سردنده جوشی چیست و انواع آن کدامند؟

در پروژه‌های تأسیساتی و صنعتی، اتصال ایمن و آب‌بندی‌شده میان خطوط انتقال سیالات اهمیت بالایی دارد. برای رسیدن به چنین اتصالی، از قطعاتی استفاده می‌شود که هم مقاومت مکانیکی مناسبی داشته باشند و هم امکان رزوه‌کاری یا نصب تجهیزات جانبی را فراهم کنند. یکی از این اتصالات پرکاربرد در صنعت لوله‌کشی، قطعه‌ای است که به نام سردنده جوشی (Seamless welded Nipple) یا اتصال رزوه‌دار جوشی شناخته می‌شود و در سایزها و جنس‌های مختلف تولید می‌شود.

سردنده جوشی چیست؟

این قطعه فلزی، نوعی اتصال رزوه‌دار است که یک سر آن به لوله جوش داده می‌شود و سر دیگر آن دارای رزوه بیرونی یا داخلی است. چنین ساختاری باعث می‌شود که بتوانیم تجهیزات یا اتصالات رزوه‌ای را به‌راحتی به خط لوله متصل کنیم. در بسیاری از سیستم‌های پایپینگ، استفاده از اتصال رزوه‌دار جوشی، زمانی رایج است که نیاز به ترکیب دو روش اتصال یعنی جوشکاری و رزوه وجود داشته باشد. 

به‌عبارت دیگر، بخشی از اتصال به‌صورت دائم به لوله متصل می‌شود و بخش دیگر امکان باز و بسته شدن دارد. این قطعه معمولاً از فولاد کربنی یا آلیاژی ساخته می‌شود و بسته به نوع کاربرد، ممکن است دارای پوشش گالوانیزه یا ضدزنگ نیز باشد. استحکام بالا و قابلیت تحمل فشار از مهم‌ترین ویژگی‌های این نوع اتصال فولادی است.

کاربردهای سردنده جوشی فولادی

در صنایع مختلف، اتصال رزوه‌دار جوشی به‌عنوان واسطه‌ای مطمئن میان لوله و تجهیزات استفاده می‌شود. برخی از مهم‌ترین کاربردهای آن عبارت‌اند از:

• سیستم‌های آبرسانی و فاضلاب: برای اتصال شیرآلات یا اتصالات رزوه‌ای به خطوط فولادی
• صنایع نفت و گاز: در خطوط انتقال سیالات تحت فشار
• تأسیسات موتورخانه‌ای: جهت نصب تجهیزات کنترلی مانند گیج فشار و شیرآلات
• کاربردهای صنعتی سنگین: در کارخانه‌ها و کارگاه‌هایی که نیاز به تحمل فشار و دمای بالا دارند.

در پروژه‌هایی که از لوله‌های فولادی استفاده می‌شود، وجود این قطعه باعث می‌شود تغییرات یا تعمیرات احتمالی در آینده ساده‌تر انجام شود؛ زیرا بخش رزوه‌ای قابلیت جداسازی دارد، در حالی‌که قسمت جوشی اتصال دائمی و مقاومی ایجاد می‌کند. در چنین شرایطی، هنگام بررسی قیمت لوله و اتصالات مرتبط، باید به این نکته توجه داشت که استفاده از این قطعه می‌تواند در بلندمدت هزینه‌های نگهداری و تعمیرات را کاهش دهد. 

انواع سردنده جوشی فولادی کدامند؟

مدل‌های مختلفی از سردنده جوشی فولادی در بازار وجود دارد که براساس چند معیار دسته‌بندی می‌شوند. در ادامه انواع آن را معرفی می‌کنیم:

انواع سردنده جوشی فولادی براساس نوع رزوه

• رزوه بیرونی (نری)
• رزوه داخلی (مادگی)

انواع سردنده جوشی فولادی براساس جنس

• فولاد کربنی
• فولاد آلیاژی
• استنلس استیل

انواع سردنده جوشی فولادی براساس پوشش سطحی

• سیاه (بدون پوشش)
• گالوانیزه گرم
• گالوانیزه سرد

علاوه‌براین، براساس فشار کاری نیز، سردنده‌های جوشی در کلاس‌های فشاری مختلف مانند کلاس 150، 300 و بالاتر تولید می‌شوند که هر کدام مناسب شرایط کاری خاصی هستند. انتخاب هر مدل باید متناسب با فشار، دما، نوع سیال و استاندارد پروژه انجام شود تا از نشتی یا آسیب‌های احتمالی جلوگیری شود.

