انواع روشهای اتصال میلگرد بستر به نبشی
یکی از مراحل احداث دیوارهای بنایی مسلح، اتصال میلگرد بستر به نبشی است. این مرحله در صورت اجرای صحیح، باعث مقاومسازی سازه میشود و با هرگونه خطایی هم احتمال ترکخوردگی یا ریزش دیوارها وجود دارد. بنابراین، استفاده اصولی از میلگرد منجر به تقویت دیوارها و جلوگیری از ترکخوردگی آنها میشود. دراینراستا، از نبشی هم بهعنوان یک تکیهگاه مستحکم استفاده میکنند. در سالهای اخیر، مهندسان و ساختمانسازان از هر دو مقطع در سیستمهای سازهای بهره گرفتهاند و بهنوعی، مکمل یکدیگر هستند. با کمک آنها میتوان فشارها و تنشهای وارده را بهصورت یکنواخت در دیوار پخش کرد و مانع از تخریب سازه شد. حال اینکه نحوه اتصال میلگرد بستر و نبشی چگونه است و چه روشهایی دارد؟ را در این مقاله بررسی کردهایم.
نقش کلیدی نبشیکشی در تثبیت عملکرد میلگرد بستر
مرحله نبشیکشی یکی از مهمترین مراحل در استحکامبخشی دیوارهای بنایی است و هنگامی مهمتر میشود که در سیستم میلگرد بستر بکار میرود. همانطور که اشاره شد، نبشی مانند یک تکیهگاه عمل میکند و باعث هدایت نیروها از میلگرد بستر به اجزای عمودی همچون ستون یا والپست میشود. چنانچه میلگرد را بدون نبشی متصل کنید با هرگونه فشار جانبی، ارتعاش، انقباض یا انبساطی ممکن است باعث حرکت دیوار یا ترکخوردگی شود.
درواقع، اجرای حرفهای نبشیکشی به میلگرد بستر کمک میکند تا میزان یکپارچگی و مسلحسازی مابین دیوار را بهبود بخشیده و وظیفه خود یعنی تقویت دیوارهای سازه را بهخوبی ایفا کند. بهاینترتیب، نبشیکشی در تثبیت عملکرد میلگرد نقش کلیدی دارد و مانع از تغییر ظاهر سازه شده و مقاومت آن را دربرابر زلزله افزایش میدهد. در رابطه با قیمت میلگرد بستر هم میتوان گفت که همچون سایر مقاطع نوساناتی دارد و نرخ آن بهصورت روزانه ابلاغ میشود.
شیوههای اتصال میلگرد بستر به نبشی؛ از تئوری تا اجرا
برای اتصال میلگرد بستر به نبشی باتوجهبه مدل دیوار، وضعیت بارگذاری و شرایط پروژه روشهای مختلفی تعریف شده است که درادامه به معرفی آنها پرداختهایم:
اتصال با سیم آرماتوربندی
نصب با سیم آرماتوربندی یکی از مرسومترین و ارزانترین روشهای اتصال است که در آن، میلگردها را با سیمهای مفتولی نرم در کنار نبشی میبندند. این نحوه اتصال بهخاطر متریال در دسترس و نصب سریع و آسان طرفداران زیادی دارد و معمولا در سازههای معمولی و دیوارهای در معرض فشار کم بکار گرفته میشود. درکل، توانایی تحمل بارهای جانبی در این روش نسبت به روشهای دیگر کمتر است.
بااینحال، اگر قصد استفاده از سیستم آرماتوربندی در اتصال را دارید، بهتر است از سیمهای بسیار باکیفیت در فواصل کوتاه استفاده کنید. ضمنا، میلگرد را در زمان اجرای ملات باید بدون حرکت یا لغزش نگه داشت تا کیفیت اتصال حفظ شود. بهطورکلی، این نوع اتصال که روشی کاملا اقتصادی است برای سازههای کوچک و متوسط پیشنهاد میشود و اگر آن را بهدرستی اجرا کنید، مقاومت لازم را به سازه میبخشد.
