ناودانی منقطع چیست؟ بررسی وال پست منقطع، ابعاد و نحوه اجرا

ناودانی منقطع یکی از مهم‌ترین اجزای مقاوم‌سازی ساختمان است که با استفاده از پروفیل‌های فولادی ساخته می‌شود. این مقطع فولادی وظیفه دارد دیوارها را به اسکلت اصلی سازه متصل کند و از آن‌ها دربرابر نیروهای جانبی مانند باد، زلزله و ارتعاشات محیطی محافظت نماید. در واقع، وقتی از ناودانی منقطع گالوانیزه برای اجرای وال‌پست استفاده می‌شود، دیوارهای سازه‌ای و غیرسازه‌ای به اسکلت ساختمان قفل می‌شوند و در برابر فشارهای جانبی عملکرد یکپارچه‌تری پیدا می‌کنند. این ویژگی باعث می‌شود پایداری، ایمنی و عمر مفید ساختمان به شکل چشمگیری افزایش یابد. در این مقاله به بررسی وال پست منقطع، انواع، کاربردها و نحوه اجرای آن می‌پردازیم.

ناودانی منقطع یا وال پست منقطع چیست؟

ناودانی منقطع یا والپست منقطع، یکی از اجزای فولادی مورد استفاده در اجرای وال پست است که با مقطع U شکل تولید می‌شود. برای درک بهتر ساختار این قطعه، ابتدا باید بدانیم وال پست چیست؛ وال پست یک سیستم مهارکننده برای دیوارهای غیرسازه‌ای است که با هدف کنترل حرکات دیوار و ایجاد اتصال مناسب به اجزای سازه اجرا می‌شود. ناودانی منقطع به‌عنوان یکی از اجزای این سیستم، برای مهار لبه دیوارها در مجاورت ستون‌ها، تیرها یا زیر سقف مورد استفاده قرار می‌گیرد. این قطعه ضمن کنترل جابه‌جایی خارج از صفحه دیوار، امکان حرکت کنترل‌شده دیوار در راستای داخل صفحه را نیز فراهم می‌کند. ناودانی منقطع معمولاً از ورق سیاه یا گالوانیزه ساخته می‌شود و ابعاد، ضخامت و فاصله نصب آن باتوجه‌به ضخامت دیوار، نوع اتصال و مشخصات فنی پروژه تعیین می‌شود.

ابعاد ناودانی یا والپست منقطع

همان‌طورکه اشاره شد، تولید ناودانی یا وال‌پست منقطع در ابعاد مختلفی صورت می‌گیرد. در ادامه لیستی از ابعاد ناودانی منقطع آورده شده است:

• طول ۲۰ سانتی‌متر، بال 6-7، جان 5/10
• طول ۳۰ سانتی‌متر، بال 6-7، جان 5/10
• طول ۴۰ سانتی‌متر، بال 6-7، جان 5/10
• طول ۲۰ سانتی‌متر، بال 6-7، جان 5/15
• طول ۳۰ سانتی‌متر، بال 6-7، جان 5/15
• طول ۴۰ سانتی‌متر، بال 6-7، جان 5/15
• طول ۲۰ سانتی‌متر، بال 6-7، جان 5/20
• طول ۳۰ سانتی‌متر، بال 6-7، جان 5/20
• طول ۴۰ سانتی‌متر، بال 6-7، جان 5/20

انواع وال پست منقطع کدامند؟

ناودانی منقطع یا والپست از لحاظ ظاهری، انواع مختلفی دارد که در ادامه، به‌صورت مختصر به معرفی آن‌ها می‌پردازیم:

• وال‌پست منقطع عمودی

زمانی‌که طول دیوار از ۴ متر فراتر برود یا اینکه ۴۰ برابر از ضخامتش بیشتر باشد، والپست عمودی یا قائم مورد استفاده قرار می‌گیرد. این والپست به‌منظور کوتاه کردن دیوار و مقاومت در برابر بار خمشی به‌کار گرفته می‌شود.

• وال‌ پست منقطع افقی

والپست افقی در فضاهایی که طول دیوار فراتر از 5/3 متر برود یا ارتفاع دیوار نسبت به ضخامتش ۳۰ برابر بیشتر باشد، کارایی دارد. بنابراین، نوع والپست مصرفی به مشخصات ابعادی دیوار بستگی دارد.

کاربردهای ناودانی منقطع

یکی از اجزای مهم در اجرای وال پست و سیستم‌های مهار دیوارهای غیرسازه‌ای، ناودانی منقطع است که با هدف ایجاد اتصال کنترل‌شده بین دیوار و اسکلت ساختمان مورد استفاده قرار می‌گیرد. این قطعه با فراهم کردن یک اتصال مناسب، به کنترل حرکات جانبی دیوار کمک کرده و باعث می‌شود نیروهای واردشده به‌صورت اصولی بین دیوار و سازه منتقل شوند. استفاده از والپست منقطع تنها به ساختمان‌های سنتی محدود نمی‌شود و در برخی سیستم‌های نوین ساخت‌وساز مانند سازه‌های مدولار نیز کاربرد دارد. مهم‌ترین کاربردهای ناودانی منقطع عبارت‌اند از:

