تحلیل هفتگی بازار آهن آلات؛ 17 تا 20 مرداد 1405
به گزارش آهن آنلاین؛ بازار آهن آلات در هفته سوم مردادماه در شرایطی به پایان رسید که از یکسو ضعف تقاضا و تعطیلات، معاملات را کمرمق کرده بود و از سویدیگر، رشد قیمت شمش و برخی مواد اولیه در بورس کالا، اجازه نمیداد چشمانداز بازار کاملاً نزولی تلقی شود. همزمان، افت نرخ بهرهبرداری صنعت فولاد به حدود ۵۸ درصد و تداوم محدودیتهای انرژی، نگرانی درباره سمت عرضه را افزایش داده است. دراینمیان، نوسانات متفاوت محصولات نشان میدهد بازار هنوز به یک مسیر واحد نرسیده است؛ میلگرد و ورق عمدتاً کاهشی بودند، تیرآهن عقب نشست، پروفیل ثبات داشت و بورس کالا سیگنالهای متفاوتی از افزایش هزینه در زنجیره فولاد ارسال کرد.
بازار آهن آلات در سکوت، زنجیره در حرکت
هفته سوم مردادماه برای بازار آهن آلات بیشتر با «انتظار» تعریف شد تا معامله. تعطیلات پیشرو، کاهش فعالیت خریداران و احتیاط فروشندگان موجب شد قیمتها در بسیاری از مبادی بدون تغییر جدی باقی بمانند یا با اصلاح محدود مواجه شوند. بااینحال، این آرامش را نباید بهعنوان نشانه قطعی کاهش فشارهای تورمی در صنعت فولاد تعبیر کرد؛ چراکه همزمان در لایه بالادستی زنجیره، قیمت شمش و مواد اولیه در بورس کالا افزایش پیدا کرده است.
در همین هفته، بورس کالا تصویری دوگانه از بازار ارائه کرد. یکشنبه قیمت گندله ۲ درصد، کنسانتره ۲.۲۹ درصد و آهن اسفنجی ۰.۸۹ درصد افزایش یافت و آهن اسفنجی بریکت نیز رشد ۲.۶۷ درصدی را ثبت کرد. دوشنبه نیز قیمت شمش ۱۵۰ حدود ۲.۴۵ درصد بالا رفت و ورق گرم HR فولاد مبارکه ۲.۳۵ درصد افزایش یافت. این اعداد در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکنند که تقاضای نهایی همچنان ضعیف است؛ یعنی فشار قیمتی فعلی الزاماً از سمت مصرف ایجاد نشده و بیشتر ریشه در هزینه تولید، نرخ ارز و سازوکار قیمتگذاری دارد.
در بازار آزاد، همین تضاد میان ضعف تقاضا و افزایش هزینهها خود را در رفتار محصولات نشان داد. بهعنوان مثال، روند تغییرات قیمت میلگرد عمدتاً کاهشی بود؛ هرچند برخی تولیدکنندگان از جمله ذوب آهن اصفهان افزایش ۴ هزار تومانی داشتند، اما میلگرد ابهر و ظفر بناب کاهش قیمت را تجربه کردند. بنابراین نمودار میلگرد بیش از آنکه یک روند صعودی یا نزولی یکپارچه را نشان دهد، بیانگر بازاری است که میان فشار رکود و حمایت هزینههای تولید در حال نوسان است.
شمش بالا میرود، مقاطع عقب مینشینند
یکی از مهمترین تناقضهای این هفته همینجاست؛ درشرایطیکه بازار آزاد مقاطع ساختمانی عمدتاً توان رشد ندارد، شمش در بورس کالا و بازار بالادست نشانههای افزایشی بروز میدهد. روز دوشنبه میانگین موزون شمش ۱۵۰ با رشد ۲.۴۵ درصدی به حدود ۶۱۴ هزار ریال رسید و شمشهای ۱۲۰ و ۱۲۵ نیز بهترتیب افزایش ۲.۳۹ و ۲.۷۵ درصدی داشتند. این اتفاق نشان میدهد فشار هزینهای در ابتدای زنجیره هنوز پابرجاست.
