نبشی چیست؟ معرفی انواع نبشی آهن

نبشی یکی از مقاطع فولادی شناخته‌شده در صنعت ساختمان‌سازی است که تنوع بالایی از نظر ابعاد، ضخامت و مشخصات دارد. همین تنوع باعث شده هنگام بررسی این مقطع، توجه به تفاوت میان مدل‌ها و مشخصات هر نوع اهمیت زیادی داشته باشد. انتخاب و شناخت نبشی مناسب نیز تا حد زیادی به آشنایی با انواع آن و تفاوت‌های موجود میان هر یک بستگی دارد. در این مطلب قصد داریم به‌صورت دقیق و کاربردی، انواع نبشی آهن را بررسی کنیم و تفاوت‌های آن‌ها را از نظر مشخصات و ویژگی‌های فنی توضیح دهیم تا شناخت کامل‌تری از این مقطع فولادی به‌دست آورید.

در نقشه‌های ساختمانی آن را با V و L نشان می‌دهند. اگر بال‌های این محصول فولادی با یکدیگر برابر باشند، به آن نبشی بال مساوی می‌گویند.

نبشی آهن چیست؟

نبشی آهن یکی از مقاطع فولادی با ساختار زاویه‌دار است که از دو ضلع عمود بر هم تشکیل می‌شود و به شکل حرف L تولید می‌شود. این مقطع از فولاد ساخته شده و ساختار آن شامل دو بال متصل به یکدیگر است که براساس ابعاد و ضخامت‌های مختلف تولید می‌شود. نبشی آهن در دسته مقاطع فولادی زاویه‌ای قرار می‌گیرد و در مدل‌های مختلف از نظر شکل و روش تولید عرضه می‌شود.

انواع نبشی آهن

تنوع در ساختار، روش تولید و مشخصات فنی باعث شده است نبشی‌ها در مدل‌های مختلفی تولید و عرضه شوند. هر یک از این مدل‌ها بر اساس معیارهای مشخصی در گروه‌های متفاوت قرار می‌گیرند و شناخت این دسته‌بندی‌ها، انتخاب نوع مناسب نبشی را ساده‌تر می‌کند. در ادامه، انواع نبشی را از جنبه‌های مختلف بررسی خواهیم کرد.

انواع نبشی براساس شکل ظاهری

نبشی‌ها براساس شکل ظاهری به سه نوع مختلف بال مساوی، بال نامساوی و اسپیرال تقسیم می‌شوند. نوع بال مساوی این مقطع فولادی برای سازه‌های متقارن و بارگذاری یکنواخت کاربرد دارد، در حالی‌که نوع بال نامساوی آن، در شرایط بارگذاری نامتقارن یا طراحی خاص مورد استفاده قرار می‌گیرد. نبشی اسپیرال نیز به‌صورت رول تولید شده و معمولاً در پروژه‌هایی که نیاز به طول‌های بلند و انعطاف‌پذیر دارند به‌کار می‌رود. در ادامه به بررسی ویژگی‌های هر یک می‌پردازیم.

• نبشی با بال‌‌های مساوی

در نقشه‌های ساختمانی آن را با V و L نشان می‌دهند. اگر بال‌های این محصول فولادی با یکدیگر برابر باشند، به آن نبشی بال مساوی می‌گویند. در کنار L سایزی را درج می‌کنند برای مثال L400 که به این معنی است نبشی مد نظر بال‌های مساوی به اندازه‌ ۴۰۰ میلی‌متر دارد. این محصول فولادی در صنایع ویژه‌ای کاربرد دارد. در برخی مواقع با شرایطی مواجه می‌شویم که امکان استفاده از نبشی‌های بال مساوی به هر دلیلی وجود ندارد و تنها باید از نبشی‌های بال نامساوی استفاده کرد. 

• نبشی با بال‌های نامساوی

ولی اگر بال‌ها سایز یکسانی  نداشته باشند، به آن نبشی بال‌ نامساوی می‌گویند. در این صورت در کنار L دو عدد به صورت ضرب کنار هم نوشته می‌شود. به عنوان نمونه، L200*300  نشان‌دهنده‌ این است که محصول تولیدی از نوع بال نامساوی بوده، یک بال آن ۲۰۰ میلی‌متر و بال دیگر ۳۰۰ میلی‌متر است. بال نامساوی به صورت‌های مختلفی عرضه می‌شوند از جمله‌ می‌توان به نبشی ST37، ST52 و ST44 اشاره کرد. 

• نبشی اسپیرال

نبشی اسپیرال از نوع بال مساوی سبک است و در سایزهای ۲*۲۰*۲۰ تا ۵*۵۰*۵۰ موجود است. این نوع با عنوان گرم نورد دیده‌ بال مساوی در بازار شناخته می‌شود. کارخانه‌هایی مانند شکفته، فولاد کوهپایه این نوع را با کم‌ترین میزان تلرانس تولید می‌کنند.

