لوله گالوانیزه گلخانه‌ای چیست؟

یکی از محصولاتی که در سال‌های اخیر در صنایع کشاورزی و ساخت‌وساز استفاده می‌شود، لوله گالوانیزه گلخانه است که به طور خاص برای اجرای سازه‌های گلخانه‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرد. این محصولات به وسیله فرآیند گالوانیزاسیون پوشش داده می‌شوند و سطح آن‌ها با لایه‌ای از روی  پوشانده می‌شود. این پوشش باعث می‌شود لوله در برابر عوامل خورنده مانند رطوبت، باران، خاک و مواد شیمیایی مقاوم باشد و طول عمر بیشتری نسبت به لوله‌های معمولی داشته باشد. در واقع استفاده از آن باعث کاهش هزینه‌های نگهداری و تعمیرات در بلندمدت شده و به همین دلیل در سازه‌های کشاورزی به‌ویژه گلخانه‌ها بسیار پرطرفدار است.

انواع لوله گالوانیزه گلخانه

بسته به فرآیند تولید و سطح مقاوم، لوله گالوانیزه گلخانه در دو دسته اصلی قرار می‌گیرد که در ادامه آن‌ها را بررسی می‌کنیم:

• لوله گالوانیزه سرد: این محصول از طریق غوطه‌ور کردن لوله در محلول‌های مخصوص روی ساخته می‌شود و بیشتر برای سازه‌هایی که در معرض شرایط آب و هوایی خیلی سخت نیستند، کاربرد دارد.
• لوله گالوانیزه گرم: طی فرایند غوطه‌وری کامل در مذاب روی تولید می‌شود و لایه پوششی ضخیم‌تری ایجاد می‌کند که مقاومت بسیار بالایی در برابر خوردگی و زنگ‌زدگی دارد. به همین دلیل نوع گرم این محصولات معمولا در گلخانه‌های بزرگ و صنعتی یا مناطقی با رطوبت و بارندگی زیاد استفاده می‌شوند. برای بررسی جامع‌تر دسته‌بندی لوله‌ها می‌توانید به صفحه انواع لوله مراجعه کنید که اطلاعات تکمیلی را در این زمینه ارائه داده‌ایم.

بارزترین مشخصات فنی لوله گالوانیزه گلخانه‌ای

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های لوله گالوانیزه گلخانه‌ای، ابعاد و سایزبندی متنوع آن است که امکان استفاده در بخش‌های مختلف گلخانه‌ها را فراهم می‌کند. این محصولات فولادی معمولا از سایز نیم اینچ تا 6 اینچ تولید می‌شوند که ضخامت مورد نظر بر اساس نوع پروژه انتخاب می‌شود. میزان پوششِ روی در لوله‌های گالوانیزه معمولا بین 40 تا 120 میکرون متغیر است که هرچه ضخامت این لایه بیشتر باشد، مقاومت این محصول در برابر زنگ‌زدگی بالاتر خواهد بود. وزن لوله‌ها نیز بر اساس ضخامت و طول شاخه متفاوت است و همین موضوع در تعیین قیمت نهایی آن نقش کلیدی ایفا می‌کند. در ادامه جدول مشخصات فنی این محصول را آورده‌ایم:

موارد استفاده لوله گالوانیزه گلخانه‌ای

مقاومت بالا در برابر زنگ‌زدگی و استحکام مکانیکی مناسب لوله گالوانیزه سبب شده تا تقریباً در تمام بخش‌های گلخانه به‌کار روند. مهم‌ترین کاربردشان ساخت اسکلت اصلی گلخانه است؛ ستون‌ها، قوس‌ها و کمان‌های سقف معمولاً از همین لوله‌ها ساخته می‌شوند تا هم وزن سازه را تحمل کنند و هم در برابر رطوبت خراب نشوند.

این لوله‌ها در اجرای اسکلت دیواره‌ها و درهای گلخانه هم به‌کار می‌روند و با ایجاد قاب‌های محکم، امکان نصب پوشش پلاستیکی یا شیشه‌ای را فراهم می‌کنند. این محصولات علاوه بر اسکلت، در بخش‌های داخلی گلخانه هم کاربرد دارند؛ مانند ساخت سیستم‌های مه‌پاش، آبیاری قطره‌ای، کانال‌های تهویه، ریل‌های کشت و نیمکت‌ها.