از سویدیگر، عرضه ۶۲ هزار و ۷۰۷ تن میلگرد آجدار در روز سهشنبه با قیمت پایه ۶۲۶ هزار و ۱۵۸ ریال و رشد ۰.۹۱ درصدی نسبت به عرضه قبلی، نشان داد قیمتگذاری مقاطع نیز کاملاً از روند بالادست جدا نشده است. اما مشکل اصلی، ضعف تقاضای واقعی است؛ خریدار زمانی حاضر به پذیرش افزایش قیمت خواهد بود که انتظار داشته باشد محصول خریداریشده را با سهولت بیشتری در آینده بفروشد یا مصرف کند، در حالی که رکود ساختوساز چنین اطمینانی را ایجاد نمیکند.
در چنین فضایی، کاهش قیمت میلگرد الزاماً به معنای کاهش هزینه تولید نیست و افزایش شمش نیز الزاماً به معنای رونق بازار مقاطع نیست. این دو بازار میتوانند برای مدتی در خلاف جهت یکدیگر حرکت کنند و همین موضوع حاشیه سود نوردکاران را تحت فشار قرار میدهد. اگر رشد شمش ادامه پیدا کند اما تقاضای میلگرد همچنان ضعیف باشد، بخشی از فشار به حاشیه سود تولیدکننده منتقل خواهد شد و در ادامه میتواند عرضه را نیز تحتتاثیر قرار دهد.
بازار تیرآهن نیز در هفته سوم مردادماه عمدتاً کاهشی بود. تیرآهن ذوب آهن اصفهان با ۲۶۰ هزار تومان افت به حدود ۱۹ میلیون و ۵۴۰ هزار تومان رسید و تیرآهن یزد و ماهان نیز بهترتیب ۱۵۰ و ۱۸۰ هزار تومان کاهش قیمت داشتند. تنها فایکو توانست کانال ۱۶ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان را حفظ کند. بنابراین برخلاف برخی سیگنالهای افزایشی بورس کالا، بازار آزاد تیرآهن هنوز از ضعف تقاضا تأثیر میگیرد؛ مسئلهای که نشان میدهد هزینه تولید بهتنهایی برای تغییر مسیر قیمت تیرآهن کافی نیست.
ورق؛ فشار تقاضا بیشتر از هزینه
بازار ورق سیاه نیز هفتهای عمدتاً کاهشی داشت و بهخوبی نشان داد که سمت تقاضا همچنان دست بالاتر را در معاملات دارد. ورق سیاه اکسین اهواز با کاهش ۴ هزار و ۵۰۰ تومانی نسبت به ابتدای هفته به محدوده ۱۰۵ هزار تومان رسید. ورق فولاد مبارکه نیز حدود 2 هزار و 7۰۰ تومان کاهش داشت و در کانال 96 هزار و 4۰۰ تومان تثبیت شد؛ قیمت ورق سیاه کارخانه فولاد کاویان اهواز نیز، افت ۳۰۰ تومانی را ثبت کرد.
این کاهشها در شرایطی اتفاق افتاد که در بورس کالا، ورق گرم HR فولاد مبارکه با رشد ۲.۳۵ درصدی معامله شد و در روز سهشنبه نیز قیمت پایه ورق گرم B حدود ۱.۱۷ درصد افزایش یافت. بنابراین فاصله میان قیمتگذاری رسمی و رفتار بازار آزاد در این بخش نیز قابلتوجه است. وقتی قیمت پایه و هزینه جایگزینی محصول بالا میرود اما مصرفکننده نهایی همچنان توان یا تمایل خرید ندارد، بازار آزاد الزاماً نمیتواند رشد هزینه را به قیمت نهایی منتقل کند.
