روش های تشخیص سیم و کابل استاندارد و غیراستاندارد

خرید سیم و کابل استاندارد در پروژه‌های ساختمانی و صنعتی بسیار مهم است و هرگونه اشتباهی در انتخاب آن‌ها با آسیب‌هایی همچون داغ یا خراب شدن دستگاه و حتی آتش‌سوزی همراه می‌شود. حتی ممکن است جان افراد هم به خطر بیفتد. بنابراین، برای جلوگیری از بروز خسارات احتمالی، بایستی با روش‌های تشخیص سیم و کابل استاندارد و غیراستاندارد آشنا شوید تا درنهایت، بتوانید بهترین محصولات را انتخاب کنید. امروزه محصولات غیراستاندارد و تقلبی زیادی در بازار وجود دارد که ظاهر آن‌ها کاملا باکیفیت است، اما عملکرد بسیار ضعیفی دارند. ظاهر فریبنده کابل‌های غیراستاندارد و تقلبی باعث شده تا برخی خریداران در زمان انتخاب دچار اشتباه شوند. در این مطلب، نحوه تشخیص محصولات مقاوم و ایمنی که طبق استاندارد ملی ایران تولید شده‌اند را آورده‌ایم. بنابراین، چنانچه قصد خرید مطمئن همراه با رضایت حداکثری را دارید، مطالعه این مطلب را به شما پیشنهاد می‌کنیم.

سیم و کابل استاندارد چه ویژگی‌هایی دارد؟

برای آشنایی بهتر با ویژگی‌ها و کاربردهای انواع سیم و کابل، ابتدا لازم است بدانید کابل چیست و چه تفاوتی با سایر تجهیزات انتقال جریان برق دارد. شناخت ساختار و عملکرد کابل‌ها، در انتخاب محصول مناسب و بررسی کیفیت آن‌ها نقش مهمی ایفا می‌کند.تمام مراحل تولید سیم‌ها و کابل‌های اصل براساس ضوابط سازمان استاندارد انجام می‌گیرد؛ به‌همین‌خاطر، ویژگی‌های ظاهری و فنی مشابهی دارند. سیم‌های استاندارد با داشتن ویژگی‌هایی همچون خلوص بالای مس و رسانایی عالی، بسیار کاربردی هستند. سطح رشته‌های مسی هم کاملا یکنواخت، براق و بدون لکه است. ضخامت عایق نیز کاملا یکدست و دقیق لحاظ می‌شود تا مقاومت کافی دربرابر فشار و گرما داشته باشد.

ویژگی بعدی، داشتن نشان استاندارد ملی ایران (ISIRI) بر روی بسته‌بندی است و لوگوی مربوطه بر روی روکش حک می‌شود. از ساير نشان‌ها و اطلاعات موجود بر روی محصول می‌توان به مشخصات تولید، تاریخ ساخت، اندازه، مدل، ولتاژ اسمی و نشان تجاری اشاره کرد. ازلحاظ کارکرد هم محصولات موردتایید مقاومت مناسبی دارند و ساختار خود را در شرایط سخت حفظ می‌کنند. اصولا، این گروه از محصولات به‌دلیل مقاومت بالا دربرابر رطوبت، حرارت و نوسانات مختلف، انتخاب مناسبی برای پروژه‌های عمرانی و صنعتی به‌حساب می‌آیند.

تفاوت‌های کابل استاندارد و غیر استاندارد

شناخت تفاوت‌های کابل استاندارد با غیراستاندارد باعث تصمیم‌گیری اصولی خریداران می‌شود. محصولات استاندارد به‌دلیل تولید با مس خالص و عبور از تست‌های کنترل کیفیت از مقاومت، دوام و عمر طولانی برخوردار هستند. درصورتی‌که مدل‌های غیراصل، اغلب با آلیاژهای ارزان و عایق‌های نامرغوب تولید می‌شوند و کیفیت چندان مناسبی ندارند. در ادامه، جدول مقایسه آن‌‎ها آورده شده است.