یکی دیگر از مهمترین کاربردهای لوله گالوانیزه، ایجاد سازه‌های نگهدارنده تجهیزات است؛ مثل نصب فن‌ها، سیستم گرمایشی، سایبان یا شبکه‌های نگهدارنده بوته‌ها. از آنجایی‌که این محصول، در برابر رطوبت و تغییرات دما دوام بالایی دارد، انتخاب مطمئنی برای این بخش‌هاست.

مزایای به کارگیری لوله گلخانه‌ای

از نظر اقتصادی انتخاب لوله گالوانیزه یک سرمایه‌گذاری بلندمدت در ساخت گلخانه‌ها به شمار می‌آید. دلیل آن مزایای متعددی است که این نوع محصول در ساخت این سازه‌ها ارائه ‌می‌دهد. در ادامه مهمترین ویژگی‌های این محصول را بررسی کرده‌ایم:

• مقاومت در برابر زنگ‌زدگی: گلخانه‌ها محیط مرطوب و پر از مواد شیمیایی (کود، بخار آب و...) هستند. پوشش روی (گالوانیزه) مثل یک سپر دفاعی عمل می‌کند و جلوی خوردگی فولاد را می‌گیرد؛ به‌خصوص اگر گالوانیزه گرم باشد، دوام و پوشش در محل‌ برش و جوش بهتر است.
• عمر طولانی و هزینه کمتر: لوله‌های گالوانیزه به‌خاطر نگهداری کم و نیاز کمتر به تعویض، در بلندمدت اقتصادی‌تر از فولاد رنگ‌شده‌اند. البته باید گفت در شرایط معمول گلخانه‌ای، این محصولات هم عمر مفید استانداردی دارند (بسته به ضخامت پوشش و شرایط محل) و بعد از چند سال استفاده نیاز به ترمیم یا تعویض دارند.
• مقاومت مکانیکی مناسب و سبکیِ نسبی: لوله‌های گالوانیزه استحکام لازم برای سازه سقف و دیواره گلخانه را دارند و نسبت به وزن، تحمل باربری خوبی ارائه می‌دهند. همچنین نصب و جا‌به‌جایی‌شان ساده‌تر است.
• دسترسی مناسب و تنوع سایز: در بازار ایران قطعات، اتصالات و سایزهای رایج (مثلاً ۳۲، ۴۰، ۴۸، ۶۰ میلی‌متر) به‌راحتی موجود است و خریداران می‌توانند با توجه به نیاز خود، از بین محصولات متنوع، خرید مناسب را انجام بدهند.
• اجرای سریع و تعمیر آسان: برش، جوش و نصب اتصالات روی این لوله‌ها آسان است. همچنین محل‌های برش یا جوش را می‌توان با رنگ رویی یا پیگمنت روی ترمیم کرد تا نقاط ضعف پوششی پوشانده شوند.

عوامل موثر بر قیمت لوله گالوانیزه گلخانه ای

قیمت لوله گالوانیزه مانند سایر مقاطع فولادی به صورت روزانه دستخوش نوسانات متعدد می‌شود که متاثر از شرایط روز بازار است. در ادامه برخی از مهمترین عواملی که قیمت این لوله‌ها را تعیین می‌کنند، شرح داده‌ایم:

• مواد اولیه و بورس کالا

بخش اصلی این لوله‌ها از ورق سیاه (کویل فولادی) تأمین می‌شود که قیمت آن در بورس کالا مرتب تغییر می‌کند. همچنین روی که برای گالوانیزه‌کردن استفاده می‌شود، تحت تأثیر قیمت جهانی و بازار داخل است. گفتنی است بالا رفتن قیمت شمشِ روی در ایران باعث افزایش هزینه پوشش گالوانیزه می‌شود.

• نرخ ارز و سیاست‌های ارزی

بخش زیادی از مواد مصرفی خط گالوانیزه وارداتی است. بنابراین هر تغییر در نرخ ارز نیمایی یا آزاد به‌سرعت روی هزینه‌ها اثر می‌گذارد. معمولاً وقتی اختلاف بین ارز نیمایی و آزاد زیاد می‌شود، تولیدکننده برای کاهش ریسک، قیمت بالاتری برای لوله در نظر می‌گیرد.

