تحلیل ماهانه بازار آهن آلات؛ مرداد ماه 1405
به گزارش آهن آنلاین ؛ مرداد ۱۴۰۵ برای بازار آهن آلات متفاوت بود؛ ماهی که در آن نمودار محصولات نهایی الزاماً از هزینههای تولید و معاملات بالادست پیروی نکرد. میلگرد صعودی شد، درحالیکه تیرآهن عقب نشست و ورق سیاه عمدتاً در محدودهای ثابت تا کاهشی حرکت کرد. پروفیل نیز درگیر رکود و ثبات بود. در سویدیگر، بورس کالا از رشد و افت قیمت شمش، ورق و مقاطع خبر داد و محدودیت انرژی، نرخ بهرهبرداری پایین فولاد و ضعف تقاضا، معادله بازار را پیچیدهتر کرد. این گزارش با مرور روند مرداد، رفتار محصولات و سیگنالهای بورس کالا، تصویری از مسیر بازار ارائه میدهد.
مردادماه؛ صعود قیمت آهن در بازار کمرمق
اگر بخواهیم یک ویژگی مشترک برای بازار آهن آلات در مرداد پیدا کنیم، آن ویژگی «واگرایی قیمت و تقاضا» است. بازار در این ماه برخلاف ظاهر نمودار برخی محصولات، وارد فاز رونق نشد؛ بلکه قیمتها در بعضی بخشها بالا رفتند، درحالیکه معاملات مصرفی همچنان ضعیف باقی ماند. کاهش یا نوسان نرخ ارز در مقاطعی از ماه، رکود ساختوساز و احتیاط خریداران، اجازه نداد رشد قیمتها به معنای بازگشت تقاضای واقعی تفسیر شود.
در مقابل، سمت عرضه نیز شرایط عادی نداشت. محدودیت انرژی، کاهش تولید و پایین ماندن نرخ بهرهبرداری از ظرفیت فولاد، به تدریج یک کف مقاوم برای قیمتها ایجاد کرد. برآوردهای مطرحشده درباره عدمالنفع حدود ۱۸ میلیارد دلاری صنعت فولاد طی پنج سال گذشته و همچنین فاصله میان ظرفیت حدود ۵۵ میلیون تنی و تولید واقعی نزدیک به ۳۲.۲ میلیون تن، نشان میدهد مسئله صنعت صرفاً کمبود تقاضا نیست؛ بخش مهمی از مشکل به ناتوانی در استفاده از ظرفیت موجود بازمیگردد.
همین مسئله باعث شد بازار در مرداد وارد وضعیتی شود که میتوان آن را «رکود مقاوم دربرابر کاهش قیمت» نامید. یعنی تقاضا آنقدر ضعیف است که اجازه جهش عمومی قیمتها را نمیدهد، اما عرضه و هزینه تولید نیز آنقدر تحت فشار قرار گرفته که کاهش عمیق قیمتها را دشوار میکند. بنابراین مسیر قیمتها در محصولات مختلف، بیشتر تابع وزن هر کدام از این دو نیرو بود.
میلگرد؛ خلاف جریان بازار
در میان محصولات اصلی، قیمت میلگرد روشنترین روند صعودی مرداد را ثبت کرد. میلگرد ۱۶ ذوب آهن اصفهان در مقایسه با هفته ابتدایی ماه بیش از ۶ هزار و ۷۰۰ تومان افزایش قیمت داشت و در هفتههای پایانی وارد کانال ۷۰ هزار تومانی شد. میلگرد میانه نیز حدود ۲ هزار و ۷۰۰ تومان رشد کرد و ظفر بناب حدود یک هزار و ۹۰۰ تومان افزایش قیمت داشت. در میان برندهای بررسیشده، شدت رشد ذوب آهن اصفهان کاملاً برجستهتر بود.
نکته مهم اینجاست که این افزایش قیمت را نباید با رشد تقاضای ساختوساز اشتباه گرفت. در طول ماه، بورس کالا چند بار نشانههایی از فشار هزینه و محدودیت عرضه را نشان داد؛ از رشد قیمت شمش در میانه مرداد گرفته تا کاهش حجم برخی عرضههای میلگرد و افزایش قیمت پایه در معاملات پایانی ماه. بنابراین میلگرد بیشتر از آنکه توسط مصرفکننده نهایی بالا کشیده شود، از سمت بالادست زنجیره و انتظارات قیمتی حمایت شد.