روش‌های تشخیص سیم و کابل استاندارد از غیراستاندارد

نحوه تشخیص سیم و کابل استاندارد از غیراستاندارد کار مشکلی نیست ولی به دقت بالا نیاز دارد. دراین‌راستا، چند روش اصولی تشخیص محصولات استاندارد را آورده‌ایم تا انتخاب‌های هوشمندانه‌ای داشته باشید. این روش‌ها عبارتند از:

• بررسی چاپ روی بدنه محصول: بررسی چاپ روی بدنه یکی از آسان‌ترین و مطمئن‌ترین روش‌های تشخیص است. همانطور که اشاره شد، محصولات اصل با یکسری علائم و اطلاعات مانند نشان استاندارد ملی ایران (ISIRI)، شماره استاندارد، نام برند، تاریخ ساخت، مدل کابل، اندازه و ولتاژ اسمی عرضه می‌شوند. این نوشته‌ها اغلب به‌شکل برجسته و یکنواخت بر روی روکش حک‌شده و کاملا خوانا هستند. درحالی‌که محصولات غیراستاندارد اغلب چاپ کمرنگی داشته و حروف بر روی بدنه آن‌ها به‌شکل نامرتب یا اشتباه درج می‌شود. بنابراین، کیفیت چاپ بر روی بدنه سیم و کابل را می‌توان ملاکی جهت اطمینان از اصالت و معتبر بودنش دانست. ضمنا، بسته‌بندی مناسب با هولوگرام، درج درست لوگو و اطلاعات کامل کارخانه هم از دیگر معیارهای اصالت کالا هستند.
• بررسی هادی (مس) ازنظر ظاهری و عملکردی: با بررسی هادی داخل کابل ازلحاظ ظاهر، رنگ و میزان انعطاف‌پذیری می‌توان به استاندارد بودن آن پی برد. هادی کابل‌های استاندارد، ظاهری براق با رنگ ثابت داشته و هیچگونه لکه سیاهی در سطح آن‌ها دیده نمی‌شود. درطرف‌دیگر، هادی در محصولات غیراستاندارد رنگ مات‌تری دارد و حتی رگه‌های تیره را می‌توان در بین رشته‌هایش دید. دلیل چنین ظاهری، استفاده از آلیاژهای نامرغوب است. میزان انعطاف‌پذیری هم از معیارهای تشخیص استاندارد بودن محصولات به حساب می‌آید. مدل‌های استاندارد در زمان باز و بسته شدن یا خمیدگی، نرم هستند و رشته‌های مقاومی دربرابر ترک‌خوردگی یا شکستگی دارند. درصورتی‌که محصولات غیراستاندارد اغلب ساختار خشک‌تری داشته و در حین خمیدگی حس سفتی یا شکستگی را القا می‌کنند.

• بررسی عایق ازنظر جنس، ضخامت و کیفیت: کیفیت عایق کابل‌های استاندارد در سطح بالایی قرار دارد؛ زیرا با متریال مرغوبی مانند PVC یا XLPE تولید می‌شوند. اصولا، عایق‌های استاندارد مقاومت مطلوبی دربرابر فشار، ضربه، حرارت و رطوبت دارند. ضخامت عایق هم کاملا یکنواخت است و با فشار دست می‌توان متوجه انعطاف‌پذیری و مقاومت بالایش شد. به‌این‎‌ترتیب، ساختار محصولات اصل بسیار نرم و مقاوم است و مانند مدل‌های غیراستاندارد حالت خشک ‌و شکننده ندارد. لازم به ذکر است، کابل‌های غیراستاندارد را گاها با مواد بازیافتی یا متریال نامرغوب تولید می‌کنند؛ به‌همین‌خاطر، حالت لاستیکی مصنوعی داشته و در زمان خم شدن ممکن است دچار ترک‌خوردگی شوند. حتی در برخی از آن‌ها بوی نامطبوع پلاستیک بی‌کیفیت حس می‌شود. درهرصورت، با بررسی کامل عایق می‌توان متوجه اصل یا غیر اصل بودن محصول شد.
• بررسی وزن کابل و مقایسه با جدول استاندارد: یکی از روش‌های سریع تشخیص استاندارد بودن کابل، بررسی وزن آن است. کابل‌های استاندارد به‌خاطر داشتن مس خالص با قطر واقعی همواره با جدول وزن استاندارد مطابقت دارند. این جدول همه سایزها مانند ۱×۱.۵، ۱×۲.۵، ۱×۴ و... را دربرمی‌گیرد. درحالی‌که محصولات غیراستاندارد اغلب وزن کمتری درمقایسه با مدل‌های معتبر دارند؛ چراکه سازنده محصولات بی‌کیفیت جهت صرفه‌جویی در هزینه‌ها، مس کمتری را در کابل‌ها بکار می‌گیرد یا عایق‌های مصرفی نازک و سبک هستند. بنابراین، کاهش چشمگیر وزن محصول نسبت به جدول مربوطه یکی از نشانه‌های بی‌کیفیت بودن است. این گروه از محصولات باعث داغی یا ذوب عایق شده و گاها دچار آتش‌سوزی می‌شوند؛ به‌همین‌خاطر، از خرید آن‌ها تا حد ممکن صرف‌نظر کنید.

