تحلیل ماهانه بازار آهن آلات؛ تیر ماه 1405
به گزارش آهن آنلاین؛ بازار آهن آلات و صنعت فولاد ایران در تیرماه ۱۴۰۵ ماهی متفاوت و پرنوسان را پشت سر گذاشت؛ دورهای که در آن قیمت بسیاری از محصولات فولادی برخلاف ضعف تقاضای مصرفی، مسیر صعودی را طی کردند. افزایش ریسکهای سیاسی و ژئوپلیتیکی، نوسانات نرخ ارز، محدودیتهای برق و رشد هزینههای تولید در کنار رکود ساختوساز، بازار را در موقعیتی قرار داد که رشد قیمتها الزاماً به معنای رونق معاملات نبود. در اینمیان، بورس کالا تصویری دوگانه از بازار ارائه کرد؛ برخی حلقههای زنجیره با تقاضای قوی مواجه شدند و برخی محصولات نهایی همچنان درگیر رکود بودند. بررسی روند تیرماه نشان میدهد بازار بیش از آنکه در مسیر یک رونق پایدار حرکت کند، در حال بازتعریف تعادل میان هزینه، عرضه و تقاضاست.
تیرماه؛ قیمتها جلوتر از تقاضا حرکت کردند
اگر بخواهیم تیرماه را در یک جمله توصیف کنیم، باید گفت بازار آهن آلات در این ماه شاهد فاصله گرفتن مسیر قیمت از مسیر تقاضای واقعی بود. در شرایطی که بخش ساختمان همچنان با رکود، کاهش قدرت خرید و محدودیت نقدینگی دستوپنجه نرم میکند و پروژههای عمرانی نیز هنوز به محرک قدرتمندی برای افزایش مصرف فولاد تبدیل نشدهاند، قیمت بسیاری از محصولات در بازار آزاد افزایش یافت. این اتفاق در نگاه نخست ممکن است متناقض به نظر برسد، اما بررسی عوامل اثرگذار بر بازار نشان میدهد که رشد قیمتها بیش از آنکه از رونق مصرف نشأت گرفته باشد، حاصل برهمکنش افزایش هزینههای تولید، محدودیت عرضه، رشد نرخ ارز و تغییر انتظارات فعالان اقتصادی بوده است.
تیرماه را میتوان ماهی دانست که در آن بازار از یکسو تلاش کرد از شوکهای سیاسی و هیجانات ماههای گذشته فاصله بگیرد و به سمت متغیرهای بنیادی حرکت کند، اما از سویدیگر، تحولات سیاسی و نظامی بار دیگر نشان دادند که ریسکهای بیرونی همچنان قدرت تغییر سریع فضای بازار را دارند. در هفتههای ابتدایی ماه، با کاهش فضای هیجانی و تثبیت نسبی نرخ ارز، نشانههایی از بازگشت تدریجی معاملات دیده شد؛ اما این روند بهدلیل رکود ساختوساز و احتیاط خریداران به رونق واقعی تبدیل نشد.
در ادامه، با افزایش تنشهای منطقهای و تشدید نگرانیها درباره آینده تجارت خارجی و امنیت مسیرهای حملونقل، انتظارات تورمی بار دیگر تقویت شد. در چنین فضایی، فروشندگان نیز تمایل کمتری به عرضه با نرخهای پایین نشان دادند و مدیریت موجودی و عرضه اهمیت بیشتری پیدا کرد. نتیجه این شد که بازار در شرایطی که خریدار قدرت خرید گستردهای نداشت، با مقاومت قیمتی مواجه شد. به بیان دیگر، کاهش تقاضا نتوانست بهتنهایی قیمتها را پایین بیاورد؛ زیرا سمت عرضه نیز تحت فشار هزینه و محدودیتهای تولید قرار داشت.
بورس کالا؛ آینهای از دوگانگی زنجیره فولاد
معاملات بورس کالا در تیرماه یکی از مهمترین نشانههای تغییر رفتار بازار فولاد بود. بررسی روند معاملات این ماه نشان داد که نمیتوان وضعیت زنجیره فولاد را با یک شاخص واحد ارزیابی کرد؛ زیرا در حالیکه مواد اولیه و برخی محصولات میانی با تقاضای قابلتوجه مواجه بودند، بخشی از محصولات نهایی و بهویژه ورق گرم همچنان با ضعف تقاضا روبهرو شدند. در ابتدای ماه، تقاضای بالا برای کنسانتره سنگآهن، آهن اسفنجی و بریکت نشان داد حلقههای ابتدایی زنجیره همچنان از ثبات نسبی برخوردارند و تولیدکنندگان برای تأمین مواد اولیه برنامه مشخصی دارند.
