کفشک داربست چیست و انواع آن کدامند؟
برای اجرای داربست نیاز به قطعات مختلفی ازجمله کفشک است. این قطعه با نصب در انتهای پایه داربست از سطوح زیرین محافظت کرده و مانع از تخریب یا لغزش آنها میشود. درواقع، با استفاده از کفشک داربست میتوان بار سازه را به زمین منتقل کرد و مانع از فشار مضاعف به یک ناحیه خاص شد. بهعبارتی، با این قطعه میتوان پایههای مستحکمی را دایر کرد و سطح ایمنی پروژه را بهبود بخشید. ضمنا، این قطعه انواع مختلفی ازجمله مدل ثابت، قابل تنظیم، چرخدار و آنکربردار دارد که انتخاب هرکدام باید باتوجهبه شرایط پروژه و زمین صورت بگیرد. حال اینکه دقیقا کفشک داربست چیست و انواع آن کدامند؟ و چه مشخصاتی دارند؟ را در ادامه مطلب بررسی کردهایم.
کفشک داربست چیست؟
کفشک داربست (Scaffold Base Plate) که با نام پاشنه داربست نیز شناخته میشود، قطعهای از جنس فلز، چدن یا چوب است که در پایینترین بخش پایههای داربست نصب میشود. این قطعه با افزایش سطح تماس پایه با زمین، به توزیع یکنواخت بار کمک کرده و از فرورفتن پایهها در خاک نرم جلوگیری میکند؛ در نتیجه پایداری و ایمنی سازه داربست را افزایش میدهد.
از کفشک داربست بهعنوان یکی از اجزای مهم در سیستمهای داربستی یاد میشود. این قطعه با قرارگیری در پایه سازه به افزایش سطح تماس پایهها با زمین کمک میکند. بهعبارتی، وظیفه اصلی آن، توزیع یکنواخت وزن داربست و کاهش فشارهای وارده بر سطح کار است. هرچقدر سطح تماس افزایش یابد، بارهای وارده بهشکل یکنواخت توزیع شده و فشارهای مضاعف بهصورت چشمگیری کاهش مییابد. با این راهکار میتوان از لغزش یا کج شدن لولهها جلوگیری کرد و باعث برقراری امنیت و پایداری مناسب در ساختار پروژه شد. بهاینترتیب، کفشک نقش مهمی را در تأمین امنیت سازهها ایفا میکند و باوجود آن دیگر نگران فرو ریختن کار نخواهید بود.
ساختار کفشک داربست و مکانیزم عملکرد آن
تولید کفشک داربست با فلزاتی همچون فولاد کربنی یا فولاد گالوانیزه صورت میگیرد تا ساختار مستحکمی داشته باشد. این قطعه ازنظر شکل ظاهری هم تنوع مناسبی دارد و در اشکال مربع، مستطیل، مثلث و دایره تولید و عرضه میشود. مکانیزم عملکرد آن هم بدین صورت است که با افزایش سطح تماس میان پایههای سازه داربستی و زمین به کاهش فشار بر سطح زیرین یا خاک کمک میکند.
بهاینترتیب، ضمن مقاومسازی سازهها مانع از فرو رفتن پایهها در خاک شده و اجازه تخریب سطوح حساس را نمیدهد. درمجموع، این قطعه فولادی به محافظت همهجانبه از پایههای داربست میپردازد و از آسیبهای احتمالی جلوگیری میکند.
انواع کفشک داربست
از انواع کفشک داربست برپایه سبک طراحی و موارد مصرف میتوان به مدل ثابت، قابلتنظیم، چرخدار و آنکربردار اشاره کرد. درادامه با این قطعات پرکاربرد آشنا خواهید شد:
- کفشک ثابت (Fixed Base Plate)
این مدل، اتصال دائمی به پایههای داربست دارد و در پروژههای دارای زمین صاف و محکم بکار گرفته میشود. برای اتصال آن هم میتوان از جوشکاری یا پرس سرد استفاده کرد. بعلاوه مدل ثابت بهخاطر عدم نیاز به تنظیم ارتفاع عملکرد خوبی در سطوح صاف نظیر آسفالت، بتن و کفهای صنعتی دارد. از این مدل در پروژههای ساختمانی، کارخانهها، نیروگاهها، پالایشگاهها و واحدهای صنعتی استفاده میکنند. درکل، در پروژههایی که کفسازی سخت دارند، مدل ثابت گزینه مناسبی محسوب میشود.