نکات مهم هنگام خرید سیم و کابل استاندارد

با رعایت چند نکته کلیدی در زمان خرید سیم و کابل استاندارد می‌توان انتخاب مناسبی داشت و میزان دوام و پایداری تجهیزات موردنظر خود را بهبود بخشید. این نکات کلیدی شامل موارد زیر می‌شود:

• داشتن نشان استاندارد ملی ایران
• انتخاب طول متناسب با شرایط پروژه
• اطمینان از اصالت و سالم بودن محصول
• سازگاری نوع سیم و کابل با پروژه هدف
• معتبر بودن کارخانه تولیدکننده و داشتن خدمات پس از فروش

تفاوت قیمت کابل استاندارد و غیر استاندارد در بازار

معمولا، جهت تولید کابل‌های استاندارد از مس با خلوص بالا استفاده می‌شود و از چندین پروسه کنترل کیفیت هم عبور می‌کنند. به‌همین‌دلیل، با قیمت بالاتری در بازار فروخته می‌شوند. به‌این‌ترتیب، قیمت کابل برق استاندارد بیشتر از مدل‌های غیراستاندارد است. این تفاوت قیمت هم باتوجه‌به کیفیت بهتر، ایمنی بالاتر و عمر مفید بیشتر کاملا منطقی به‌ نظر می‌رسد. ازطرفی، با استفاده از کابل‌های ارزان‌قیمت غیرمعتبر ممکن است هزینه‌های جانبی متعددی به خریداران تحمیل شود.

برای مثال، با بکارگیری کابل نامرغوب گاهی سیم‌کشی به‌صورت نامتعارف داغ شده و آسیب جدی به تجهیزات وارد می‌کند. در این وضعیت، هزینه آسیب‌های وارده و تعمیرات الزامی بیشتر از خرید کابل استاندارد تمام می‌شود. بنابراین، در زمان انتخاب هر محصولی بهتر است به هزینه‌های پنهان آن توجه داشت. کارشناسان مجرب هم همواره تاکید دارند که استاندارد بودن محصول را به‌عنوان معیار اصلی در نظر بگیرید و فقط باتوجه‌به قیمت تصمیم‌گیری نکنید.

چگونه با انتخاب صحیح کابل استاندارد، از خسارات جلوگیری کنیم؟

آتش‌سوزی بسیاری از ساختمان‌ها و کارگاه‌ها به‌دلیل استفاده از کابل‌های غیراستاندارد رخ می‌دهد. به‌همین‌خاطر، با یک انتخاب صحیح می‌توان مانع از خسارات مالی و جانی شد و امنیت محیط را تا حد چشمگیری بهبود بخشید. به‌طورکلی، محصولاتی که به‌صورت حرفه‌ای تولید می‌شوند، مشکلاتی همچون اتصالات کوتاه، داغی و سوختن تجهیزات یا جرقه را ایجاد نمی‌کنند. درواقع، محصولات باکیفیت دربرابر طیف وسیعی از عوامل آسیب‌زا مانند خمش، سایش، حرارت و نوسانات برق بسیار مقاوم هستند.

ضمنا، مشخصات فنی محصول هم باید به‌درستی انتخاب شود تا توانایی هدایت جریان مصرفی را داشته باشد. اگر میزان انتقال جریان مصرفی کمتر یا بیشتر باشد، خساراتی را به خریدار تحمیل می‌کند. درهرصورت، با بکارگیری کابل‌های استاندارد در تجهیزات ساختمانی و صنعتی می‌توان بازده آن‌ها را افزایش داد و احتمال خرابی را به حداقل رساند. برهمین‌اساس، انتخاب صحیح محصولات مصرفی اقدامی هوشمندانه و اقتصادی محسوب می‌شود و نتایج درخشانی به‌دنبال دارد.