نفس خریداران خرد در بازار آهن به شماره افتاد
به گزارش آهن آنلاین؛ بازار آهن و فولاد طی هفتههای اخیر بیش از آنکه تحتتاثیر رشد واقعی تقاضا قرار گرفته باشد، درگیر نوعی رکود همراه با انتظار شده است. وضعیتی که بیشترین فشار آن بر دوش خریداران خرد و صنایع پاییندستی قرار گرفته است. در ظاهر، افزایش قیمت برخی محصولات فولادی و نوسانات عرضه در بورس کالای ایران ممکن است نشانهای از تحرک بازار تلقی شود، اما واقعیت این است که در لایههای پایینتر زنجیره، بسیاری از واحدهای مصرفکننده در شرایطی از بلاتکلیفی، کاهش نقدینگی و احتیاط شدید عملیاتی قرار دارند. در اینمیان، واحدهای کوچک تولیدی، کارگاههای پروفیلسازی، سازندگان قطعات فلزی، تولیدکنندگان لوازم خانگی، سازندگان سازههای سبک و حتی خریداران خرد ساختمانی، بیش از سایر بازیگران بازار با فشارهای موجود مواجه شدهاند.
در اینمیان، نقش شرکت فولاد مبارکه همچنان تعیینکننده است. هرچند تولید ورق تنها در اختیار این مجموعه نیست، اما بهدلیل سهم بالای آن در تامین بازار، هرگونه اختلال یا کاهش عرضه در این شرکت، بلافاصله به کل زنجیره پاییندستی منتقل میشود. مسئله اصلی، کمبود اسلب و محدودیت در ظرفیت تبدیل آن به ورق است. عرضههای اخیر در بورس کالا نیز نشان داد که حتی زمانی که محصول به بازار میرسد، لزوما جذب کامل صورت نمیگیرد و این موضوع نه بهدلیل نبود نیاز، بلکه به علت مشکل نقدینگی خریداران و محدودیتهای سهمیهای رقم میخورد.
صنایع پاییندستی در وضعیت نیمهتعطیل
برای صنایع پاییندستی، این وضعیت به معنای کاهش ظرفیت عملیاتی است. بسیاری از کارخانههای تولیدکننده پروفیل، قطعات صنعتی، لوله و تجهیزات فلزی، در حال حاضر با بخشی از ظرفیت خود فعالیت میکنند. سفارشهای جدید کاهش یافته و در برخی موارد، واحدها تنها برای حفظ چرخه تولید و جلوگیری از تعطیلی کامل فعال ماندهاند. موجودی مواد اولیه آنها در حال کاهش است، اما نبود اطمینان نسبت به قیمتهای آتی باعث شده خریدهای جدید با احتیاط انجام شود. ورود پیشنهادهای وارداتی ورق گرم با نرخ ۵۹۰ دلار و ورق سرد با قیمت ۶۶۰ تا ۶۷۰ دلار سیافآر انزلی، اگرچه در کوتاهمدت ممکن است به تعدیل فضای روانی بازار کمک کند، اما ازآنجاکه زمان تحویل این کالاها حدود سه ماه آینده است، تاثیر فوری بر وضعیت صنایع پاییندستی ندارد. خریداران خردی که امروز نیاز به مواد اولیه دارند، نمیتوانند فعالیت خود را برمبنای عرضههای آینده تنظیم کنند. برای آنها، مسئله اصلی دسترسی سریع و نقدی به مواد اولیه است، چشمانداز عرضه در فصل آینده دردی از صنایع پاییندستی را دوا نمیکند.
در بازار مقاطع طویل نیز وضعیت چندان متفاوت نیست. مصرف واقعی میلگرد همچنان ضعیف است و بخش مهمی از انبارها از موجودی میلگرد خریداریشده در نرخهای پایینتر، بهویژه حوالی ۶۰ هزار تومان، پر شده است. همین موضوع باعث شده خریداران خرد تمایل چندانی به ورود مجدد مگر در موارد مصرف ضروری نداشته باشند. پروژههای ساختمانی کوچک، کارگاههای ساخت اسکلت فلزی، تولیدکنندگان فنس، توری و قطعات ساختمانی از جمله گروههایی هستند که فعلا خرید خود را به حداقل رساندهاند.
ضربه سیاست پولی به بازار آهن
همچنین از طرفی، تولیدکنندگان نیز برای جلوگیری از افت قیمت، سیاست کنترل عرضه را در پیش گرفتهاند. این موضوع اگرچه از نظر تولیدکننده منطقی است، اما عملا فشار بیشتری بر بازار مصرف وارد میکند. اعلام افزایش نرخ بهره فروش اعتباری از 2.75 به 3.3 درصد نیز شرایط را دشوارتر کرده است. این تغییر معادل نرخ بهره سالانه حدود ۴۰ درصد است. عددی که عملا خرید اعتباری را برای بسیاری از واحدهای کوچک غیراقتصادی میکند. در نتیجه، کارگاههای کوچک و متوسط که پیشتر از اعتبار برای تامین مواد اولیه استفاده میکردند، اکنون یا ناچار به کاهش تولید شدهاند یا با سرمایه در گردش محدود فعالیت میکنند.
