کلایمر ساختمانی چیست و چه مزایایی نسبت به داربست دارد؟

برای دسترسی بیرونی به طبقات بالایی ساختمان برای کارهایی مثل ساخت نما دو روش متداول وجود دارد؛ استفاده از کلایمر ساختمان یا لوله داربست. کلایمر روشی ایمن‌تر است که برای برج‌های بلندمرتبه هم کاربرد دارد. این وسیله با نام‌های دیگری مثل بالابر یا قندوله نیز شناخته می‌شود. دسترسی با کلایمر معمولا از بالای ساختمان است و بخاطر استفاده از موتورهای بالابر و سیم بکسل، امکان دسترسی به تمام طبقات ساختمان را فراهم می‌کند. در این مقاله به‌صورت کامل توضیح می‌دهیم کلایمر ساختمان چیست و آیا جایگزین بهتری برای لوله داربست است یا خیر.

کلایمر چیست؟

قندوله سازه‌ای موقت است که در آن یک پلتفرم 6 تا 12 متری با سیم بکسل به موتور بالابر تعبیه‌شده در پشت بام یا طبقات بالایی متصل می‌شود. سکو یا پلتفرم این ابزار مجهز به تجهیزات ایمنی است، نرده دارد و معمولا با مقاطع و پروفیل‌های فولادی ساخته می‌‌شود. کلایمرها ظرفیت‌های باری متفاوتی دارند؛ بعضی از آن‌ها فقط برای حمل نیروهای کار و تجهیزات سبک نماکاری یا رنگ‌آمیزی مناسبند و بعضی دیگر ظرفیت بالاتری برای باربری و جابجایی مصالح ساختمانی دارند. 

در پروژه‌های سنتی و ساختمان‌های کم‌ارتفاع، معمولاً به‌جای کلایمر از داربست‌های فلزی استفاده می‌شود. در این میان، آشنایی با اینکه لوله داربست چیست و چه نقشی در ایجاد سازه‌های موقت دارد، به درک بهتر این روش کمک می‌کند. بااین‌حال، در بسیاری از پروژه‌های مدرن، استفاده از بالابرها به دلیل ایمنی بیشتر، سرعت اجرای بالاتر و کاهش محدودیت‌های اجرایی، مزایای قابل‌توجهی نسبت به سازه‌های داربستی موقت دارد.

اجزای تشکیل‌دهنده کلایمر

داربست بالابر یک سیستم است که اجزای مختلفی دارد؛ اگر هرکدام از این اجزا به‌درستی کار نکنند، ایمنی کارکنان به‌خطر می‌افتد یا ممکن است جابه‌جا شدن سکو بین طبقات با مشکل مواجه شود. در ادامه لیست اجزای اصلی این سیستم را نام می‌بریم و درباره هرکدام توضیح می‌دهیم:

• پلتفرم: سکوی کار کارکنان است که از جنس فولاد یا آلومینیوم ساخته می‌شود، نرده دارد و کف آن ضدلغزش است.
• موتور بالابر: با جمع کردن و باز کردن سیم بکسل‌های متصل به پلتفرم، امکان جابه‌جایی کلایمر بین طبقات را فراهم می‌کند.
• سیم‌بکسل: موتور را به سکو وصل می‌کند و بار اصلی پلتفرم و آنچه روی آن قرار دارد را تحمل می‌کند. با سیم‌های فولادی ضخیم و بافته‌شده ساخته می‌شود و مقاومت بالایی دربرابر تحمل بار و خستگی دارد. در کلایمرها معمولا دو دسته‌ سیم‌بکسل تعبیه می‌شود؛ یکی برای تحمل بار و دیگری برای ایمنی و جایگزین شدن در صورت بروز مشکل برای سیم‌بکسل اصلی.
• سازه نگهدارنده: این سازه روی بام و درکنار موتور بالابر ساخته می‌شود و شامل بازوهای کنسولی، پایه و وزنه است. این بخش تامین‌کننده تعادل و نگهدارنده اصلی سیستم به‌شمار می‌رود.
• سیستم ایمنی: شامل قفلی است که از سقوط پیشگیری می‌کند. این بخش مستقل از موتور بالابر کار می‌کند، به سیم‌بکسل‌های ایمنی متصل است. سیستم ایمنی در شرایط اضطراری فعال می‌شود و با قفل کردن سیم بکسل‌ها مانع از سقوط پلتفرم می‌شود.