رفتار قیمت تیرآهن اما کاملاً متفاوت بود. تیرآهن ۱۸ ذوب آهن اصفهان در نیمه دوم مرداد حدود ۲۸۰ هزار تومان کاهش یافت و کانال ۲۰ میلیون تومانی را از دست داد. تیرآهن های ۱۸ فایکو و یزد نیز روندی مشابه داشتند و ماه را عمدتاً با شیب نزولی پشت سر گذاشتند. این واگرایی میان قیمت تیرآهن و میلگرد، یک پیام مهم دارد: افزایش هزینه تولید بهتنهایی برای رشد همه محصولات کافی نیست و قدرت تقاضا و نقدشوندگی هر محصول نیز در تعیین قیمت نهایی نقش جدی دارد.
در بازار ورق سیاه نیز خبری از روند صعودی میلگرد نبود. ورق سیاه اکسین اهواز طی ماه حدود ۳ هزار و ۲۰۰ تومان کاهش داشت و در آخرین روز معاملاتی هفته پایانی مرداد در محدوده ۱۰۴ هزار تومان قرار گرفت. فولاد مبارکه و کاویان نیز عمدتاً ثبات را تجربه کردند. در همین شرایط، قیمت ورق سیاه در بورس کالا طی برخی مقاطع با افزایش همراه شد و حتی در هفته سوم مرداد رشد ۲.۳۵ درصدی نرخ ورق گرم فولاد مبارکه ثبت شد؛ شکافی که نشان میدهد بازار آزاد همچنان توان انتقال کامل هزینههای بالادست به مصرفکننده را ندارد.
.
پروفیل نیز یکی از کمنوسانترین بخشهای بازار بود. پروفیل اصفهان و مازندران تقریباً ثبات داشتند اما پروفیل تهران، حدود ۹۰۰ تومان کاهش قیمت را تجربه کرد. ثبات قیمت پروفیل بیش از آنکه نشانه تعادل قدرتمند بازار باشد، حاصل ضعف تقاضای پاییندستی و احتیاط خریداران بود؛ بهخصوص در شرایطی که صنایع وابسته و ساختوساز همچنان با محدودیت نقدینگی مواجهاند.
زنجیره فولاد؛ سیگنالهای متناقض از بورس کالا
اگر بازار آزاد را از بالا نگاه کنیم، شاید روند مرداد پراکنده و حتی متناقض به نظر برسد؛ اما معاملات بورس کالا بخشی از این تناقض را توضیح میدهد. در نیمه اول ماه، شمش و مواد اولیه در چند مقطع رشد کردند. قیمت گندله، کنسانتره و آهن اسفنجی افزایش یافت و شمش نیز در هفته سوم رشد بیش از دو درصدی را ثبت کرد. این روند نشان داد فشار هزینهای در ابتدای زنجیره همچنان پابرجاست.
با ورود به هفته پایانی، اما نشانههای تعدیل نیز ظاهر شد. در شنبه ۲۴ مرداد، از مجموع ۲۷۵ هزار و ۱۳۴ تن محصولات زنجیره فولاد عرضهشده، ۱۶۹ هزار و ۱۴۴ تن، معادل ۶۱.۴۸ درصد، معامله شد. میانگین قیمت تیرآهن ۲۰ تا ۳۰ نسبت به هفته قبل ۱.۵۵ درصد کاهش یافت و ورق گرم نیز ۰.۹۲ درصد افت کرد. شمش آلیاژی هم با کاهش ۶.۶۲ درصدی قیمت مواجه شد؛ هرچند در همین روز میلگرد کلاف و کلاف آلیاژی افزایش قیمت داشتند.
روز دوشنبه، از ۱۲۱ هزار و ۴۲۵ تن شمش عرضهشده، ۹۱ هزار و ۹۷۵ تن معامله شد؛ یعنی حدود ۷۵.۷۵ درصد عرضه به فروش رسید. میانگین کل شمش تنها ۰.۱۱ درصد کاهش داشت، اما شمش ۱۵۰ با رشد ۰.۵۸ درصدی همراه شد. در مقابل، روز سهشنبه تیرآهن ۱۴ تا ۱۸ با رشد ۰.۷۹ درصدی معامله شد و نبشی و ناودانی نیز به ترتیب ۱.۲۷ و ۲.۳۸ درصد رشد کردند. این یعنی بازار بالادست هنوز سیگنال یکدست نزولی صادر نمیکند.