انواع نبشی بر اساس جنس

نبشی‌ها، به‌عنوان یکی از پرکاربردترین پروفیل‌های ساختمانی و صنعتی، در جنس‌های متنوعی تولید می‌شوند تا نیازهای متفاوت پروژه را برآورده سازند. شناخت دقیق انواع نبشی بر اساس جنس، به مهندسان ساختمان و پیمانکاران کمک می‌کند تا بسته به کاربرد نبشی در پروژه خود، بهترین انتخاب را داشته باشند. در ادامه به بررسی جنس‌های مختلف نبشی می‌پردازیم: 

• نبشی گالوانیزه

نبشی به‌وسیله‌ روی پوشش داده شده است، اگر پوشش مدنظر از بین برود، زنگ نمی‌زند. ترکیب پیلی الکتروشیمیایی بین آهن و روی شکل می‌گیرد که در این حالت، روی نقش آند را دارد (به جای آهن) و آهن نقش کاتد را ایفا می‌کند. از این نوع نبشی در ساختمان‌هایی که از نظر موقعیتی در معرض زنگ خوردگی زیاد قرار دارند مورد استفاده قرار می‌گیرد.

• نبشی ضد زنگ

آهن به صورت فرلوان یافت می‌شود همین امر باعث شده قیمت آن ارزان باشد. اما همان‌طور که می‌دانیم آهن خالص در برابر عواملی مانند آب و هوا هیچ‌گونه مقاومتی ندارد و خیلی سریع زنگ می‌زند.
بنابراین نباید از آهن خالص در ساخت‌و‌ساز استفاده کنیم و توصیه می‌شود از آلیاژهای آهن استفاده شود. آلیاژ از ترکیب چندین فلز تولید می‌شود. بیشترین آلیاژ آهن، فولاد است. ترکیبات فولاد عبارت‌اند از آهن و مقدار جزئی کربن (۰/۱ تا ۱/۵ درصد). جالب است بدانید که ۳۵۰۰ نوع مختلف فولاد در جهان موجود است.

برای تولید نبشی ضدزنگ باید از نوع خاصی از فولاد استفاده کرد. ترکیباتی که در این نوع استفاده قرار می‌گیرد عبارت‌‌اند از: کروم، کربن، نیکل و آهن و این نکته را مد نظر قرار دهید که میزان مورد استفاده از هر کدام از این مواد در کارخانه‌های تولیدی مختلف متفاوت است.

• نبشی استیل

این نوع از نبشی مانند نبشی فولادی به دو صورت فابریک و پرسی تولید می‌شود. بعضی از مکان‌ها هستند که رطوبت بالایی دارند، اگر در این محیط‌ها از نبشی فولادی استفاده کنند بعد از مدت زمان اندکی نبشی دچار زنگ زدگی و خوردگی می‌شود؛ به همین دلیل در این محیط‌ها  به سراغ نبشی‌های استیل می‌روند. در ادامه به بررسی انواع نبشی استیل خواهیم پرداخت.

• نبشی استیل با آلیاژ ۳۰۴، کربن کمی دارند و به منظور تولید این نوع از نبشی از فولادهای ضد زنگ ۳۰۴ استفاده می‌کنند. سطح این نبشی‌ها صاف می‌باشد از نبشی استیل معمولاً در ساخت چهارچوب، مخازن، کابینت و محوطه‌ها استفاده می‌کنند و بیشترین کاربرد آنها در صنایع دریایی، شیمیایی و پتروشیمی است.
• مقاومت و کارایی نبشی استیل با آلیاژ ۳۱۶ نسبت به نبشی استیل ۳۰۴ بیشتر است و دلیل آن استفاده میزان کربن زیادتر در آن است. در تولید قفسه‌ها و سازه‌های ساختمانی به کار برده می‌شوند و به دلیل اینکه در محیط‌های اسیدی زنگ نمی‌زند کاربرد فراوانی در سازه‌های دریایی و زیردریایی‌ها دارد.
• نبشی استیل کاشی، گاهی دور ستون‌ها را با نبشی کاشی، کاشی کای می‌کنند. این‌کار علاوه بر اینکه از لب پر شدن کاشی جلوگیری می‌کند، زیبایی خاصی نیز به آن می‌بخشد. بنابراین به طور کلی زمانی که از نبشی استیل به منظور محافظت نما و سنگ استفاده می‌شود، به آن نبشی استیل کاشی می‌گویند.
• نبشی استیل سوراخ‌دار، سوراخ‌هایی با اندازه‌های مختلف به شکل بیضی و دایره دارد. از جمله کاربردهای آن می‌توان به استفاده آن در قفسه‌ها، درب باز کن گاراژ و پایه‌های تجهیزات اشاره کرد.

