کاهش ۸۵ درصدی عرضه آهن اسفنجی و افزایش ۲ برابری رقابت خریداران
به گزارش آهن آنلاین؛ بازار فولاد طی هفتههای اخیر با یک سیگنال نگرانکننده از سمت مواد اولیه مواجه شده است. سیگنالی که میتواند معادلات تولید شمش فولادی را در ماههای آینده دستخوش تغییر کند. افت ناگهانی عرضه آهن اسفنجی در بورس کالا، همزمان با جهش محسوس قیمتهای معاملاتی، نشان میدهد که یکی از مهمترین حلقههای زنجیره فولاد وارد فاز کمبود شده و فشار هزینه در حال حرکت به سمت واحدهای تولید شمش، بهویژه کورههای القایی بخش خصوصی است. بررسی آمار و ارقام بهخوبی نشان میدهد که بازار آهن اسفنجی از تعادل قبلی فاصله گرفته و به محدودهای رسیده که میتواند به تهدیدی جدی برای تولیدکنندگان شمش تبدیل شود.
بررسی روند معاملات آهن اسفنجی در بورس کالا نشان میدهد طی تنها سه روز، حجم عرضه از حدود ۱۰۰ هزار تن در روز 6 اردیبهشتماه به نزدیک ۱۵ هزار تن در سیزدهم ماه جاری سقوط کرده است. افتی حدود ۸۵ درصدی که عملا جریان طبیعی تامین مواد اولیه را مختل کرد و این کاهش همزمان حجم معاملات از ۸۵ هزار تن به ۱۵ هزار تن نیز نشان داد که بازار نهتنها با محدودیت عرضه، بلکه با کاهش دسترسی واقعی خریداران به کالا مواجه شده است. در ظاهر، تقاضا نیز کاهش پیدا کرده، اما شدت افت تقاضا به مراتب کمتر از ریزش عرضه بوده است. بههمیندلیل، نسبت تقاضا به عرضه از 1.2 برابر به بیش از 2.3 برابر رسید. عددی که معمولا در بازار فولاد بهعنوان نشانه ورود به فاز کمبود تلقی میشود.
کمبود آهن اسفنجی قیمتها را بالا برد
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر مشخص میشود که بدانیم آهن اسفنجی در سالهای اخیر به ماده اولیه اصلی بسیاری از واحدهای فولادسازی کشور تبدیل شده است. برخلاف گذشته که کورههای القایی وابستگی بالایی به ضایعات آهن داشتند، طی سالهای اخیر بهدلیل کمبود قراضه و افزایش قیمت ضایعات آهن، بسیاری از تولیدکنندگان به سمت مصرف بیشتر آهن اسفنجی حرکت کردهاند. امروز در بسیاری از واحدها ترکیب مصرف از نسبت سنتی ۷۰ درصد قراضه و ۳۰ درصد آهن اسفنجی، به شرایط معکوس تغییر کرده و حتی برخی کارخانهها سهم آهن اسفنجی را به بیش از ۷۰ درصد رساندهاند. بنابراین هرگونه نوسان در بازار این محصول، بهطور مستقیم هزینه تولید شمش را هدف قرار میدهد.
رفتار قیمتها نیز در معاملات اخیر سیگنال کمبود را تایید میکند. در شرایطی که عرضهکنندگان قیمت پایه را از حدود ۲۶ هزار تومان به ۲5 هزار تومان کاهش دادند، انتظار میرفت بخشی از التهاب بازار تخلیه شود. اما نتیجه دقیقا برعکس بود. میانگین موزون معاملات نهتنها کاهش پیدا نکرد، بلکه تا محدوده 29 هزار تومان افزایش یافت. این فاصله بیش از ۱۵ درصدی میان نرخ پایه و قیمت معاملهشده، یک پریمیوم کمسابقه در بازار آهن اسفنجی محسوب میشود و نشان میدهد خریداران حاضر شدهاند برای اطمینان از تامین مواد اولیه، نرخهای بسیار بالاتری پرداخت کنند.
میانگین موزون در معاملت بورس کالا دارای اهمیت است، چراکه برخلاف میانگین ساده، حجم هر معامله نیز در محاسبه آن اثر داده میشود و بههمیندلیل تصویر دقیقتری از نرخ واقعی بازار ارائه میدهد. وقتی میانگین موزون فاصله قابلتوجهی با نرخ پایه پیدا میکند، درواقع بازار به عرضهکنندگان این پیام را میدهد که کالا کمتر از نیاز واقعی عرضه شده است. چنین وضعیتی معمولا زمانی رخ میدهد که فعالان بازار نگران تداوم کمبود در هفتههای آینده باشند و تلاش کنند موجودی مواد اولیه خود را افزایش دهند.