اما چهارشنبه ۲۸ مرداد، تغییر مهمی در سمت عرضه دیده شد: حجم عرضه میلگرد آجدار ۷.۳۹ درصد کاهش یافت، درحالیکه قیمت پایه آن ۱.۵۷ درصد افزایش پیدا کرد. در نقطه مقابل، قیمت پایه ورق گرم ۱.۳۷ درصد کاهش یافت. بنابراین حتی در آخرین روزهای ماه نیز بورس کالا تصویری دوگانه ارائه میکرد؛ فشار افزایشی در مقاطع و تعدیل در ورق. در مجموع، بورس کالا در مرداد نه یک بازار کاملاً صعودی بود و نه نزولی. پیام اصلی معاملات این بود که هزینه تولید هنوز اجازه افت عمیق قیمتها را نمیدهد، اما تقاضای نهایی نیز توان ایجاد یک موج صعودی فراگیر را ندارد.
بحران عرضه هنوز قیمتگذاری نشده است
مهمترین نتیجه مرداد را شاید باید خارج از نمودار قیمتها جستوجو کرد. نرخ بهرهبرداری حدود ۵۸ درصدی صنعت فولاد، در کنار محدودیت برق و نگرانی درباره گاز، نشان میدهد ظرفیت اسمی کشور با ظرفیت واقعی قابل استفاده فاصله قابلتوجهی دارد. بااینحال، این بحران هنوز بهطور کامل در قیمت آهن آلات منعکس نشده است؛ زیرا رکود مصرف داخلی بخشی از کاهش عرضه را جذب کرده است.
این همان نقطهای است که چشمانداز بازار را حساس میکند. اگر محدودیت انرژی ادامه پیدا کند، موجودی انبارها کاهش یابد و همزمان هزینه شمش و مواد اولیه بالا بماند، بازار میتواند وارد مرحلهای شود که کاهش تقاضا دیگر برای خنثی کردن افت تولید کافی نباشد. در آن شرایط، حتی بدون رونق ساختوساز نیز کف قیمتی محصولات میتواند جابهجا شود.
از طرفدیگر، اگر نرخ ارز دوباره محرک انتظارات تورمی شود، میلگرد احتمالاً یکی از نخستین محصولاتی خواهد بود که فشار هزینه را منعکس میکند؛ اما برای تیرآهن، ورق و پروفیل، قدرت تقاضا همچنان تعیینکنندهتر خواهد بود. بههمیندلیل، انتظار یک حرکت همجهت در کل بازار منطقی نیست.
مرداد در نهایت نشان داد که قیمت آهن در بازار ایران وارد مرحلهای شده که دیگر نمیتوان مسیر آن را صرفاً با نگاه به قیمت روز محصولات تحلیل کرد. میلگرد با رشد بیش از ۶ هزار تومان در یکی از برندهای اصلی، تیرآهن با از دست دادن کانال ۲۰ میلیون تومانی، ورق سیاه با ثبات و کاهش محدود و پروفیل با کمترین نوسان، چهار روایت متفاوت از یک بازار واحد ارائه کردند. پشت این تفاوتها نیز یک مسئله مشترک قرار دارد: تقاضا ضعیف است، اما عرضه نیز دیگر آنقدر قدرتمند نیست که بتواند افت قیمتها را بهسادگی رقم بزند.
بنابراین نقطه حساس بازار در شهریور نه صرفاً قیمت امروز میلگرد یا ورق، بلکه رفتار شمش، حجم عرضه کارخانهها، وضعیت انرژی، نرخ ارز و توان تقاضای واقعی خواهد بود. اگر این متغیرها در جهت فشار هزینه و کاهش عرضه حرکت کنند، بازار میتواند با تأخیر اثر بحران تولید را در قیمتها نشان دهد؛ اما اگر تقاضا همچنان ضعیف بماند و نرخ ارز نیز آرام شود، احتمالاً همین الگوی مرداد یعنی ثبات، اصلاحهای محدود و رشدهای انتخابی ادامه خواهد یافت. مرداد در واقع ماهی بود که نشان داد بازار هنوز در رکود است، اما دیگر نمیتوان آن را بازاری با عرضه بیدردسر و ظرفیت مازاد واقعی تلقی کرد.