رایج‌ترین انواع کلایمر کدامند؟

کلایمرها انواع مختلفی دارند و در اندازه‌ها و ظرفیت‌های گوناگون ساخته می‌شوند. بعضی از‌ آن‌ها فقط در جهت عمودی حرکت می‌کنند و بعضی دیگر قابلیت حرکت افقی را نیز دارند. در سیستم‌های دارای قابلیت حرکت افقی، سازه نگهدارنده روی یک ریل قرار می‌گیرد و می‌تواند به‌صورت افقی روی پشت‌بام حرکت کند. این نمونه‌ها معمولا قیمت بالاتری دارند و در سازه‌های دارای عرض زیاد مورد استفاده قرار می‌گیرند.

کلایمرها از نظر شیوه حرکت به دو دسته مکانیکی و برقی تقسیم می‌شوند. سیستم‌های مکانیکی یا دستی، وینچ‌های دستی دارند که به سیم‌بکسل متصل می‌شود و کارگران خودشان باید با چرخاندن وینچ، پلتفرم را بالا یا پایین ببرند. در نوع برقی، موتور بالابر وظیفه چرخاندن وینچ‌ها و تغییر ارتفاع را برعهده دارد. قیمت کلایمر برقی بیشتر است، اما بخاطر سهولت کاربرد و مناسب بودن برای ساختمان‌های مرتفع، کاربرد بیشتری نسبت‌به نوع مکانیکی دارد.

کاربردهای کلایمر در ساختمان‌سازی

سیستم‌های بالابر برای هر پروسه‌ای که از بیرون روی ساختمان انجام می‌شود، کاربرد دارند. در ادامه لیست مهم‌ترین کاربردهای این ابزارها را ارائه می‌دهیم:

• نصب شیشه‌ها و پنجره‌ها از بیرون
• شستشوی نمای ساختمان
• اجرای نمای ساختمان

• رنگ‌آمیزی ساختمان
• بازرسی‌های دوره‌های ساختمان‌های بلندمرتبه
• امور مربوط به تعمیرونگهداری ساختمان

مزایا و معایب کلایمر

مزایای کلایمر در مقایسه با سازه‌های داربستی خیلی بیشتر است؛ اما در بسیاری از پروژه‌ها بخاطر مناسب بودن قیمت لوله داربست نسبت به هزینه اولیه قندوله، هنوز هم از روش داربست‌های سنتی استفاده می‌شود. در ادامه مزایا و معایب این سیستم‌های بالابر را بررسی می‌کنیم تا بتوانید بسنجید کدام روش برای سازه موردنظر شما مناسب‌تر است.

مزایای کلایمر ساختمان عبارتند از:

• فضای کم‌تری نسبت‌به داربست اشغال می‌کنند و محوطه زمینی کاملا آزاد است.
• نصب و راه‌اندازی آن سریع‌تر از داربست انجام می‌شود.
• در پروژه‌های مرتفع، برای اجرای سازه‌های داربستی به حجم زیادی لوله داربست نیاز است؛ اما نصب کلایمر در این ساختمان‌ها هزینه کم‌تری دارد.
• بالابر نیازی به پوشش کامل بخش بیرونی ساختمان ندارد. حتی درصورت‌نیاز به جابه‌جایی افقی، فقط باید ریل اضافه برای آن نصب کرد.
• قندوله انعطاف بیشتری دارد و می‌توان سیستمی متناسب با نیاز پروژه‌ طراحی کرد.
• برای فرایندهایی مثل تمیزکاری یا بازرسی دوره‌ای که بعداز پایان ساختمان‌سازی اجرا می‌شوند، کلایمر روش بهتری به‌شمار می‌رود.
• سیستم بالابر ظاهر زیباتر و حرفه‌ای‌تری در کار ایجاد می‌کند.