• تقاضای فصلی گلخانه‌ها

در ایران سفارش‌گذاری لوله گلخانه‌ای بیشتر در اواخر تابستان و اوایل پاییز اوج می‌گیرد؛ چون پروژه‌های گلخانه‌ای برای آماده‌سازی فصل کشت برنامه‌ریزی می‌شوند. در این بازه قیمت‌ها معمولاً ۵ تا ۱۰ درصد رشد می‌کند. از طرفی، در ماه‌های کم‌تقاضا (زمستان و بهار) کارخانه‌ها برای گردش نقدینگی، تخفیف بیشتری ارائه می‌دهند.

• انرژی و هزینه تولید داخلی

قطع گاز در زمستان یا محدودیت برق در تابستان به‌طور مستقیم بهره‌وری خطوط گالوانیزه را پایین می‌آورد. این موضوع باعث کاهش عرضه و افزایش قیمت در مقاطع خاص می‌شود.

• رقابت تولیدکنندگان داخلی

کارخانه‌هایی مثل سپنتا، لوله ساوه، لوله اهواز و پروفیل قزوین سهم بزرگی در بازار دارند. زمانی که سفارش‌های پروژه‌ای بزرگ مثل شهرک‌های گلخانه‌ای روی چند کارخانه متمرکز می‌شود، طبیعتا قیمت بالا می‌رود. در دوره‌های رکود ساخت‌وساز یا کاهش صادرات، رقابت شدیدتر است و تخفیف‌ها بیشتر می‌شود.

• کیفیت پوشش و استانداردها

پوشش گالوانیزه گرم با ضخامت بالا نسبت به پیش‌گالوانیزه گران‌تر است. مشتریان پروژه‌ای که دوام طولانی می‌خواهند معمولاً این نوع پوشش را انتخاب می‌کنند و همین اختلاف کیفیت روی نرخ تمام‌شده اثر می‌گذارد.

• حمل‌ونقل و منطقه مصرف

با توجه به اینکه لوله‌های گلخانه‌ای حجم زیادی دارند، هزینه حمل نقش پررنگی در قیمت آن‌ها دارد. مثلاً پروژه‌هایی در شمال و جنوب کشور به دلیل فاصله بیشتر از مراکز تولید (مثل اصفهان و قزوین)، هزینه حمل بالاتری می‌پردازند و قیمت مؤثر برایشان بیشتر تمام می‌شود. بر اساس توضیحاتی که داده شد، توصیه می‌شود برای اطلاع دقیق از هزینه‌ها و تغییرات بازار، به صورت مداوم صفحه قیمت لوله گالوانیزه را بررسی کنید.

چرا در ساخت گلخانه‌ها از لوله گالوانیزه استفاده می‌شود؟

گلخانه فضایی است که در آن گیاهان در شرایط کنترل‌شده پرورش داده می‌شوند. همین کنترل‌پذیری یعنی رطوبت بالا، آبیاری دائمی و تغییرات دمایی، محیطی ویژه ایجاد می‌کند که هر مصالحی توان ماندگاری در آن را ندارد. به همین خاطر در مرحله طراحی اسکلت، انتخاب نوع لوله کاملاً به شرایط عملکردی گلخانه گره خورده است. این محصولات دقیقاً برای چنین محیط‌هایی مناسب‌اند، چون پوشش روی امکان استفاده طولانی‌مدت در فضاهای مرطوب را فراهم می‌کند.

از طرفی ساختار گلخانه‌ها معمولاً بر اساس قوس‌ها، دهانه‌ها و اتصال‌های متوالی طراحی می‌شود. این فرم‌ها نیازمند لوله‌ای هستند که هم از نظر وزن مناسب باشد و هم قابلیت شکل‌دهی و اتصال آسان داشته باشد. این محصول با توجه به جنس و فرآیند تولیدش، امکان اجرای این فرم‌های هندسی را بدون افت کیفیت فراهم می‌کند.

نکته دیگر به پایداری سازه در برابر عوامل جوی مربوط است. در طراحی گلخانه‌ها باید بار باد، برف و حتی تغییرات فشار داخلی و خارجی در نظر گرفته شود. استفاده از لوله گالوانیزه این امکان را به مهندس طراح می‌دهد که بدون نگرانی از کاهش مقاومت در طول زمان، محاسبات دقیق‌تری برای باربری و ایمنی سازه انجام دهد.