- کفشک قابل تنظیم (Adjustable Base Plate)
سطح زمین برخی پروژهها ناهموار است که در این شرایط، کفشک ثابت کارساز نیست و باید بهسراغ مدل قابلتنظیم رفت. این مدل با در اختیار داشتن پیچ تنظیم ارتفاع میتواند به تطابق داربست با ناهمواریهای زمین کمک کند. درواقع، مدل قابلتنظیم مجهز به یک پیچ رزوهدار بوده که قابلیت تنظیم پایه داربست میان ۱۰ الی ۳۰ سانتیمتر را دارد. این مدل برای نصب در سطوح خاکی، شیبدار یا نواحی غیریکنواخت پیشنهاد میشود و معمولا در داربستهای متحرک یا استیجهای موقت بکار میرود.
- کفشک چرخدار (Mobile Base Plate)
داربست برخی پروژهها نیاز به جابهجایی مداوم دارد که در چنینشرایطی، باید از کفشکهای چرخدار استفاده کرد. این مدل با در اختیار داشتن چرخهای چدنی یا پلییورتان مقاومت بالایی در برابر سایش از خود نشان میدهد و بهراحتی جابهجا میشود. ظرفیت تحمل بار مدل چرخدار هم به حدود ۵۰۰ الی ۲۰۰۰ کیلوگرم میرسد که مقدار دقیق آن به مدل چرخ بستگی دارد. همچنین، این مدل دارای قفل ترمز است تا در زمان کار پایداری لازم را داشته باشد و جابهجایی آنی و آسیبزا رخ ندهد. درمجموع، این مدل انتخاب هوشمندانهای برای پروژههای موقت و کارگاههای تعمیراتی است.
- کفشک آنکربردار (Anchored Base Plate)
نواحی که همواره در معرض زلزله، باد شدید و ارتعاشات مختلف هستند، نیاز به تجهیزات مقاومتری همچون کفشک آنکربردار دارند. این قطعه باعث اتصال محکم داربست به زمین شده و پیوند قوی را ایجاد میکند. همچنین، این مدل، سوراخهایی مخصوص پیچ یا بولت دارد که باعث پایداری داربست میشود. حتی امکان بکارگیری انکربولتهای مستحکم به سطوح فلزی یا بتنی وجود دارد. بنابراین، اگر منطقه پروژه هدف از شرایط مساعدی برخوردار نیست میتوان از مدل آنکربردار در سازه داربستی استفاده کرد.
ویژگیهای فنی کفشک داربست
حال نوبت به بررسی مشخصات فنی کفشک رسیده است. تولید کفشک داربست اغلب بهصورت مربع یا مستطیل در ابعاد ۱۵ الی ۲۰ سانتیمتر صورت میگیرد و ضخامت آن هم به بیش از ۶ میلیمتر میرسد. جنس آن نیز معمولا فولادی بوده و تنها برای برخی مصارف ویژه با آلومینیوم تولید میشود. مدلهای فولادی، مقاومت بالاتری دارند و بارهای وارده را بهتر تحمل میکنند؛ بههمینخاطر، به انتخاب اول برای پروژههای عمرانی و صنعتی تبدیل شدهاند. بنابراین، در زمان خرید قطعات داربست ازجمله همین قطعه بایستی توجه ویژهای به مشخصات فنی و ابعادی آن داشته باشید تا خرید شما با رضایت حداکثری همراه شود.
کاربردهای کفشک داربست
درادامه هم لیستی از کاربردهای کفشک داربست را آوردهایم:
- ساخت انواع قالب فلزی
- نصب سازههای داربستی
- محافظت از لولههای زیرزمینی
- احداث سازههای موقت نظیر استیج یا سکوی کار
مزایای استفاده از کفشک داربست
یکی از مهمترین مزایای کفشک داربست انتقال یکنواخت بار در سازه است که مانع از اعمال فشار غیرمتعارف به ناحیهای خاص میشود. ساير مزایای آن به شرح زیر است:
- نصب سریع و آسان
- جلوگیری از لغزش سازه
- افزایش مقاومت و پایداری داربست
- تنوع مناسب ازنظر جنس و شکل ظاهری
راهنمای انتخاب و خرید کفشک داربست مناسب
در زمان انتخاب و خرید کفشک داربست بایستی توجه ویژهای به مشخصات عمومی و فنی آن داشت؛ چراکه میزان مقاومت و پایداری سازه به ویژگیهای قطعاتش بستگی دارد. از مشخصاتی که در خصوص کفشک باید توجه داشت میتوان به برند تولیدکننده، جنس، شکل ظاهری، ابعاد و ضخامت آن اشاره کرد. بهعبارتی، بهتر است قطعات باکیفیتی را از برندهای معتبر خریداری کنید. همچنین، قطعات باید سازگاری لازم با پروژه و شرایط محیط را داشته باشند. ضمنا، بهای کفشک همچون قیمت لوله داربست و سایر قطعات موردنیاز بسته به خصوصیات فنی آنها متغیر است و نرخ همگی بهصورت روزانه و بعد از اعمال آخرین تغییرات به اطلاع مصرفکنندگان و معاملهگران میرسد.
