ورق آلوزینک (گالوالوم) چیست و انواع آن کدامند؟

در صنعت ساخت‌وساز و تولید محصولات فلزی، انتخاب نوع مناسب ورق اهمیت زیادی دارد. پیشرفت فناوری در صنعت فولاد باعث شده است که محصولات متنوعی برای افزایش مقاومت در‌مقابل خوردگی، رطوبت و شرایط محیطی تولید شوند. یکی از این محصولات پرکاربرد، ورق آلوزینک (گالوالوم) است که به‌دلیل ترکیب خاص پوشش خود، دوام بالایی دارد. این محصول در بسیاری از پروژه‌های صنعتی، ساختمانی و حتی تولید لوازم خانگی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

ورق آلوزینک یا گالوالوم چیست؟

ورق آلوزینک که با نام دیگر گالوالوم شناخته می‌شود، نوعی ورق فولادی پوشش‌دار است که از یک لایه فولادی به‌عنوان فلز پایه و یک پوشش آلیاژی از آلومینیوم، روی و مقدار کمی سیلیکون در دو سطح تشکیل شده است. در دسته‌بندی انواع ورق فولادی، آلوزینک در گروه ورق‌های دارای پوشش فلزی قرار می‌گیرد. در واقع، آلوزینک نام پوشش فلزی این ورق است و فولاد، بخش اصلی و پایه ساختار آن را تشکیل می‌دهد.

انواع ورق آلوزینک

ورق آلوزینک براساس شکل ظاهری، نوع پوشش رنگی و شیوه تولید، مدل‌های مختلفی دارد. این محصول در میان انواع ورق موجود در بازار، به‌عنوان یکی از گزینه‌های پرکاربرد شناخته می‌شود و در دسته‌بندی‌های متنوعی عرضه می‌شود که در ادامه آن‌ها را بررسی می‌کنیم.

انواع ورق آلوزینک براساس شکل ظاهری

از نظر شکل ظاهری ورق‌های آلوزینک در چند نوع مختلف تولید می‌شوند:

• نوع صاف: ساده‌ترین نوع این محصول است که به‌صورت شیت یا کلاف عرضه شده و معمولاً به‌عنوان ماده اولیه برای تولید سایر محصولات مورد استفاده قرار می‌گیرد.
• نوع موج‌دار: به‌دلیل شکل خاص خود، استحکام بیشتری داشته و بیشتر در پوشش سقف‌ها و سازه‌های سبک به‌کار می‌رود.

• نوع ذوزنقه‌ای: یکی از پرکاربردترین انواع این ورق‌ها در صنعت ساختمان محسوب می‌شود که برای سقف سوله‌ها، انبارها و سازه‌های صنعتی استفاده می‌شود.

دسته‌بندی براساس رنگ

براساس رنگ محصول نیز در دو نوع خام و رنگی تولید می‌شود:

• مدل رنگی: این مدل در طیف وسیعی از رنگ‌ها تولید می‌شود و گفته می‌شود بیش از ۲۰۰ رنگ مختلف برای آن وجود دارد. رنگ‌آمیزی این محصولات معمولاً با هدف افزایش زیبایی ظاهری انجام می‌شود و تأثیر چندانی در افزایش مقاومت اصلی ورق ندارد.
• مدل خام: این نوع دارای سطحی نقره‌ای و براق است و بدون هیچ‌گونه پوشش رنگی عرضه می‌شود.

دسته‌بندی براساس روش تولید

از نظر شیوه تولید نیز این محصولات به دو نوع ورق سرد و ورق گرم تقسیم می‌شود:

• نورد سرد: در این روش ورق فولادی ابتدا به ضخامت مورد نظر می‌رسد و سپس با روش‌هایی مانند پوشش الکترولیتی یا اسپری با زینکالیوم پوشش داده می‌شود.
• نورد گرم: ورق فولادی در دمای بالا وارد حوضچه زینکالیوم شده و در آن غوطه‌ور می‌شود. پس از آن، دمای ورق به سرعت کاهش پیدا می‌کند تا پوشش آلیاژی به‌طور کامل تثبیت شود.

علاوه‌براین موارد، ورق‌های آلوزینک از نظر کارخانه و محل تولید آن نیز قابل دسته‌بندی هستند؛ به‌طوری که برخی از آن‌ها در کارخانه‌های داخلی تولید می‌شوند و برخی دیگر به صورت وارداتی در بازار عرضه می‌گردند.

مشخصات فنی ورق آلوزینک

ویژگی‌های فنی خاص این محصول است که آنرا از بسیاری از ورق‌های فولادی دیگر متمایز می‌کند. برخی از این مشخصات عبارتند از:

• ترکیب پوشش سطحی ورق آلوزینک؛ حدود ۵۵ درصد آلومینیوم، ۴۳ تا ۴۴ درصد روی و مقدار کمی سیلیکون
• دارای عرض 1.5 و ضخامت 0.4 میلی متر 
• پیروی از استانداردهای رایجی مانند: ASTM 792 استاندارد آمریکایی،3321 JIS استاندارد ژاپنی و EN 10215
• طول متناسب با نیاز مشتری

کاربردهای ورق گالوالوم

نوع کاربرد ورق گالوالوم باتوجه‌به ضخامت، فرم ورق و شرایط پروژه متفاوت است و این محصول در بخش‌های مختلف ساختمان و صنایع مورد استفاده قرار می‌گیرد. در انتخاب و خرید آن نیز عواملی مانند مشخصات فنی و قیمت ورق گالوالوم اهمیت دارند. مهم‌ترین کاربردهای ورق گالوالوم عبارت‌اند از:

• صنعت ساختمان: استفاده در پوشش سقف و دیواره، ساخت ساندویچ پانل، سقف‌های شیب‌دار و سازه‌های سبک.
• صنایع تولیدی و صنعتی: به‌کارگیری در ساخت کانال‌های تهویه، تجهیزات صنعتی، بدنه دستگاه‌ها و برخی قطعات فلزی.
• کشاورزی و سازه‌های وابسته: استفاده در ساخت سالن‌های نگهداری، انبارهای کشاورزی، سوله‌ها و بخش‌هایی از سازه‌های گلخانه‌ای.
• صنعت خودروسازی: ساخت قطعات و اجزای مختلف بدنه خودرو.

