خاورمیانه، بازیگر تازهنفس معادلات قیمت در بازار جهانی فولاد ۲۰۲۶
به گزارش آهن آنلاین؛ بازار جهانی فولاد در سال ۲۰۲۶ بیش از هر زمان دیگری تحتتاثیر تحولات منطقهای قرار گرفته است. اگر تا چند سال پیش جهتگیری قیمتها عمدتاً از سوی چین، اروپا و آمریکا تعیین میشد، اکنون خاورمیانه نیز به یکی از عوامل اثرگذار بر معادلات زنجیره جهانی فولاد تبدیل شده است. کاهش محسوس تولید و صادرات در ایران و برخی کشورهای همسایه، تنها یک اتفاق منطقهای نبوده، بلکه پیامدهای آن تا بازارهای آسیایی، اروپایی و حتی آمریکایی امتداد یافته است. همزمان، بازار جهانی ورق گرم نیز در شرایطی قرار دارد که اختلاف روند میان مناطق مختلف، تصویر پیچیدهای از آینده این محصول ارائه میدهد.
خاورمیانه؛ حلقهای که ناگهان ضعیف شد
بازار جهانی فولاد در هفتههای اخیر شاهد یکی از مهمترین تغییرات ساختاری خود در سمت عرضه بوده است؛ تغییری که از خاورمیانه آغاز شد اما آثار آن فراتر از مرزهای منطقه گسترش یافت. کاهش شدید تولید فولاد در ایران و افت فعالیت بخشی از واحدهای تولیدی منطقه باعث شد یکی از مهمترین منابع تأمین محصولات نیمهنهایی و مواد اولیه فولادی با محدودیت جدی مواجه شود. ایران طی سالهای گذشته به یکی از بازیگران مهم صادرات اسلب، بیلت و آهن اسفنجی در منطقه تبدیل شده بود و بخش قابلتوجهی از نیاز بازارهای همسایه و برخی کشورهای آسیایی را تأمین میکرد. به همیندلیل، افت تولید در واحدهای بزرگ فولادی و محدود شدن صادرات، تنها به معنای کاهش عرضه در بازار داخلی ایران نبود؛ بلکه زنجیرهای از کمبودها را در بازارهای مصرفکننده ایجاد کرد.
نکته قابلتوجه آن است که این کاهش عرضه در زمانی رخ داد که تقاضای جهانی نیز چندان قدرتمند نیست. در شرایط عادی، ضعف مصرف میتوانست اثر کمبود عرضه را خنثی کند، اما بازار فولاد امروز با وضعیتی متفاوت روبهرو است. کاهش ظرفیت صادراتی منطقه باعث شده خریداران برای تأمین مواد اولیه و محصولات نیمهنهایی به منابع دورتر روی آورند؛ موضوعی که هزینه حملونقل، زمان تحویل، ریسک تأمین و قیمت پروفیل را تحتتاثیر قرار داده است. درواقع، آنچه امروز در بازار جهانی مشاهده میشود، نه یک بحران کمبود مطلق فولاد، بلکه اختلال در جغرافیای عرضه است. کارخانههایی که پیشتر از ایران و کشورهای منطقه خرید میکردند، اکنون ناچارند نیاز خود را از چین، هند، برزیل یا سایر تأمینکنندگان دوردست تأمین کنند؛ تغییری که هزینه تمامشده زنجیره را افزایش داده و از افت قیمتها جلوگیری کرده است
رقابت تازه بر سر سهم بازار
خلأ ایجادشده توسط کاهش صادرات منطقهای، فرصت تازهای برای رقبای بینالمللی فراهم کرده است. ترکیه در نخستین گام تلاش کرده بخشی از بازارهای سنتی ایران را پوشش دهد. با اینحال، افزایش هزینه قراضه، رشد هزینههای انرژی و فشارهای لجستیکی باعث شده فولادسازان ترک نیز نتوانند بهطور کامل از این فرصت بهرهبرداری کنند. در سویدیگر، چین بار دیگر نقش تنظیمکننده بازار را برعهده گرفته است. هرچند اقتصاد چین همچنان با چالشهای ناشی از رکود بخش مسکن و ضعف مصرف داخلی مواجه است، اما تولیدکنندگان این کشور از کاهش عرضه منطقهای بهعنوان فرصتی برای افزایش حضور در بازارهای جنوب شرق آسیا استفاده میکنند. افزایش صادرات اسلب و ورق چینی به کشورهایی مانند اندونزی و ویتنام بخشی از همین روند است.