• مهار دیوارهای غیرسازه‌ای: این قطعه برای اتصال دیوارهای داخلی و خارجی به اسکلت ساختمان استفاده می‌شود و از جابه‌جایی خارج از صفحه دیوار جلوگیری می‌کند.
• اجرای وال پست در مجاورت ستون‌ها و تیرها: این محصول به‌عنوان یکی از اجزای اتصال وال پست، برای تثبیت لبه دیوارها در کنار ستون‌ها، تیرها و بخش‌های مختلف اسکلت فلزی یا بتنی به‌کار می‌رود.
• کنترل نیروهای جانبی و لرزه‌ای: ناودانی منقطع با ایجاد اتصال مناسب، به انتقال نیروهای ناشی از زلزله و بارهای جانبی از دیوار به قاب سازه کمک می‌کند و احتمال آسیب‌دیدگی دیوار را کاهش می‌دهد.
• استفاده در سازه‌های مدولار و پیش‌ساخته: در سیستم‌های ساخت مدولار، این قطعه برای ایجاد اتصالات سریع و استاندارد بین اجزای دیوار و فریم سازه مورد استفاده قرار می‌گیرد.
• اتصال دیوار به اجزای سازه‌ای: ناودانی منقطع می‌تواند در محل اتصال دیوار به ستون، تیر یا سایر اعضای سازه‌ای به‌عنوان رابط اتصال‌دهنده مورد استفاده قرار گیرد.
• کاهش خطر ترک‌خوردگی و آسیب دیوارها: با فراهم کردن امکان حرکت کنترل‌شده دیوار، از تمرکز تنش و ایجاد آسیب‌های ناشی از تغییر شکل سازه جلوگیری می‌کند

نحوه اجرای وال پست منقطع

ناودانی منقطع گالوانیزه، بعد از پایان دیوارچینی بر روی اجزای دیوار موردنظر اجرا می‌شود. همچنین، در زمان اجرای وال پست منقطع بایستی فواصل بین دیوار و ستون را با متریال انعطاف‌پذیری همچون پلی‌استایرن و پشم سنگ، پر کرد. درکل، برای اجرای وال پست منقطع روش‌های مختلفی وجود دارد که در ادامه به آن‌ها اشاره می‌کنیم:

• اتصال به ستون‌های ساختمان با بهره‌گیری از میلگرد
• اجرای وال پست با بهره‌گیری از انکربولت و نبشی‌کشی
• مهار دیوار به دیوار برشی با عبور میلگرد در سوراخ قاب‌های موجود
• ایجاد فضای حرکتی بین ستون و دیوار

نکات زمان اجرا، نصب و خرید ناودانی منقطع

اجرای دقیق و اصولی والپست منقطع تأثیر زیادی در افزایش مقاومت سازه در برابر نیروهای جانبی مانند باد و زلزله دارد. رعایت نکات فنی هنگام نصب، علاوه‌بر بالا بردن ایمنی، از بروز آسیب‌های احتمالی در دیوار جلوگیری می‌کند. همچنین، انتخاب ناودانی منقطع گالوانیزه مناسب باتوجه‌به قیمت ناودانی و ویژگی‌های فنی آن می‌تواند در کاهش هزینه‌ها و افزایش عمر مفید سازه مؤثر باشد.

• اگر طول دیوار بیش از ۴ متر باشد، باید دیوار را با استفاده از وال پست اجرا نمود.
• پیش از شروع، خط نصب را تعیین و از شاقول بودن دیوار اطمینان حاصل کنید.
• برای اجرای وال پست از صفحات فولادی دارای گل میخ و میخ کاشت چرخشی استفاده شود.
• در سازه‌های بتنی از اتصال ضربه‌ای خودداری کنید.
• فاصله ناودانی منقطع روی ستون معمولاً یک متر از قسمت زیر و بالای ستون تعیین می‌شود و محل دقیق نصب آن به شرایط پروژه بستگی دارد.
• این مدل در زمان زلزله با ایجاد حرکت کشویی، از ترک و شکستگی دیوار جلوگیری می‌کند.

تفاوت ناودانی معمولی و ناودانی منقطع

در این قسمت از مقاله به بررسی تفاوت‌های ناودانی معمولی و ناودانی منقطع می‌پردازیم تا شناختبهتری نسبت به این دو ناودانی داشته باشید.

انتخاب بین ناودانی منقطع و ناودانی معمولی بر اساس نیاز پروژه

موضوع مقاوم‌سازی ساختمان یکی از مسائل مهم در زمان احداث آن است. دراین‌راستا، اقدامات متعددی صورت می‌گیرد تا ایمنی سازه حفظ شود. استفاده از ناودانی منقطع گالوانیزه، یکی از این اقدامات است که باعث تقویت مقاومت دیوار سازه در برابر عوامل مخرب خارجی همچون بادهای شدید و زلزله می‌شود. درواقع، ناودانی منقطع یا همان وال پست نقش محافظ دیوار ساختمان را ایفا می‌کند. موفقیت در استفاده از وال پست‌ها باعث همه‌گیری آن‌ها در دنیای ساخت‌وساز شده است. درحال‌حاضر نیز استفاده از وال پست منقطع در ایران اجباری بوده و همه ساختمان‌سازان موظف‌به استفاده آن در سازه‌های خود هستند. البته اجرای وال پست باید به صورت کاملا اصولی انجام بگیرد تا کارایی لازم را داشته باشد.