در ادامه نیز شمش بلوم با تقاضایی بالاتر از حجم عرضه مواجه شد و میلگرد در یکی از عرضههای مهم، بیش از ۱۲۹ هزار تن تقاضا در برابر حدود ۸۳ هزار تن عرضه ثبت کرد؛ آماری که جایگاه این محصول را در میان مقاطع پرتقاضا نشان میدهد. با اینحال، معاملات ورق گرم در مقاطعی بسیار ضعیف بود و در یکی از عرضهها تنها بخش کوچکی از حجم عرضهشده به فروش رسید؛ مسئلهای که ضعف صنایع پاییندستی و احتیاط مصرفکنندگان این بخش را تأیید میکند. در نیمه دوم ماه، افزایش نزدیک به ۳ درصدی قیمت شمش بلوم، رشد بیش از ۷ درصدی ورق گرم و سپس رشد قابلتوجه قیمت تیرآهن، سیگنالهای صعودی مهمی را به بازار منتقل کردند.
فروش کامل برخی عرضههای تیرآهن و رشد بیش از ۱۱ درصدی قیمت میانگین موزون آن نیز نشان داد محدودیت عرضه و افزایش هزینهها در برخی حلقهها قدرت بیشتری برای اثرگذاری بر قیمت دارند. در مقابل، کاهش قیمت گالوانیزه، نبشی و ناودانی در برخی معاملات، یادآور این واقعیت بود که هنوز تمام هزینههای تولید امکان انتقال به مصرفکننده را ندارند. کاهش حجم عرضه برخی محصولات در روزهای پایانی ماه و افزایش جزئی قیمتهای پایه نیز نشان داد فولادسازان در تلاشاند با مدیریت عرضه، از فشار نزولی بازار جلوگیری کنند.
میلگرد و تیرآهن؛ پیشتازان موج صعودی
در میان محصولات مختلف، میلگرد یکی از مهمترین محرکهای صعودی بازار در تیرماه بود. هرچند نوسانات هفتگی این محصول در مقاطعی محدود و رفتوبرگشتی بود، اما برآیند عملکرد ماهانه نشان داد که قیمت میلگرد در اکثر مبادی فروش افزایش قابلتوجهی داشت. میلگرد ۱۶ ذوب آهن اصفهان در یک ماه بیش از ۷ هزار و ۳۰۰ تومان رشد کرد و در کنار آن، محصولات میانه، ظفر بناب و نیشابور نیز روندی عمدتاً افزایشی را تجربه کردند. میلگرد نیشابور نیز در این بازه حدود ۲ هزار و ۷۰۰ تومان افزایش قیمت داشت. با اینحال، افزایش قیمت میلگرد را نباید به معنای رونق تقاضا تفسیر کرد؛ زیرا بخش مهمی از این رشد تحتتاثیر افزایش هزینهها، محدودیت عرضه و تقویت انتظارات تورمی شکل گرفت
تیرآهن اما حتی از میلگرد نیز رفتار صعودی پررنگتری داشت و یکی از مهمترین نقاط تغییر قیمت در تیرماه بود. هر شاخه تیرآهن ۱۸ ذوب آهن اصفهان با رشد یک میلیون و ۹۰۰ هزار تومانی نسبت به ابتدای ماه، از کانال ۲۰ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان عبور کرد. تیرآهن فایکو و یزد نیز هر کدام حدود یک میلیون و ۶۰۰ هزار تومان افزایش قیمت داشتند و به محدوده ۱۷ میلیون تومان رسیدند. نکته مهم اینجاست که رشد قیمت تیرآهن بیش از آنکه از افزایش مصرف پروژههای ساختمانی و عمرانی ناشی شود، از ترکیب محدودیت عرضه، هزینه تولید و شرایط خاص عرضهکنندگان تأثیر گرفت. به همیندلیل، تیرآهن در تیرماه به یکی از حساسترین محصولات زنجیره فولاد نسبت به شوکهای هزینهای و عرضهای تبدیل شد
ورق و پروفیل؛ فاصله میان هزینه و کشش بازار
بازار محصولات تخت در تیرماه مسیر صعودی خود را حفظ کرد، اما شدت افزایش قیمت ورق سیاه همه کارخانهها یکسان نبود. ورق سیاه ۲۰ میلیمتر خرمآباد با رشد حدود ۲ هزار و ۶۰۰ تومانی نسبت به ابتدای ماه به محدوده ۸۴ هزار و ۵۰۰ تومان رسید، در حالیکه اکسین اهواز با افزایش حدود ۱۱ هزار تومانی، یکی از بیشترین رشدهای ماهانه را ثبت کرد و وارد کانال ۹۰ هزار تومان شد. این تفاوت نشان میدهد علاوهبر عوامل عمومی بازار، وضعیت عرضه هر کارخانه و سیاستهای قیمتگذاری نیز در تعیین مسیر قیمت ورق نقش مهمی داشته است. با وجود این، بازار ورق همچنان با محدودیت تقاضای صنایع پاییندستی روبهرو بود و همین مسئله مانع از شکلگیری یک موج صعودی یکپارچه شد.
