تفاوت‌های لوله درزدار و بدون درز

نحوه عملکرد لوله‌های درزدار و بدون درز به‌خاطر تفاوت‌های تولیدی و ساختاری با یکدیگر فرق دارد. این تفاوت در تولید و ساختار باعث شده است، هریک در مصارف خاصی کارایی داشته باشند. درواقع، مدل‌های درزدار با ورق‌های فولادی در عملیات جوشکاری ایجاد شده و فرآیند تولید نسبتا ساده‌ای دارند. درمقابل، مدل‌های بدون درز تحت عملیات نورد گرم و کشش قرار گرفته و به‌خاطر ساختار یکپارچه بسیار محبوب هستند. نحوه تولید و یکپارچگی مدل‌های بدون درز موجب برتری مقاومتی دربرابر درزدارها شده است. این میزان مقاومت یکی از تفاوت‌های کلیدی لوله درزدار و بدون درز بوده که کاربردهای آن‌ها را تعیین می‌کند. همین تفاوت‌های فنی باعث می‌شود انتخاب بین این دو نوع لوله، مستقیماً به عواملی مانند فشار کاری، دمای محیط، نوع سیال و شرایط بهره‌برداری وابسته باشد. در ادامه مقاله به بررسی هرکدام از این لوله‌های فولادی و تفاوت‌های آن‌ها پرداخته شده است.

لوله درزدار چیست؟

از پرکاربردترین محصولات فولادی در صنایع مختلف، می‌توان به لوله‌های درزدار اشاره کرد که از طریق خم‌کاری ورق فولادی و جوش دادن لبه‌های آن پس از فرآیند رولینگ تولید می‌شوند. برای درک بهتر اینکه لوله درزدار چیست، بهتر است به کاربردها و ویژگی‌های این محصول توجه کنیم؛ لوله‌ای که به‌دلیل قیمت مناسب، دسترسی آسان و تنوع ابعاد، معمولا در پروژه‌های ساختمانی، داربست و انتقال سیالات کم‌فشار مورد استفاده قرار می‌گیرد. این محصول معمولا در شاخه‌های ۶ متری تولید و به بازار عرضه می‌شود. به‌طور کلی، لوله‌های درزدار در دو نوع مستقیم و مارپیچی تولید می‌شوند و وجود خط جوش در ساختار آن‌ها باعث می‌شود دربرابر عوامل خورنده و فشارهای بالا آسیب‌پذیرتر باشند. محل درز جوش در تماس با مواد خورنده بیشتر در معرض زنگ‌زدگی قرار می‌گیرد و در شرایط دما و فشار زیاد نیز احتمال ترکیدگی یا شکستگی آن افزایش می‌یابد. به همین‌دلیل، استفاده از این لوله‌ها در پروژه‌های حساس مانند خطوط انتقال گاز شهری توصیه نمی‌شود. 

لوله بدون درز (مانیسمان) چیست؟

در مقابل لوله‌های درزدار، لوله مانیسمان یکی از مقاوم‌ترین انواع لوله فولادی به‌شمار می‌رود. اگر بخواهیم دقیق‌تر بررسی کنیم که لوله مانیسمان چیست، باید به ساختار یکپارچه و فرآیند تولید بدون درز آن توجه کنیم. این لوله که نام دیگر آن، لوله بدون درز است، با قطعات فلزی تولید شده و اتصالی بر روی سطحش دیده نمی‌شود. برای تولید باکیفیت مانیسمان فرآیندهای نورد گرم، نورد سرد، اکستروژن، کشش سرد و مواردی از این قبیل در دستور کار تولیدکنندگان قرار می‌گیرد. تولید حرفه‌ای مدل‌های بدون درز باعث شده است، ساختار کاملا یکپارچه‌ای پیدا کنند و درز جوش نداشته باشند. بعلاوه مقاومت مثال‌زدنی دربرابر فشار قوی و مواد خورنده دارند و بهترین انتخاب برای سیستم‌های پرفشار هستند. البته به‌دلیل تولید پیچیده‌تر که با هزینه بالایی همراه می‌شود، قیمت بیشتری نسبت به درزدار دارند. این قیمت بالا منجر به محدودیت موارد مصرف آن‌ها شده است؛ اما درهرحال، انتخاب هوشمندانه‌ای برای سیالات حساس و پرفشار مانند نیروگاه‌ها محسوب می‌شود.