سیستم‌های بالابر نقطه ضعف‌هایی هم دارند که در ادامه به آن‌ها اشاره می‌‌کنیم:

• در شرایط جوی نامساعد مثل وزش باد شدید، امکان لرزش سکو وجود دارد و نباید کار انجام شود.
• معمولا در کلایمرها محدودیت وزن وجود دارد و نمی‌توان مصالح خیلی سنگین را با آن‌ها جابجا کرد.
• هزینه اولیه تجهیزات کلایمر بیشتر از سازه‌های داربستی است.
• طراحی پشت‌بام باید برای نصب سازه این نوع سیستم مناسب باشد.
• در ساختمان‌هایی که نمای آن‌ها برجستگی و فرورفتگی یا زوایای خاص دارد، محدودیت‌هایی برای استفاده از بالابر ایجاد می‌شود.

روش نصب کلایمر

در ابتدا سازه مورد بررسی قرار می‌گیرد که آیا برای نصب کلایمر مناسب است یا خیر. در این بررسی فاکتورهایی مثل ارتفاع ساختمان، نوع نما، شرایط پشت‌بام، نقاط خطر اطراف بالابر و ظرفیت مورد نیاز بالابر ارزیابی می‌شود. بعدازآن فرایند نصب کلایمر را شروع می‌کنند که شامل مراحل زیر است:

• سازه نگهدارنده با مونتاژ قطعات فولادی و تنظیم فاصله و نصب بازوها راه‌اندازی می‌شود. سپس نگهدارنده را با وزنه تراز می‌کنند و مطمئن می‌شوند که در تعادل است.
• سیم‌بکسل‌ها به بازوها، موتورها و سیستم ایمنی نصب می‌شوند و باید صاف و بدون پیچ‌خوردگی باشند.
• پلتفرم را مونتاژ می‌کنند و سپس آن را به سیم‌بکسل‌ها وصل می‌کنند. این کار روی زمین انجام می‌شود.
• سیستم برقی نیز راه‌اندازی می‌شود و بعد از تست بار، کلایمر برای استفاده آماده می‌شود.

نکات ایمنی هنگام استفاده از کلایمر

تکنسین‌هایی که روی کلایمر کار می‌کنند، باید آموزش‌دیده باشند، کار با سازه بالابر را بدانند و یاد گرفته‌ باشند که در شرایط بحرانی چه عکس‌العملی نشان دهند. درکنار آموزش، رعایت نکات زیر به حفظ امنیت بیشتر این افراد کمک می‌کند:

• هرروز قبل از شروع کار باید وضعیت سیم‌بکسل‌ها، سیستم ایمنی و اتصالات پلتفرم بازرسی شود.
• کارکنان باید تجهیزات ایمنی فردی مانند کمربند ایمنی متصل به سیم نجات مستقل، کلاه ایمنی و کفش و دستکش ضد لغزش داشته باشند.
• هرگز نباید بیشتر از ظرفیت کلایمر روی آن بار قرار گیرد.
• در شرایط جوی نامساعد نباید با بالابر کار کرد.
• حرکت‌های کلایمر باید آرام و کنترل‌شده باشد تا خطراتی مثل حرکت شدید یا برخورد سکو با ساختمان بروز نکند. در صورت نیاز در ساختمان‌های بلند باید از طناب مهار استفاده کرد.
• در زمین زیر کلایمر باید هشدارهای ایمنی وجود داشته باشد تا افراد هنگام کار از زیر آن عبور نکنند.