اتصال با بستهای فلزی و قلابهای آماده
استفاده از بستهای فلزی و قلابهای آماده یکی دیگر از روشهای اتصال میلگرد بستر به نبشی است. این ابزارهای فولادی جهت اتصالات منظم و دقیق تولید میشوند و سرعت نصب بسیار بالایی دارند. درواقع، این روش بهدلیل دقت و سرعت عالی محبوبیت زیادی نزد ساختمانسازان پیدا کرده است و احتیاجی هم به جوشکاری یا سیم پیچی ندارد. اجرای آن بهصورت مکانیکی است و به تجهیزات خاصی نیاز نیست.
در این روش، بستهای فلزی بر روی نبشی نصب میشوند و میلگردها را در شیار آن قرار میدهند. از این شیوه اتصال معمولا در پروژههایی با حجم کاری زیاد، دیوارهای بلوکی و سولهها استفاده میکنند. درمجموع، با بکارگیری بستها احتمال زنگزدگی کاهش مییابد و مقاومت کششی ناحیه اتصال تقویت میشود. ازطرفی، در این روش باید قطعات و بستهای باکیفیت خریداری کرد تا کارکرد لازم را داشته باشند.
اتصال با جوش نقطهای و جوش CO₂
اگر مقاومت سازه باید در سطح بالایی قرار داشته باشد، بهتر است از جوش نقطهای و جوش CO₂ استفاده کنید. در این روش، جوشدهی میلگردها بهصورت مستقیم بر روی نبشی انجام میگیرد تا اتصال مستحکم و یکپارچهای شکل بگیرد. در این مدل، نیرو وارده از مقطع به نبشی و بعد به قاب سازهای منتقل میشود. این نحوه انتقال نیرو به مقاومت بهتر دیوار دربرابر زلزله یا ارتعاشات مختلف کمک میکند.
ضمن اینکه اتصال با جوش نقطهای و جوش CO₂ بهخاطر استفاده از دستگاههای جوشکاری و نیروهای حرفهای با هزینه نسبتا بالایی همراه میشود که البته در طولانیمدت بهعلت کاهش نیاز به تعمیرات انتخاب اقتصادی به حساب میآید. فقط اینکه در زمان جوشکاری باید توجه کنید، حرارت بیشازحد به مقطع اعمال نشود؛ چراکه حرارت اضافی باعث کاهش مقاومت فولاد میشود.
اتصال با صفحات پانچدار
در این مدل، میلگرد به صفحه فلزی دارای سوراخ یا شیار وصل میشود تا با نبشی اتصال محکمی داشته باشد. صفحه فلزی ضمن برقراری اتصال مستحکم منجر به پخش یکنواخت نیرو در کل دیوار میشود. درواقع، اتصال با صفحات پانچدار موجبات هدایت تنشهای فشاری و کششی از مقطع به اعضای سازه را فراهم میکند. بههمینخاطر، این روش در دیوارهای بلند، سازههای حساس یا نواحی در معرض خطر زلزله بکار گرفته میشود.
درضمن، صفحات پانچدار بهدلیل تولید با فولاد گالوانیزه ضد زنگ مقاومت بینظیری دارند و باعث افزایش عمر مفید سازه میشوند. البته این روش نسبت به روشهای آسانتر مانند سیم یا بست هزینه بیشتری دارد؛ اما بهخاطر مقاومت فوقالعاده و قدرت چسبندگی بالایش به انتخاب اول ساختمانسازان تبدیل شده است. این موضوع در زمینه اجرای دیوارهای والپستدار بیشتر صدق میکند.