از طرفی افزایش احتمالی نرخ بهره از سوی بانک مرکزی نیز به نگرانیها افزوده است. سیاست پولی انقباضی به معنای کاهش نقدینگی در اقتصاد و دشوارتر شدن دسترسی به منابع مالی است. در بازاری که خریداران خرد همین حالا نیز با محدودیت نقدینگی روبهرو هستند، این سیاست میتواند به کوچکتر شدن بیشتر تقاضا منجر شود. پیامد مستقیم این وضعیت برای صنایع پاییندستی، کاهش ظرفیت تولید، تعویق سفارشها و در برخی موارد تعطیلی موقت خطوط تولید است. عامل مهم دیگر، نرخ ارز است که اکنون بیش از گذشته به متغیر اصلی تصمیمگیری در بازار تبدیل شده است. فعالان خرد بازار آهن دیگر تنها عرضه و تقاضا را ملاک خرید قرار نمیدهند، بلکه تغییرات نرخ ارز را بهعنوان مهمترین شاخص رصد میکنند. تولیدکنندگان پروفیل، سازندگان در و پنجره، کارگاههای برش و خمکاری ورق و حتی توزیعکنندگان خرد، خریدهای خود را به چشمانداز ارزی گره زدهاند. هرگونه نوسان ارزی میتواند حاشیه سود محدود این واحدها را از بین ببرد.
گره کور در بازار آهن
در سمت عرضه شمش نیز احتیاط تولیدکنندگان به وضوح دیده میشود. عرضه شمش فولاد از بیش از ۸۰۰ هزار تن در اسفندماه سال گذشته به حدود ۶۰۰ هزار تن در فروردین امسال کاهش یافته است. این افت ۲۰۰ هزار تنی در حالی رخ داده که تقاضا نیز در سطح پایینی قرار دارد. با وجود رکود، همین کاهش عرضه توانسته قیمت شمش را به سطوح بالاتری هدایت کند و نرخ آن را به محدوده ۵۵ میلیون تومان بهازای هر تن برساند. برای صنایع پاییندستی، افزایش قیمت شمش به معنای رشد هزینه مواد اولیه و فشار مضاعف بر سودآوری است. نتیجه این شرایط، بازار آهن آلات و فولاد در موقعیتی بین رکود و تورم گرفتار شده است. وضعیتی که در آن قیمتها بالا میروند، اما حجم معاملات و مصرف واقعی پایین باقی میماند. این دقیقا همان سناریویی است که برای خریداران خرد خطرناکتر از رشد معمول قیمتها است، چراکه نه امکان خرید با نرخ مناسب وجود دارد و نه رونق فروش نهایی که بتواند افزایش هزینهها را جبران کند. بسیاری از صنایع پاییندستی و خرد اکنون در حالت نیمهفعال قرار دارند. سفارشگیری محدود شده، دوره وصول مطالبات طولانیتر شده و خرید مواد اولیه به شکل کاملا محافظهکارانه انجام میشود. تولیدکنندگان پروفیل ساختمانی، کانالسازان، قطعهسازان صنعتی و کارگاههای فلزکاری بیش از هر زمان دیگری به نقدینگی و ثبات بازار وابسته شدهاند. آنها نه از کمبود مطلق کالا رنج میبرند و نه از نبود مشتری، بلکه مشکل اصلیشان نبود قابلیت پیشبینی است.
تولیدکنندگان در فاز احتیاط
چشمانداز کوتاهمدت بازار نیز همچنان وابسته به بازگشت ثبات نسبی در متغیرهای کلان اقتصادی است. اگر عرضه ورق در بورس کالا منظمتر شود، محدودیتهای سهمیهای تعدیل شود و بازار ارز وارد فاز باثباتتری شود، میتوان انتظار داشت صنایع پاییندستی بهتدریج از حالت انفعال خارج شوند. در غیر این صورت، ادامه وضعیت فعلی به معنای تداوم رکود معاملاتی، کاهش بیشتر سرمایهگذاری و فشار مضاعف بر خریداران خرد خواهد بود. در مجموع، بازار آهن و فولاد بیش از آنکه با بحران کمبود محصول مواجه باشد، درگیر بحران نقدینگی، نااطمینانی و ضعف تقاضای مصرفی است. خریداران خرد و صنایع پاییندستی نیز در خط مقدم این فشار قرار گرفتهاند، جایی که هر تصمیم اشتباه در خرید یا قیمتگذاری میتواند حاشیه سود ناچیز آنها را از بین ببرد. بههمیندلیل، بازار فعلا در فاز احتیاط و مدیریت بقا حرکت میکند و نباید از چنین بازاری انتظار رونق داشت.