پروفیل اما در مقایسه با میلگرد، تیرآهن و ورق، آرامترین رفتار را در تیرماه داشت. بخش عمده ماه با ثبات نسبی سپری شد و بیشترین رشد قیمت پروفیل در هفته پایانی رقم خورد. پروفیل ۲ میلیمتر در ابعاد ۴۰ در ۴۰ اصفهان با افزایش حدود ۴ هزار و ۵۰۰ تومانی به ۱۰۶ هزار و ۳۰۰ تومان رسید. این محصول همچنان بیش از سایر مقاطع تحتتاثیر رکود صنایع پاییندستی و احتیاط خریداران قرار دارد و افزایش قیمت آن نیز بیشتر در انتهای ماه و همزمان با تقویت انتظارات تورمی رخ داد.
در مجموع، نوسانات محصولات در تیرماه نشان داد که بازار آهن آلات دیگر از یک الگوی قیمتی واحد پیروی نمیکند. میلگرد و تیرآهن بهدلیل حساسیت بیشتر به محدودیت عرضه و هزینههای تولید، رشد بیشتری را تجربه کردند؛ ورق در میانه این طیف قرار گرفت و پروفیل بهدلیل ضعف تقاضای صنایع مصرفکننده، آرامتر حرکت کرد. این تفاوت رفتار برای تحلیل ماههای آینده اهمیت زیادی دارد، زیرا نشان میدهد مسیر قیمت هر محصول بیش از گذشته به وضعیت خاص حلقه مصرفکننده و تولیدکننده آن وابسته شده است.
بازار آهن آلات در مرداد؛ صعود یا اصلاح؟
جمعبندی تیرماه نشان میدهد بازار آهن آلات در شرایطی وارد مردادماه میشود که هنوز هیچیک از دو نیروی اصلی بازار، یعنی عرضه و تقاضا، قدرت تعیین تکلیف کامل مسیر قیمتها را ندارند. از یک سو، رکود ساختوساز، ضعف نقدینگی و کاهش توان خرید، مانع شکلگیری تقاضای پرقدرت شده است و از سویدیگر، محدودیت انرژی، افزایش هزینه تولید و مدیریت عرضه کارخانهها اجازه نمیدهد قیمتها بهسادگی وارد مسیر نزولی شوند. به همیندلیل، بازار در وضعیتی قرار گرفته که قیمتها میتوانند حتی در شرایط کمرمقی معاملات نیز افزایش یابند، اما استمرار این رشد بدون تقویت تقاضای واقعی دشوار خواهد بود.
مهمترین متغیر تعیینکننده در ادامه مسیر، نرخ ارز و سطح ریسکهای سیاسی خواهد بود. هرگونه تشدید تنشهای منطقهای یا افزایش انتظارات تورمی میتواند بار دیگر میل به خریدهای احتیاطی را افزایش دهد و فاصله قیمت با واقعیت تقاضا را بیشتر کند. در مقابل، کاهش ریسکهای سیاسی و ثبات نرخ ارز، بازار را دوباره به سمت عوامل بنیادی بازمیگرداند؛ جایی که رکود ساختوساز و ضعف مصرف واقعی میتواند مانع تداوم رشد قیمتها شود..
در نهایت، تیرماه را باید ماهی دانست که در آن قیمت آهن آلات از رکود تقاضا عبور کردند، اما هنوز نتوانستهاند به پشتوانه مصرف واقعی یک روند صعودی پایدار بسازند. بازار در پایان این ماه بیش از آنکه بهدنبال کشف یک قیمت جدید باشد، در حال سنجش میزان دوام عوامل صعودی است. اگر نرخ ارز و ریسکهای سیاسی در مسیر آرامش قرار گیرند، احتمالاً بخشهایی از بازار که رشد بیشتری داشتهاند، با مقاومت تقاضا مواجه خواهند شد و امکان اصلاح یا تثبیت قیمتها افزایش مییابد. اما اگر شوک جدیدی از سمت سیاست، ارز یا انرژی وارد شود، تیرآهن و میلگرد همچنان میتوانند پیشتاز واکنشهای قیمتی باشند.
در چنین شرایطی، چشمانداز بازار آهن آلات در کوتاهمدت بیشتر از آنکه یک مسیر صعودی یا نزولی مشخص باشد، حرکت در یک مدار پرنوسان و حساس به اخبار خواهد بود؛ بازاری که در آن برای فهم قیمتها باید همزمان نبض بورس کالا، نرخ ارز، محدودیتهای تولید و رفتار تقاضای واقعی را دنبال کرد.
