پایان تب قیمتی در بازار ورق فولادی؟
به گزارش آهن آنلاین؛ بازار ورق فولادی طی سه ماه گذشته به یکی از مهمترین و حساسترین بخشهای زنجیره فولاد تبدیل شده است. بازاری که همزمان تحتتاثیر محدودیت عرضه داخلی، نوسانات نرخ ارز، تحولات سیاسی و رشد انتظارات تورمی قرار دارد. در شرایطی که بسیاری از صنایع پاییندستی ازجمله خودروسازی، تولید لوازم خانگی، صنایع نفت و گاز، پروفیلسازی و تولیدکنندگان ورقهای پوششدار وابستگی مستقیمی به ورق فولادی دارند، هرگونه اختلال در تولید یا عرضه این محصول میتواند کل زنجیره صنعتی کشور را با چالش روبهرو کند.
بازار ورق فولادی در هفتههای گذشته، با نوسانات قابلتوجهی همراه بود. محدودیت عرضه، نگرانی از کاهش تولید برخی واحدهای بزرگ و همچنین رشد نرخ ارز موجب شد قیمت ورق در بازار آزاد با جهش همراه شود. با این حال، افزایش مجدد عرضه محصولات از سوی کارخانه فولاد مبارکه تا حدودی از التهاب بازار کاست و موجب شد روند صعودی قیمتها متوقف شود. همین موضوع نشان داد که بازار ورق ایران همچنان به شدت وابسته به عملکرد تولیدکنندگان بزرگ داخلی است و هرگونه تغییر در سیاست عرضه آنها میتواند به سرعت بازار را تحتتاثیر قرار دهد.
رقابت با واردات در بازار ورق
واقعیت این است که ساختار بازار ورق فولادی در کشور همچنان با نوعی تمرکز تولید روبهرو است. بخش عمده تولید ورق گرم و سرد کشور در اختیار چند شرکت بزرگ قرار دارد و همین موضوع باعث شده کوچکترین اختلال در تولید یا حملونقل، بهطور مستقیم به کمبود عرضه و افزایش قیمت در بازار منجر شود. در ماههای اخیر نیز نگرانیها درباره آسیبپذیری زیرساختهای صنعتی، محدودیتهای انرژی و کاهش تولید برخی واحدها، فضای احتیاطی شدیدی در بازار ایجاد کرده است.
در چنین شرایطی، پروژههای جدید فولادسازی و نورد گرم که از سوی وزارت صمت به عنوان طرحهای راهبردی معرفی شدهاند، اهمیت ویژهای پیدا میکنند. سیاستگذاران صنعتی بر این باور هستند که توسعه ظرفیت تولید ورق فولادی میتواند بخشی از مشکلات ساختاری بازار را برطرف کند و وابستگی صنایع داخلی به واردات را کاهش دهد. براساس برنامهریزیهای انجام شده، برخی از این پروژهها با ظرفیت تولید سالانه چند میلیون تن طراحی شدهاند و در صورت بهرهبرداری کامل، میتوانند بخش مهمی از نیاز صنایع پاییندستی را تامین کنند.
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر مشخص میشود که بدانیم بازار ورق فولادی ایران طی سالهای اخیر همواره با کسری نسبی عرضه روبهرو بوده است. در بسیاری از دورهها، نیاز صنایع داخلی بهویژه در حوزه ورقهای خاص، بیش از ظرفیت تولید داخلی بوده و همین مسئله واردات را به یکی از ابزارهای تنظیم بازار تبدیل کرده است. با اینحال، واردات ورق همواره با چالشهایی مانند محدودیت ارزی، هزینه حملونقل، زمان طولانی تحویل و نوسانات بازار جهانی همراه بوده است.
افزایش تولید داخلی و مهار نوسان قیمت
در بازار جهانی نیز شرایط به نفع کاهش قیمت تمام نشده واردات نیست. اگرچه در برخی مقاطع قیمت جهانی ورق گرم تحت فشار رکود ساختوساز و ضعف تقاضا قرار گرفته، اما هزینههای انرژی، حمل دریایی و سیاستهای تجاری کشورها همچنان مانع افت شدید نرخها شده است. از سویدیگر، نوسانات ژئوپلیتیک و محدودیتهای تجاری باعث شده واردکنندگان ایرانی با ریسک بیشتری در تامین کالا مواجه شوند. در داخل کشور، یکی از مهمترین مصرفکنندگان ورق فولادی صنعت قوطی و پروفیل است. بازاری که در ماههای اخیر به شدت تحتتاثیر نوسانات قیمت ورق قرار گرفته است. افزایش قیمت ورق گرم باعث شد نرخ قوطی و پروفیل نیز جهش کند، اما با افزایش عرضه ورق و کاهش نسبی نرخ ارز، بازار این محصولات وارد فاز اصلاحی شد. همین رفتار نشان میدهد که ورق فولادی عملا نقش لیدر قیمتی در بخش بزرگی از صنایع پاییندستی را برعهده دارد.