مزایا و معایب ورق آلوزینک

نوع پوشش و ساختار متفاوت ورق آلوزینک سبب شده تا در مقایسه با بسیاری از ورق‌های فولادی پوشش‌دار، نقاط قوت و محدودیت‌های مشخصی داشته باشد. شناخت این موارد می‌تواند در انتخاب این محصول متناسب با شرایط پروژه مؤثر باشد. در ادامه مزایا و معایب این ورق را بررسی می‌کنیم:

مزایای ورق آلوزینک

ترکیب آلومینیوم و روی در پوشش این ورق، مجموعه‌ای از مزیت‌های فنی و اقتصادی را ایجاد می‌کند که عبارتند از:

• مقاومت مناسب دربرابر خوردگی و زنگ‌زدگی
• طول عمر بالا در شرایط محیطی مختلف
• مقاومت مطلوب دربرابر حرارت و دمای بالا
• وزن نسبتاً پایین در کنار استحکام مناسب
• ظاهر یکنواخت و سطح نسبتاً براق
• کاهش نیاز به تعمیر و نگهداری در طول زمان

معایب ورق آلوزینک

در کنار این مزایا، استفاده از آلوزینک در برخی شرایط با محدودیت‌هایی همراه است که باید هنگام انتخاب محصول در نظر گرفته شوند:

• قیمت اولیه بالاتر نسبت به برخی ورق‌های فولادی معمولی
• محدودیت در برخی فرایندهای جوشکاری و اتصال
• عملکرد نامناسب‌ در محیط‌های بسیار اسیدی یا قلیایی
• نیاز به رعایت دقت بیشتر هنگام حمل، برش و نصب

نحوه تولید ورق آلوزینک

فرآیند تولید ورق آلوزینک معمولاً به‌روش غوطه‌وری گرم انجام می‌شود. در‌این روش، ورق فولادی پس از آماده‌سازی سطح و تمیزکاری، وارد حمامی از فلزات مذاب شامل آلومینیوم، روی و سیلیکون می‌شود. این فرآیند باعث می‌شود لایه‌ای محافظ روی سطح فلز پایه ایجاد شود. پس از خروج از حمام مذاب، این محصولات خنک شده و مراحل کنترل کیفیت روی آن‌ها انجام می‌شود. در ادامه ممکن است فرآیندهایی مانند برش، رول‌پیچی یا حتی رنگ‌آمیزی نیز روی آن‌ها صورت گیرد تا برای استفاده در صنایع مختلف آماده شوند. کیفیت پوشش ایجادشده در این مرحله نقش مهمی در دوام و عملکرد نهایی محصول دارد. به‌ همین علت کارخانه‌های تولیدکننده از استانداردهای دقیق برای کنترل ضخامت پوشش و یکنواختی سطح استفاده می‌کنند.

تفاوت ورق آلوزینک و ورق گالوانیزه

هر دو محصول در دسته ورق‌های پوشش‌دار قرار می‌گیرند، اما ترکیب پوشش آ‌ن‌ها متفاوت است که در ادامه به بررسی آن‌ می‌پردازیم:

• در ورق گالوانیزه، سطح فولاد با لایه‌ای از روی پوشش داده می‌شود، در حالی‌که در ورق آلوزینک ترکیبی از آلومینیوم و روی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
• وجود آلومینیوم در پوشش ورق آلوزینک باعث افزایش مقاومت آن در‌برابر حرارت و اکسیداسیون می‌شود. به همین‌دلیل در برخی محیط‌ها عملکرد بهتری نسبت به گالوانیزه دارد.
• ورق گالوانیزه معمولاً در بسیاری از پروژه‌های عمومی و ساختمانی بخاطر در دسترس بودن و قیمت مناسب‌تر بیشتر استفاده می‌شود.

عوامل موثر بر قیمت ورق آلوزینک

هزینه نهایی این محصول تحت‌تأثیر عوامل مختلفی قرار دارد. عوامل موثر در قیمت ورق گالوالوم عبارتند از:

• توجه به ضخامت؛ با افزایش ضخامت، میزان مواد اولیه مصرفی بیشتر شده و قیمت نیز افزایش می‌یابد.
• در نظر داشتن تولیدکننده و کیفیت پوشش سطحی؛ محصولات تولید شده توسط کارخانه‌های معتبر معمولاً دارای استانداردهای دقیق‌تری هستند و همین موضوع می‌تواند بر قیمت آن‌ها تأثیر بگذارد.
• توجه نوسانات بازار فولاد؛ قیمت مواد اولیه مانند آلومینیوم و روی نیز در تعیین قیمت ورق آلوزینک نقش مهمی دارند.
• ابعاد، نوع عرضه (رول یا شیت) و میزان تقاضا در بازار از دیگر عواملی هستند که می‌توانند قیمت ورق آلوزینک را تغییر دهند.