• نبشی آلومینیومی

این نبشی‌ها از جنس آلومینیوم هستند  و معمولاً در ابعاد ۵۰ تا ۱۵۰ میلیمتر تولید می‌شوند، از جمله کاربرد آن‌ها می‌توان به اتصالات بین پل‌ها، ستون‌ها و اتصالات بین باربرها و تیرآهن‌ها اشاره کرد. مهمترین ویژگی این نبشی‌ها به شرح زیر است:

• وزن کم
• مقاومت بالا در برابر خوردگی و شرایط جوی مختلف.
• غیرمغناطیسی بودن آن و استفاده در دکل‌ها
• داشتن زیبایی منحصر بفرد و استفاده در دکوراسیون داخلی و خارجی
• سوراخ کاری، برش کاری و جوشکاری آسان

انواع نبشی براساس روش تولید

نبشی یکی از مهم‌ترین مقاطع فولادی است که ساختار ساده و کاربردی آن سبب شده جایگاه ویژه‌ای در پروژه‌های عمرانی و صنعتی داشته باشد. دلیل این گستردگی کاربرد، توانایی بالای نبشی در تحمل فشار، ایجاد اتصال و تقویت بخش‌های مختلف سازه است. این محصول فولادی در بازار به دو روش فابریک و پرسی تولید می‌شود که در ادامه هر یک از این روش‌ها را توضیح می‌دهیم: 

• نبشی پرسی: برای تولید نبشی با این روش، ورق رول شده برش خورده، پرس می‌شود و در نهایت این نبشی با استفاده از دستگاه رول فرمینگ تولید می‌شود.
• نبشی فابریک: برای داشتن نبشی فابریک، در مرحله‌ اول شمش‌هایی که دارای مقطع و طول مشخصی هستند، در داخل کوره‌های حرارتی ریخته می‌شوند و بعد از این که به درجه‌ حرارتی خاصی که مد نظر است می‌رسند، از قفسه‌هایی که مخصوص نورد هستند عبور می‌کنند؛ این کار سبب می‌شود که مقطع آن‌ها کاهش یابد و بر طول آن‌ها افزوده شود. در نهایت از قفسه‌های نوردی میانی و پایانی عبور کرده و به نبشی تبدیل می‌شوند. دستگاه‌های برشی در این مرحله تعبیه شده است که محصول تولیدی را به صورت قیچی‌واره به طول دلخواه برش می‌دهند. این محصول فولادی معمولا در سایزهای ۶ تا ۱۲ متری تولید می‌شود.

حال چند مثال خاص از انواع نبشی که بر اساس کاربرد تعریف شده‌اند، معرفی می‌شوند.

• نبشی صفر

نبشی صفر که به نبشی پانچ شده و کنج صفر نیز معروف است، به عنوان یک سازه ضروری در قالب‌بندی وظیفه اتصال قالب‌های فلزی عمود بر عن در بخش خارجی بتن بدوت تماس با بتن و همچنین اتصال قالب‌های آویزی را بر عهده دارد. این نبشی معمولا در طول‌های 5/0، 1، 5/1 و 2 متر و ضخامت 4 میلی‌متر تولید می‌شود.

• نبشی تودلی 

نبشی تودلی همان نبشی لقمه یا گوشه است که در واقع بعد از تولید نبشی با رو پرس یا فابریک، آن را در طول‌های مشخصی بسته به نیاز که معمولا 20 الی 30 سانتی‌متر است، با استفاده از قیچی گیوتین برش می‌دهند. در واقع این نبشی خرد شده بیشتر برای آسانسورسازی و در صنعت ساختمان برای استحکام ستون و کف ساختمان استفاده می‌شود.

مشخصات نبشی‌

شناخت پارامترهای ابعادی و وزنی نبشی، نقش مهمی در بررسی و انتخاب این مقطع فولادی دارد. عواملی مانند اندازه بال‌ها، ضخامت، وزن و استاندارد تولید، از جمله مواردی هستند که در تعیین مشخصات هر نوع نبشی تأثیرگذارند. برای بررسی دقیق‌تر وزن سایزهای مختلف این محصول، می‌توان از جدول وزن نبشی استفاده کرد. در تصویر زیر، مشخصات فنی نبشی و اطلاعات مرتبط با آن ارائه شده است.

نقش انواع نبشی در استحکام سازه‌ها

استفاده از نبشی مناسب در بخش‌های مختلف سازه، به ایجاد اتصالات پایدارتر و افزایش مقاومت کلی سازه کمک می‌کند. انتخاب این مقطع فولادی براساس نوع پروژه، ابعاد موردنیاز و استانداردهای تولید، اهمیت زیادی در عملکرد نهایی سازه دارد. از آنجایی‌که نبشی‌ها در مدل‌ها و اندازه‌های مختلف تولید می‌شوند، بررسی عواملی مانند مشخصات فنی و قیمت نبشی پیش از خرید، به انتخاب گزینه مناسب‌تر کمک خواهد کرد.

همچنین توجه به کیفیت تولید، نوع فولاد و تناسب نبشی با شرایط بارگذاری، از عوامل مهمی است که می‌تواند بر دوام و ایمنی سازه تأثیر بگذارد. به‌همین‌دلیل، شناخت انواع نبشی و معیارهای انتخاب آن، نقش مهمی در اجرای صحیح پروژه‌های عمرانی و صنعتی دارد.