اصلی‌ترین تفاوت‌های لوله درزدار و بدون درز کدامند؟

اصلی‌ترین تفاوت‌های لوله درزدار و بدون درز مربوط به نحوه تولید، مشخصات فنی و کاربردهای آن‌ها می‌شود. بنابراین، باتوجه‌به حساسیت در پروژه‌های ساختمانی و صنعتی بهتر است، اطلاعات کاملی درباره هر دو مدل داشته باشید و نهایتا، بهترین را انتخاب کنید. این تفاوت‌ها به شرح زیر است:

• تفاوت از نظر تولید: روش تولید از تفاوت‌های کلیدی لوله‌های درزدار و بدون درز است که مشخصات ظاهری، فنی و کاربردهایشان را تعیین می‌کند. برای تولید مدل‌های بدون درز معمولا از قطعه فلزی استوانه‌ای شکل استفاده می‌کنند. این قطعه با قرارگیری در تجهیزات مخصوص تحت حرارت قرار گرفته و سپس، به شکل موردنظر تبدیل می‌شود. در طرف دیگر، مدل‌های درزدار با بهره‌‌گیری از ورق‌های فلزی با بهترین روش‌های روز تولید شده و بعد به مرحله برش و خمیدگی راه می‌یابند. ورق‌ها بعد از برش، خمیده شده و شکل آن به لوله تغییر می‌کند. درمجموع، فرآیند تولید لوله بدون درز سخت‌تر است؛ اما کیفیت نهایی بهتر از مدل درزدار می‌شود.
• تفاوت از نظر ویژگی: این دو لوله فولادی ازنظر ویژگی در ساختار، ظاهر، میزان مقاومت و کیفیت با یکدیگر فرق دارند. همانطور که اشاره شد، مانیسمان به‌خاطر نداشتن ناحیه جوش ساختار یکپارچه‌ای داشته که می‌تواند فشارهای قوی را تحمل کند. درصورتی‌که درز جوش در مدل درزدار گاهی به یک ضعف مکانیکی تبدیل می‌شود. ازلحاظ ظاهر هم مدل‌های بدون درز به‌خاطر برخورداری از سطح یکنواخت زیباتر هستند و سطح داخلی بهتری هم دارند. ضمنا، لوله مانیسمان اغلب تحت قطرها و ضخامت‌های مختلفی تولید می‌شود و به‌علت سبک تولید وزن بیشتری دارد و بالطبع، حمل آن سخت‌تر است. درمقابل، امکان کنترل ضخامت در لوله‌های درزدار وجود دارد و آن‌ها را می‌توان در سایزهای بسیار بزرگ تولید کرد. این اختلاف‌ها در واقع به تفاوت ساختاری میان لوله‌های بدون درز (مانیسمان) و لوله‌های درزدار برمی‌گردد که مبنای اصلی تمایز این دو محصول محسوب می‌شود.
• تفاوت از نظر کاربرد: بکارگیری لوله مانیسمان در پروژه‌های صنعتی در معرض فشار زیاد یا وضعیت کاری سخت مرسوم است. این لوله با داشتن ضریب اطمینان بالا، انتخابی امن و کاملا استاندارد محسوب می‌شود. درواقع، مانیسمان به‌ دلیل اینکه خط جوش ندارد می‌تواند دربرابر ترک‌خوردگی، ضربه‌های آنی و نوسانات مختلف مقاومت بالاتری نسبت به مدل درزدار از خود نشان دهد. برهمین‌اساس، بیشترین کاربری آن مربوط به صنایع نفت، گاز و پتروشیمی می‌شود. ازطرفی، تولیدات درزدار به‌دلیل وزن سبک‌تر و قیمت ارزان‌تر در برخی پروژه‌ها به مدل بدون درز ترجیح داده شده‌اند که البته به‌دلیل مقاومت متوسط نمی‌توان از آن‌ها در هر پروژه‌ای استفاده کرد. موارد مصرف آن شامل پروژه‌های ساختمانی، احداث داربست، سیستم‌‌های کم‌‌فشار و تاسیسات سبک می‌شود. همچنین انتخاب بین این دو نوع لوله معمولاً بر اساس عواملی مانند فشار کاری، بودجه پروژه و الزامات استانداردهای ایمنی انجام می‌شود.