هند نیز بهعنوان یکیدیگر از بازیگران رو به رشد بازار جهانی فولاد، تلاش میکند سهم بیشتری از بازارهای وارداتی را به دست آورد. این رقابت جدید نشان میدهد که بازار جهانی فولاد به سرعت در حال بازتعریف مسیرهای تجاری خود است. کشورهایی که بتوانند زنجیره تأمین پایدارتر، هزینه تولید پایینتر و دسترسی بهتر به بازارهای صادراتی داشته باشند، برندگان اصلی این دوره خواهند بود. در چنین شرایطی، کاهش عرضه منطقهای عملاً به عاملی برای بازتوزیع سهم بازار میان تولیدکنندگان جهانی تبدیل شده است. هرچه زمان بازگشت ظرفیتهای از دست رفته در خاورمیانه طولانیتر شود، احتمال تثبیت جایگاه رقبای جدید در بازارهای سنتی منطقه نیز افزایش خواهد یافت.
ورق گرم؛ بازاری با چند روایت متفاوت
برخلاف برخی محصولات فولادی که تحتتاثیر مستقیم کمبود عرضه منطقهای قرار گرفتهاند، بازار جهانی ورق گرم تصویری چندلایه و پیچیدهتر ارائه میدهد. در حال حاضر نمیتوان از یک روند واحد برای بازار ورق سخن گفت، زیرا هر منطقه تحتتاثیر عوامل متفاوتی حرکت میکند. در اروپا، سیاستهای حمایتی و محدودیتهای وارداتی موجب شده قیمتها در سطوح نسبتاً بالایی باقی بمانند. اگرچه بخش ساختوساز و صنایع مصرفکننده هنوز نشانههای قدرتمندی از رونق نشان نمیدهند، اما کاهش سهمیههای وارداتی و نگرانی از کمبود عرضه باعث شده بازار از افت شدید قیمت فاصله بگیرد.
در آمریکا نیز شرایط متفاوت است. حمایتهای تعرفهای و کنترل واردات همچنان از بازار داخلی پشتیبانی میکند و قیمت ورق گرم در سطوحی بالاتر از سایر مناطق جهان قرار دارد. با این حال، فعالان بازار نسبت به پایداری این روند با احتیاط نگاه میکنند، زیرا رشد واقعی مصرف هنوز به اندازهای نیست که جهشهای قیمتی را کاملاً توجیه کند. در مقابل، بازارهای آسیایی بیشتر تحتتاثیر شرایط چین قرار دارند. مازاد نسبی عرضه، ضعف بخش مسکن و احتیاط خریداران باعث شده قیمتهای صادراتی چین نوسانات محدودی را تجربه کنند. همین مسئله موجب شده بازار ورق در جنوب شرق آسیا نیز عمدتاً در وضعیت انتظار قرار گیرد. نتیجه این شرایط، شکلگیری بازاری است که در آن اختلاف قیمت میان مناطق مختلف بیش از گذشته شده و تصمیمگیری برای خریداران دشوارتر از قبل است. در چنین فضایی، عوامل منطقهای بیش از شاخصهای جهانی بر روند قیمت ورق اثر میگذارند.
آینده بازار در سایه بازآرایی زنجیره فولاد
آنچه امروز در بازار جهانی فولاد رخ میدهد، فراتر از یک نوسان مقطعی قیمتی است. کاهش عرضه در ایران و بخشی از خاورمیانه نشان داده که زنجیره جهانی فولاد تا چه اندازه نسبت به تغییرات منطقهای حساس شده است. این اتفاق همچنین ثابت کرد که حتی در دورهای که تقاضای جهانی رشد محدودی دارد، اختلال در مسیرهای عرضه میتواند از قیمت آهن آلات حمایت کند و معادلات تجاری را تغییر دهد.
در کوتاهمدت به نظر میرسد بازار همچنان تحتتاثیر محدودیتهای عرضه منطقهای باقی بماند. از سویدیگر، ضعف تقاضا در چین و رکود نسبی برخی بخشهای صنعتی جهان مانع از شکلگیری یک موج صعودی قدرتمند خواهد شد. به همیندلیل، محتملترین سناریو برای ماههای آینده ادامه وضعیت فعلی یعنی «ثبات شکننده» است؛ بازاری که نه ظرفیت جهش چشمگیر دارد و نه زمینه سقوط گسترده.
برای فعالان بازار آهن آلات ایران، تحولات اخیر یک پیام روشن دارد؛ رقابت جهانی دیگر صرفاً بر سر ظرفیت تولید نیست، بلکه بر سر پایداری عرضه، دسترسی به بازارها و توانایی حفظ جایگاه در زنجیره تجارت جهانی شکل گرفته است. هر میزان تأخیر در بازگشت ظرفیتهای صادراتی منطقه، فرصت بیشتری در اختیار رقبایی قرار خواهد داد که امروز برای تصاحب بازارهای جدید آمادهتر از گذشته ظاهر شدهاند.