فشار هزینه به شمش رسید
فشار ناشی از رشد قیمت آهن اسفنجی اکنون در حال انتقال به بازار شمش فولادی است. تولیدکنندگان شمش، بهویژه واحدهای القایی، در شرایطی فعالیت میکنند که بازار نهایی هنوز از رکود کامل خارج نشده و تقاضای مصرفی برای مقاطع فولادی همچنان ضعیف است. بنابراین افزایش هزینه مواد اولیه در زمانی اتفاق افتاده که امکان انتقال کامل این هزینه به مصرفکننده نهایی چندان ساده نیست. همین موضوع میتواند حاشیه سود تولیدکنندگان شمش را به شدت کاهش دهد. از طرفی، بازار فولاد هماکنون با مشکلات دیگری نیز دستوپنجه نرم میکند. از محدودیتهای انرژی گرفته تا هزینههای بالای حملونقل، کمبود نقدینگی و رکود در صنایع پاییندستی را شامل میشود. در چنین فضایی، جهش قیمت آهن اسفنجی عملا فشار مضاعفی بر واحدهای تولیدی از زنجیره بالایی تا صنایع پاییندستی وارد میکند. بسیاری از کارخانههای کوچک و متوسط که سرمایه در گردش محدودی دارند، ممکن است در تامین مواد اولیه با دشواری بیشتری روبهرو شوند و حتی بخشی از ظرفیت تولید خود را کاهش دهند.
فعالان بازار درباره علت افت شدید عرضه دو سناریوی اصلی را مطرح میکنند. گروهی معتقدند محدودیتهای عملیاتی، تعمیرات واحدها و مشکلات مرتبط با انرژی باعث کاهش عرضه شده است. با توجه به سابقه قطعی برق و گاز در زنجیره فولاد، این سناریو چندان دور از ذهن نیست. اما گروه دیگری بر این باور هستند که بخشی از عرضهکنندگان ترجیح دادهاند در شرایط التهاب بازار، عرضه را مدیریت کرده و فروش را به نرخهای بالاتر چه در بورس و چه در بازار آزاد موکول کنند. در هر دو حالت، نتیجه نهایی یکسان است و افزایش هزینه تولید در کل زنجیره فولاد را در پی دارد.
سیگنال تورمی جدید به بازار آهن
این موضوع برای بازار مقاطع نیز اهمیت بالایی دارد. اگر هزینه تولید شمش افزایش پیدا کند، به فاصله کوتاهی قیمت میلگرد، تیرآهن و سایر محصولات آهنی نیز تحتتاثیر قرار خواهد گرفت. تجربه بازار فولاد نشان داده هر زمان مواد اولیه وارد فاز کمبود شده، فشار قیمتی با یک وقفه زمانی کوتاه به محصولات نهایی منتقل شده است. بههمیندلیل بسیاری از فعالان بازار، رشد اخیر قیمت آهن اسفنجی را نه یک نوسان مقطعی، بلکه یک هشدار زودهنگام برای کل زنجیره فولاد میدانند. اگر حجم عرضه در هفتههای آینده به سطوح قبلی بازگردد، احتمال دارد بخشی از التهاب بازار تخلیه شود و قیمتها به تعادل نسبی برسند. اما اگر روند کاهش عرضه ادامه پیدا کند، بازار فولاد احتمالا وارد مرحله جدیدی از افزایش هزینه خواهد شد. مرحلهای که میتواند قیمت شمش و سپس محصولات نهایی را تحت تاثیر قرار دهد.
بازار آهن اسفنجی این روزها به یکی از مهمترین متغیرهای تعیینکننده آینده صنعت فولاد ایران تبدیل شده است. افت شدید عرضه، رشد قابلتوجه میانگین موزون معاملات و افزایش نسبت تقاضا به عرضه، همگی نشان میدهد که بازار وارد وضعیت هشدار شده است. در چنین شرایطی، تولیدکنندگان شمش بیش از هر زمان دیگری نگران تامین پایدار مواد اولیه هستند. چراکه ادامه این روند نهتنها سودآوری آنها را تهدید میکند، بلکه میتواند کل بازار فولاد را وارد فاز تازهای از نوسانات قیمتی کند.