از طرفی فعالان بازار بر این باور هستند که مشکل اصلی صنایع پاییندستی تنها قیمت ورق سیاه نیست، بلکه بحران نقدینگی نیز به شدت بر فعالیت آنها فشار وارد کرده است. بسیاری از تولیدکنندگان لوله، پروفیل، لوازم خانگی و قطعات صنعتی، با وجود نیاز به مواد اولیه، توان خرید در حجم بالا را ندارند. نرخهای بالای تامین مالی، کاهش قدرت خرید مصرفکننده نهایی و رکود نسبی بازار باعث شده بخشی از ظرفیت تولید صنایع پاییندستی بلااستفاده بماند. در اینمیان، توسعه پروژههای جدید فولادسازی و نورد گرم میتواند از چند جهت به بازار کمک کند. نخست اینکه افزایش ظرفیت تولید داخلی، ریسک کمبود عرضه را کاهش میدهد و موجب میشود بازار دربرابر شوکهای مقطعی مقاومتر شود. دوم اینکه افزایش رقابت میان تولیدکنندگان داخلی میتواند به متعادلتر شدن قیمتها منجر شود و از شکلگیری التهابهای شدید جلوگیری کند.
نسخه جدید برای آرامش بازار ورق
همچنین استفاده از فناوریهای جدید در این طرحها، نقش مهمی در کاهش هزینه تولید خواهد داشت. یکی از مشکلات اساسی صنعت فولاد ایران، مصرف بالای انرژی و هزینههای تولید است. بهرهگیری از فناوریهای نوین در خطوط نورد و فولادسازی میتواند علاوهبر کاهش مصرف انرژی، بهرهوری را نیز افزایش دهد و قدرت رقابتپذیری تولیدکنندگان داخلی را بالا ببرد. البته باید توجه داشت که حتی با راهاندازی پروژههای جدید نیز بازار ورق فولادی در کوتاهمدت همچنان با چالش روبهرو خواهد بود. رکود اقتصادی، نوسانات نرخ ارز، نااطمینانی سیاسی و مشکلات زیرساختی همچنان بر رفتار بازار سایه انداختهاند. بسیاری از خریداران فعلا سیاست خرید حداقلی را در پیش گرفتهاند و ترجیح میدهند تا روشنتر شدن وضعیت اقتصادی و سیاسی، از انبار کردن کالا خودداری کنند.
در مقابل، تولیدکنندگان نیز با احتیاط عرضه میکنند، چراکه نگران افزایش هزینههای تولید و کمبود مواد اولیه هستند. همین رفتار دوگانه باعث شده بازار ورق در وضعیتی بین رکود و تورم قرار بگیرد. شرایطی که در آن قیمتها همچنان بالا هستند اما حجم معاملات نسبت به دورههای رونق واقعی پایین باقی مانده است. چشمانداز آینده بازار ورق فولادی تا حد زیادی به موفقیت پروژههای توسعهای، ثبات نرخ ارز و وضعیت تقاضای صنایع پاییندستی وابسته خواهد بود. اگر ظرفیتهای جدید طبق برنامه وارد مدار تولید شوند و همزمان فضای اقتصادی کشور به سمت ثبات حرکت کند، میتوان انتظار داشت بازار ورق به تدریج از شرایط پرتنش فعلی فاصله بگیرد. در غیر این صورت، هرگونه اختلال در عرضه یا جهش ارزی میتواند دوباره بازار را وارد فاز التهاب و افزایش قیمت کند.
بازار ورق فولادی اکنون در نقطه حساسی قرار گرفته است. بازاری که همزمان با محدودیتهای ساختاری و فرصتهای توسعهای مواجه است. تصمیمهای سیاستگذاران، روند سرمایهگذاری در ظرفیتهای جدید و مدیریت صحیح عرضه و تقاضا، نقش تعیینکنندهای در آینده این بازار و صنایع وابسته به آن خواهد داشت.
