ابزارهای برشکاری آهن آلات
انتخاب ابزار مناسب برای برش آهن آلات، به عواملی مانند نوع مقطع و دقت موردنیاز بستگی دارد. در پروژه‌های ساختمانی و صنعتی، از فرز و اره‌های برش گرفته تا تجهیزات تخصصی مانند هواگاز و پلاسما استفاده می‌شود و هرکدام برای شرایط مختص به خودشان کاربرد دارند. سرعت، کیفیت لبه برش و میزان پرت نیز از عواملی هستند که باید هنگام انتخاب ابزار در نظر گرفته شوند. در این مطلب با روش‌های مختلف برش و کاربرد هر ابزار آشنا شده و برای انتخاب تجهیزات مناسب در عملیات برش، اطلاعات لازم را کسب می‌کنیم.
انواع ابزارهای برش آهن آلات کدامند؟
پیش از انتخاب ابزار، بهتر است بدانیم برشکاری چیست و هر برش برای چه نوع مقطعی کاربرد دارد. در برش آهن آلات، شکل و ضخامت قطعه تعیین می‌کند که چه ابزاری مناسب‌تر است. مهم‌ترین ابزارهای مورد استفاده عبارت‌اند از:
- فرز آهنگری: یکی از پرکاربردترین ابزارها برای برش میلگرد، پروفیل، قوطی و قطعات فولادی است. سبک بودن و قابلیت جابه‌جایی، این دستگاه را برای کارهای کارگاهی و پروژه‌های ساختمانی کاربردی کرده است.
- اره پروفیل‌بر: برای برش قوطی، پروفیل و مقاطع سبک فولادی استفاده می‌شود. قطعه روی پایه دستگاه ثابت می‌ماند و همین موضوع، برش‌های متوالی را ساده‌تر می‌کند.
- اره نواری: در کارگاه‌های صنعتی برای برش لوله، پروفیل، میلگرد و مقاطع مختلف فولادی کاربرد دارد. تیغه به‌صورت پیوسته حرکت می‌کند و برای کارهای تکراری و برش‌های منظم مناسب است.
- قیچی دستی و اهرمی: بیشتر برای برش ورق‌های فلزی نازک به کار می‌رود. این ابزار برای عملیات سبک، بدون نیاز به برق و تجهیزات پیچیده، گزینه‌ای کاربردی است.
- دستگاه هواگاز: برای برش ورق‌ها و قطعات فولادی ضخیم استفاده می‌شود. در برش هواگاز، شعله ابتدا فولاد را تا دمای اشتعال گرم می‌کند؛ سپس جریان اکسیژن با اکسیدکردن آهن، باعث انجام برش شده و اکسیدهای مذاب را از شیار برش خارج می‌کند. دستگاه برش پلاسما: برای برش ورق و قطعات فلزی با سرعت بالا به کار می‌رود و در مقایسه با بسیاری از روش‌های حرارتی، امکان ایجاد برش دقیق‌تر و کنترل‌شده‌تری را فراهم می‌کند.
نکات مهم در انتخاب ابزار برشکاری آهن آلات
ضخامت و شکل مقطع اولین مواردی هستند که باید در انتخاب ابزار در نظر گرفته شوند. ظرفیت برش دستگاه باید با ابعاد قطعه متناسب باشد؛ در غیر این صورت فشار بیشتری به موتور و تیغه وارد می‌شود و سرعت و کیفیت کار کاهش پیدا می‌کند. دقت برش و کیفیت لبه نیز به نوع پروژه بستگی دارد. در برش‌های دقیق، کنترل سرعت و انتخاب تیغه یا صفحه‌ای که متناسب با ضخامت قطعه باشد، اهمیت زیادی دارد. در ابزارهای چرخشی، حداکثر دور مجاز درج‌شده روی صفحه برش باید برابر یا بیشتر از سرعت چرخش دستگاه در حالت بدون بار باشد تا ایمنی هنگام کار حفظ شود.
در اره‌های نواری نیز گام دندانه باید متناسب با ضخامت مقطع انتخاب شود تا برش یکنواخت‌تر و عمر تیغه بیشتر شود. ایمنی ابزار را هم باید پیش از خرید بررسی کرد. حفاظ مناسب، فیکس کردن قطعه و پایداری دستگاه از مهم‌ترین موارد هستند. در تجهیزات هواگاز و پلاسما، استاندارد بودن اتصالات، کنترل فشار گاز و تهویه محیط نیز اهمیت ویژه‌ای دارد.
نکات ایمنی هنگام استفاده از ابزارهای برشکاری
بیشترین خطرات هنگام برش آهن آلات مربوط به پرتاب ذرات، شکست صفحه یا تیغه، جرقه و تماس ناخواسته با بخش‌های متحرک دستگاه است. پیش از شروع کار، سلامت ابزار، صفحه یا تیغه و اتصالات آن را بررسی کنید و قطعه را با گیره یا تجهیزات مناسب کاملاً ثابت نگه دارید. استفاده از عینک یا شیلد محافظ، دستکش کار، کفش ایمنی و لباس مناسب ضروری است. هنگام کار با فرز، صفحه نباید ترک‌خورده، تاب‌دار یا فرسوده باشد و اپراتور باید در مسیر احتمالی پرتاب قطعات قرار نگیرد. اعمال فشار بیش از ظرفیت دستگاه نیز می‌تواند باعث شکستن صفحه یا گیر کردن تیغه شود.
محیط کار باید از مواد قابل‌اشتعال خالی باشد و برای برش‌هایی که جرقه و دود زیادی ایجاد می‌کنند، تهویه کافی در نظر گرفته شود. در روش‌های هواگاز و پلاسما نیز سلامت شیلنگ‌ها، اتصالات و تجهیزات مربوط به گاز یا برق باید پیش از استفاده بررسی شود. همچنین هرگونه تنظیم، تعویض صفحه یا تیغه و سرویس دستگاه باید پس از قطع کامل منبع برق یا گاز انجام گیرد.
عوامل موثر بر قیمت ابزارهای برشکاری آهن آلات
نوع دستگاه یکی از عوامل اصلی تعیین‌کننده قیمت است. ابزارهای ساده کارگاهی معمولاً هزینه کمتری دارند، درحالی‌که تجهیزات صنعتی با ظرفیت و توان بالاتر، قیمت بیشتری دارند. توان موتور و ظرفیت برش هم روی قیمت اثر می‌گذارند. هرچه دستگاه برای برش مقاطع ضخیم‌تر و کار مداوم طراحی شده باشد، معمولاً قیمت آن بیشتر است.
کیفیت تولید و برند نیز اهمیت دارد. کیفیت موتور، تیغه و سایر قطعات اصلی می‌تواند هم قیمت دستگاه و هم طول عمر آن را تغییر دهد. هزینه تجهیزات مصرفی را هم باید در نظر گرفت. قیمت و دوام صفحه برش، تیغه یا نازل روی هزینه استفاده از دستگاه اثر می‌گذارد. نوسانات بازار و هزینه مواد اولیه نیز می‌تواند قیمت این تجهیزات را تغییر دهد. از طرف‌دیگر، هنگام برآورد هزینه پروژه، باید قیمت آهن آلات را هم در نظر گرفت؛ چون مقدار و نوع مقاطع فولادی، مستقیماً بر حجم عملیات برش و تجهیزات موردنیاز اثر دارد.