• تفاوت از نظر قیمت: تفاوت لوله درزدار و بدون درز از نظر قیمت به فرآیند تولید و میزان تکنولوژی به‌کاررفته در ساخت آن‌ها برمی‌گردد و همین موضوع باعث اختلاف قیمت در بازار می‌شود. لوله‌های بدون درز به‌دلیل تولید پیچیده‌تر و استحکام بالاتر معمولاً قیمت بیشتری نسبت به لوله‌های درزدار دارند. در مقابل، لوله‌های درزدار با هزینه تولید کمتر، گزینه‌ای اقتصادی‌تر محسوب می‌شوند و در پروژه‌هایی با حساسیت پایین‌تر بیشتر استفاده می‌شوند.
• تفاوت از نظر تنوع ابعادی: لوله‌های درزدار به‌دلیل تولید از ورق‌های فولادی، قابلیت ساخت در قطرهای بزرگ و طول‌های متنوع را دارند و می‌توان ضخامت آن‌ها را با دقت بیشتری کنترل کرد. در مقابل، لوله‌های بدون درز به‌واسطه محدودیت‌های فرآیند تولید، معمولاً در بازه مشخصی از قطر و ضخامت تولید می‌شوند و تنوع ابعادی کمتری نسبت به لوله‌های درزدار دارند.
• تفاوت از نظر تست و کنترل کیفیت: لوله‌های درزدار و بدون درز از نظر روش‌های بررسی کیفیت نیز تفاوت‌هایی دارند. در لوله‌های درزدار، ناحیه جوش به‌عنوان بخش حساس محصول معمولاً تحت آزمایش‌های دقیق مانند تست التراسونیک، رادیوگرافی یا تست هیدرواستاتیک قرار می‌گیرد تا از استحکام و عدم وجود ترک یا نقص در محل اتصال اطمینان حاصل شود. در مقابل، لوله‌های بدون درز به‌دلیل ساختار یکپارچه و نبود خط جوش، ریسک کمتری از نظر ضعف اتصال دارند؛ اما همچنان برای بررسی یکنواختی ضخامت، مقاومت فشاری و کیفیت متریال تحت آزمایش‌های استاندارد قرار می‌گیرند. به همین دلیل، انتخاب هرکدام از این لوله‌ها باید علاوه بر نوع کاربرد، بر اساس استانداردهای تولید و نتایج کنترل کیفیت انجام شود.

کدام لوله برای پروژه شما مناسب است؟ لوله درزدار یا بدون درز

برای انتخاب لوله درزدار یا بدون درز به وضعیت پروژه و بودجه کار توجه کنید. همانطور که ذکر شد، قیمت لوله درزدار ارزان‌تر است؛ اما نباید به‌خاطر قیمت مناسب‌تر در هر پروژه‌ای استفاده شود. برای سیستم‌های در معرض آسیب و با حساسیت فنی قطعا بهترین انتخاب، بدون درز است. برای مصارف عمومی مثل سیستم‌های تهویه، خطوط با فشار کم و انتقال آب هم می‌توان مدل درزدار را بکار گرفت. درواقع، این نکات و شرایط فنی هستند که بهترین مدل را برای پروژه شما تعیین می‌کنند. درکل، سعی کنید لوله‌های بدون درز را در بخش‌های مهم و حساس نصب کنید و برای کارهای سبک از لوله‌های درزدار استفاده کنید.