چگونه با اجرای صحیح اتصال نبشی و میلگرد بستر، مانع ترک خوردن دیوار شویم؟
خرید میلگرد بستر و اتصال آن به نبشی با هدف پیشگیری از ترکخوردگی دیوار بر اثر نیروهای جانبی، نشست یا تنشهای حرارتی صورت میگیرد. حال چنانچه اجرای اتصال مقطع به نبشی بهصورت استاندارد انجام نگیرد بر عملکرد سیستم سازهای تاثیر منفی میگذارد. اجرای اتصال صحیح و استاندارد نیز شامل بکارگیری نبشی با ضخامت مطلوب، تنظیم با دقت نواحی نصب، تعیین مناسب فاصله میان رجها و قراردهی محکم میلگرد میشود.
اگر مقاطع بهصورت یکنواخت و بدون تابخوردگی به نبشی متصل شوند، فشارها در کل دیوار پخش شده و اجازه اعمال نیرو به ناحیهای خاص را نمیدهد. با رعایت همین موارد ساده میتوان ترکهای سطحی را کاهش داد و باعث افزایش پایداری و عمر مفید دیوار شد. بهاینترتیب، با اجرای صحیح اتصال در سیستم سازهای میتوان از ترک خوردن یا تخریب دیوار جلوگیری کرد.
خطاهای اجرایی در اتصال میلگرد بستر و نبشی
اکثر خطاهای اجرایی در اتصال میلگرد بستر و نبشی بهدلیل اشتباهات ساده رخ میدهند و مشکلاتی نظیر ترکخوردگی یا آسیبهای مختلف را ایجاد میکنند. یکی از اشتباهات مرسوم، بکارگیری نبشی با ضخامت کم یا بدون استقامت لازم است که بهخاطر فشار دیوار حالت خمیدگی پیدا کرده و عملکرد میلگرد بستر را مختل میسازد. خطای بعدی، اتصال با سیمهای بیکیفیت یا جوشهای غیراستاندارد است که بعد از مدتی، لق یا شل میشوند.
از ساير خطاهای پرتکرار میتوان به تعیین نامناسب فواصل میان رجها، تعبیه مقاطع بیرون از مرکز یا بکارگیری میلگردهای ضعیف و زنگزده اشاره کرد. در بعضی از سازهها هم مشاهده میشود که میلگرد بعد از تعبیه با حرکت بلوکها یا ضربه چکش کاملا جابهجا شده و از محل خود بیرون میآید که این وضعیت منجر به افت کارکرد سیستم سازهای میشود. برای جلوگیری از این خطاها کافی است از نیروهای ماهر استفاده کنید و به تمام استانداردهای لازم نیز عمل نمایید.
هزینه پروژه تا چه حد به نوع اتصال میلگرد بستر وابسته است؟
نوع اتصال میلگرد بستر بر هزینه پروژه تاثیر مستقیم و بسزایی میگذارد. همانطور که قبلا ذکر شد، روشهای اتصال آسان مثل سیم آرماتوربندی با هزینه کمتری تمام میشود؛ ولی برای پروژههای بزرگ و حساس چندان مناسب نیست و در بلندمدت بهدلیل نیاز به بازسازی و تعمیرات هزینه زیادی به سازنده تحمیل میکند. درمقابل، روشهای اتصال بست یا جوشکاری هزینه اولیه بیشتری دارند؛ اما در طولانیمدت بهخاطر مقاومسازی عالی جزو انتخابهای اقتصادی هستند.
بنابراین، هزینه پروژه تا حد زیادی به نوع اتصال میلگرد بستگی دارد. بااینحال، عوامل دیگری هم بر هزینه نهایی کار تاثیر قابلتوجهی میگذارند که از آنها میتوان به قیمت نبشی و سایر مقاطع و تجهیزات موردنیاز اشاره کرد. هرچقدر هم که پروژه بزرگتر باشد به متریال بیشتری نیاز دارد و بالطبع، هزینه کلی افزایش مییابد. درکل، اجرای طرحهای مقاومسازی دیوارهای بنایی از ارزش بالایی برخوردار هستند و در صورت پیادهسازی صحیح باعث کاهش هزینههای آتی میشوند.