در بازار پروفیل اما شرایط متفاوت بود. این محصول در طول هفته تقریباً سراسر ثبات داشت و هر سه برند اصفهان، تهران و مازندران در کانالهای ۱۰۵ و ۱۰۶ هزار تومانی نوسان محدودی را تجربه کردند. ثبات قیمت پروفیل را میتوان نشانهای از تعادل موقت میان عرضه و تقاضا دانست؛ نه اینکه لزوماً بازار از رکود خارج شده باشد. در واقع، وقتی تقاضا ضعیف است اما فروشندگان نیز حاضر به کاهش محسوس قیمت نیستند، نتیجه طبیعی میتواند توقف قیمتها در یک محدوده مشخص باشد.
ظرفیت خالی تولید فولاد؛ بحران پشت قیمتها
اما شاید مهمترین خبر هفته نه در نمودار قیمت محصولات، بلکه در سمت تولید صنعت فولاد قرار داشت. براساس اظهارات وزارت صمت، ظرفیت فولاد کشور به حدود ۵۵ میلیون تن رسیده، اما تولید واقعی حدود ۳۲.۲ میلیون تن بوده و نرخ بهرهبرداری به حدود ۵۸ درصد رسیده است. یعنی بیش از ۴۰ درصد ظرفیت ایجادشده عملاً بلااستفاده مانده است. این شکاف در کنار محدودیت انرژی و تعدیل حدود ۲۵۰ نیروی فولاد مادکوش، نشان میدهد مسئله صنعت دیگر صرفاً توسعه ظرفیت نیست؛ بلکه امکان استفاده از ظرفیتهای موجود به یک چالش اساسی تبدیل شده است.
بااینحال، بازار آهن آلات هنوز این بحران تولید را بهطور کامل در قیمتها منعکس نکرده است. دلیل روشن است: تا زمانی که ضعف تقاضا بتواند کاهش عرضه را جذب کند، کمبود تولید الزاماً به کمبود محصول در بازار تبدیل نمیشود. موجودی انبارها، برنامههای فروش و کاهش مصرف داخلی فعلاً بخشی از این فشار را پوشش میدهند.
اما این حاشیه امن همیشگی نیست. اگر محدودیت برق و گاز ادامه پیدا کند، موجودیها کاهش یابد و همزمان هزینه تولید بالا برود، بازار میتواند از وضعیت «رکود همراه با عرضه کافی» به «رکود همراه با محدودیت عرضه» منتقل شود. در چنین شرایطی، حتی بدون رونق ساختوساز نیز کف قیمتی محصولات میتواند بالاتر برود.
از سویدیگر، تغییر سیاست تجاری چین نیز برای بازار ایران اهمیت دارد. اگر محدودیتهای تجاری این کشور به صادرات بیشتر محصولات نیمهساخته و حرکت به سمت بازارهای منطقهای منجر شود، فشار رقابتی بر فولاد ایران افزایش خواهد یافت؛ بهخصوص درشرایطیکه تولیدکنندگان داخلی خود با محدودیت انرژی و هزینههای فزاینده مواجهاند. بنابراین در هفتههای آینده باید علاوهبر نرخ ارز و معاملات شمش، مقصد و ترکیب صادرات چین را نیز زیر نظر داشت.
درمجموع، هفته سوم مردادماه را نمیتوان هفتهای کاملاً نزولی یا صعودی برای بازار آهن آلات دانست. نمودار محصولات آزاد بیشتر از ضعف تقاضا حکایت دارد، در حالی که بورس کالا از رشد هزینه و قیمت در بخشهایی از زنجیره خبر میدهد.
این دوگانگی، مهمترین ویژگی بازار فعلی است. اگر دلار و شمش مسیر افزایشی خود را حفظ کنند، فشار هزینهای دیر یا زود به مقاطع منتقل خواهد شد؛ اما اگر تقاضای داخلی همچنان ضعیف بماند، بازار میتواند برای مدتی طولانی میان ثبات، کاهشهای محدود و جهشهای مقطعی گرفتار بماند. در واقع، قیمتهای امروز هنوز تمام هزینه بحران تولید فولاد را در خود منعکس نکردهاند و نقطه تعیینکننده، زمانی خواهد بود که حاشیه امن عرضه فعلی دیگر توان پوشش ضعف تولید را نداشته باشد.