انواع سردنده لوله درزدار

در خطوطی که از لوله‌های درزدار استفاده می‌شود، نوع اتصال جوشی رزوه‌دار باید با مشخصات همان لوله هماهنگ باشد. حال اگر این سوال برایتان پیش بیاید که لوله درزدار چیست؟ در پاسخ باید گفت که این محصول، از ورق فولادی شکل داده شده و دارای خط جوش طولی است، بنابراین انتخاب قطعه اتصال مناسب اهمیت زیادی دارد. این نوع اتصال رزوه‌ای از لوله‌های گازی درزدار استاندارد تولید می‌شود و در دو مدل رایج عرضه می‌گردد:

• مدل کوتاه آن
• مدل بلند ۱۰ سانتی‌متری

نمونه ۱۰ سانتی با عنوان انگلیسی Welded Nipple 10 cm شناخته می‌شود و معمولاً از لوله‌های استاندارد گاز ساخته می‌شود. استفاده از نوع پایه ‌بلند باعث می‌شود فاصله محل رزوه تا نقطه جوش بیشتر شود و از پاشیدن گل‌جوش روی دنده جلوگیری گردد؛ مشکلی که در نمونه‌های کوتاه‌تر رایج است. به همین‌دلیل در موتورخانه‌ها، اجرای فن‌کویل و تأسیسات ساختمانی تقاضای بالایی دارد.

به‌طور کلی، نمونه‌های درزدار گزینه‌ای اقتصادی و مناسب برای سیستم‌های کم‌فشار و کاربردهای ساختمانی محسوب می‌شوند. در پروژه‌های ساختمانی و تأسیسات عمومی، این نوع اتصال به‌دلیل مقرون‌به‌صرفه بودن کاربرد گسترده‌ای دارد. البته در فشارهای بسیار بالا، استفاده از گزینه‌های مناسب‌تر توصیه می‌شود.

انواع سردنده لوله مانیسمان یا بدون درز

در سیستم‌هایی که از لوله مانیسمان استفاده می‌شود، شرایط فنی سخت‌گیرانه‌تری حاکم است. لوله مانیسمان به‌دلیل نداشتن درز جوش، مقاومت بیشتری دربرابر فشار و تنش‌های مکانیکی دارد و معمولاً در صنایع حساس به کار می‌رود. در چنین پروژه‌هایی، صرفاً توجه به قیمت لوله مانیسمان کافی نیست؛ زیرا هرگونه عدم تطابق میان مشخصات فنی، رده لوله و شرایط کاری می‌تواند ایمنی سیستم را کاهش داده و هزینه‌های جبران‌ناپذیری ایجاد کند. بنابراین بررسی همزمان مشخصات فنی و قیمت، رویکردی منطقی و حرفه‌ای در تأمین این محصول محسوب می‌شود. انواع مختلف این نوع لوله بدون درز عبارتند از :

• سردنده مانیسمان رده ۲۰: این نوع نسبت به نوع درزدار ضخیم‌تر و مقاوم‌تر است و بیشتر در لوله‌کشی گاز خانگی و سیستم‌های آتش‌نشانی کاربرد دارد.
• سردنده مانیسمان رده ۴۰: این مدل نیز ضخامت و تحمل فشار بیشتری نسبت به رده ۲۰ دارد و در گاز فشارقوی، موتورخانه‌ها، آتش‌نشانی و صنایع هیدرولیک استفاده می‌شود.
• سردنده مانیسمان رده ۸۰: این مدل از ضخیم‌ترین انواع مانیسمان است و برای خطوط گاز فشار بالا و صنایع نفت، گاز و پتروشیمی به کار می‌رود.

راهنمای خرید سردنده جوشی فولادی

برای انتخاب و خرید این اتصال فولادی، توجه به چند نکته اساسی ضروری است:

• مشخصات فنی پروژه: فشار کاری، دمای سیال و نوع کاربرد باید مشخص باشد. بدون این اطلاعات، انتخاب صحیح امکان‌پذیر نیست.
• نوع لوله مصرفی: تفاوت میان لوله درزدار و لوله مانیسمان در تصمیم‌گیری نقش مهمی دارد. هر کدام نیازمند قطعه متناسب با ضخامت و استاندارد خود هستند.
• استاندارد تولید: بررسی استانداردهایی مانند ASME یا DIN اهمیت زیادی دارد. وجود گواهی کیفیت از تولیدکننده نیز نشانه‌ای از اطمینان محصول است.
• جنس و پوشش: در محیط‌های مرطوب یا خورنده، استفاده از نمونه‌های گالوانیزه یا استنلس استیل توصیه می‌شود.
• اعتبار فروشنده: خرید از تأمین‌کنندگان معتبر باعث می‌شود از کیفیت متریال و دقت رزوه‌کاری مطمئن باشید.

درنهایت، سردنده جوشی، کوچک اما کاربردی است و نقش مهمی در ایمنی و عملکرد صحیح سیستم‌های لوله‌کشی ایفا می‌کند. انتخاب آگاهانه و متناسب این قطعه با شرایط پروژه، از بروز مشکلاتی مانند نشتی، شکست اتصال یا افت فشار جلوگیری خواهد کرد. با شناخت انواع مدل‌ها و تفاوت میان کاربرد آن‌ها در لوله‌های درزدار و لوله مانیسمان، می‌توان بهترین گزینه را برای هر پروژه صنعتی یا ساختمانی انتخاب کرد.