تیرچه کرومیت چیست؟

در اجرای سقف ساختمان، انتخاب سیستم مناسب نقش مهمی در ایمنی سازه، سرعت اجرا و هزینه‌های نهایی پروژه دارد. یکی از گزینه‌هایی که طی سال‌های اخیر توجه بسیاری از مهندسان و سازندگان را به خود جلب کرده، تیرچه کرومیت است. این سیستم به‌دلیل ویژگی‌های فنی خاص و کاهش محدودیت‌های اجرایی، در بسیاری از پروژه‌های عمرانی جایگزین روش‌های سنتی شده و به‌عنوان یک راهکار مدرن در ساخت‌وساز شناخته می‌شود.

معرفی تیرچه کرومیت

در میان انواع مقطع‌های سقفی مورد استفاده در صنعت ساختمان، نوعی تیرچه فلزی با جان باز وجود دارد که به نام تیرچه کرومیت شناخته می‌شود. این محصول به‌صورت پیش‌ساخته تولید شده و مهم‌ترین ویژگی آن، خودایستا بودن در زمان اجراست. به بیان ساده، در هنگام نصب و بتن‌ریزی سقف، نیازی به شمع‌بندی ندارد. همین ویژگی باعث می‌شود سرعت اجرای سقف افزایش یافته و فضای کارگاه ساختمانی آزادتر و ایمن‌تر باشد.

اجزای تیرچه کرومیت

این نوع محصول از چند جزء اصلی تشکیل شده که هر کدام وظیفه مشخصی در تحمل نیروها دارند:

• بال فوقانی: این بال که معمولاً از تیرآهن، ناودانی یا دوبل نبشی ساخته می‌شود، نقش اصلی را در تحمل نیروهای فشاری ایفا می‌کند. انتخاب نوع این بال به دهانه سقف و محاسبات سازه‌ای بستگی دارد و طبیعی است که نوسانات قیمت تیرآهن بر هزینه تمام‌شده محصول تأثیرگذار باشد.
• بال تحتانی: این بال که اغلب به‌صورت تسمه فولادی اجرا می‌شود، نیروی کششی را تحمل می‌کند.
• میلگردهای مورب یا زیگزاگی: این مقاطع بین بال بالا و پایین قرار می‌گیرند. این میلیگردها باعث انتقال مناسب نیرو و افزایش یکپارچگی محصول می‌شوند.

انواع تیرچه کرومیت کدامند؟

بسته به ساختار و کاربرد، این نوع سقف فلزی در انواع مختلفی تولید می‌شود که هر کدام ویژگی‌ها و مزایای خاص خود را دارند:

• از نظر ساختاری، این تیرچه‌ها به چند دسته تقسیم می‌شوند. رایج‌ترین نوع، تیرچه کرومیت با بال فوقانی تیرآهن است که در دهانه‌های متوسط و بزرگ کاربرد فراوانی دارد. در این حالت، افزایش یا کاهش قیمت تیرآهن می‌تواند مستقیماً بر انتخاب سازندگان و برآورد هزینه پروژه اثر بگذارد.
• نوع دیگر آن نیز، مقاطع سقفی‌ هستند که بال فوقانی آن‌ها از ناودانی یا نبشی دوبل تشکیل شده است. این مدل‌ها معمولاً در پروژه‌های خاص یا دهانه‌های کوتاه‌تر مورد استفاده قرار می‌گیرند.

انتخاب نوع مناسب مقطع سقفی باید براساس محاسبات فنی، شرایط اجرایی و بودجه پروژه انجام شود.

مشخصات فنی تیرچه کرومیت

برای درک بهتر عملکرد این مدل مقطع سقفی، بررسی مشخصات فنی آن اهمیت زیادی دارد. در ادامه به بررسی آنها می‌پردازیم:

• از نظر فنی، این سیستم سقف دارای مقاومت خمشی و برشی مناسبی است و می‌تواند بار مرده سقف، بار زنده و وزن بتن را به‌خوبی تحمل کند.
• فاصله استاندارد بین قطعات آنها معمولاً بین ۶۰ تا ۷۵ سانتی‌متر در نظر گرفته می‌شود.
• یکی از مزیت‌های مهم، امکان بتن‌ریزی همزمان چند سقف بدون نگرانی از نشست یا تغییر شکل است.
• وزن فلزی کنترل‌شده تیرچه باعث می‌شود بار مرده کلی سازه نسبت به برخی روش‌های سنتی کاهش یابد.

کاربردهای تیرچه کرومیت

 به‌دلیل ویژگی‌های ساختاری و مزایای اجرایی این مدل مقطع سقفی در پروژه‌های مختلف ساختمانی کاربرد گسترده‌ای دارد. این محصول خودایستا است و بدون نیاز به شمع‌بندی نصب می‌شود، بنابراین در مکان‌هایی که محدودیت فضا یا زمان وجود دارد، گزینه‌ای مناسب محسوب می‌شود.

رایج‌ترین استفاده آن در ساختمان‌های مسکونی چندطبقه است، زیرا سرعت اجرای سقف را افزایش می‌دهد و هزینه‌های جانبی را کاهش می‌دهد. علاوه بر این، مجتمع‌های تجاری و اداری نیز از این سیستم بهره می‌برند، به‌دلیل تحمل بار مناسب و انعطاف‌پذیری در دهانه‌های بزرگ. پارکینگ‌ها و سوله‌های سبک صنعتی هم می‌توانند از مزایای وزن سبک و نصب سریع تیرچه کرومیت بهره‌مند شوند. حتی در پروژه‌های بازسازی یا ساختمان‌های قدیمی که امکان استفاده از شمع محدود است، این مقطع سقفی گزینه‌ای عملی و کم‌دردسر است. بطور خلاصه می‌توان به موارد زیر به‌عنوان کاربردهای آن اشاره کرد:

• ساختمان‌های مسکونی چندطبقه
• مجتمع‌های تجاری و اداری
• پارکینگ‌ها و سوله‌های سبک
• پروژه‌های بازسازی و ساختمان‌های قدیمی

مزایا و معایب تیرچه کرومیت

مهم‌ترین مزیت این سیستم، حذف شمع‌بندی و افزایش سرعت اجرای سقف است. کاهش هزینه‌های جانبی کارگاه، ایمنی بیشتر در حین اجرا و امکان بتن‌ریزی همزمان چند طبقه از دیگر مزایای آن به شمار می‌آید. در مقابل، استفاده از مقاطع فولادی باعث می‌شود وزن مقطع سقفی نسبت به تیرچه‌های بتنی بیشتر باشد. علاوه‌بر این، در دوره‌هایی که قیمت تیرآهن افزایش پیدا می‌کند، هزینه نهایی اجرای این سیستم نیز بالاتر می‌رود. همچنین کیفیت جوشکاری و ساخت مقطع سقفی اهمیت زیادی دارد و در صورت عدم رعایت استانداردها، ممکن است عملکرد سازه تحت تأثیر قرار گیرد.

تیرچه کرومیت با تیرچه نیازیت چه تفاوتی دارد؟

در مقایسه با تیرچه نیازیت، تفاوت‌های اجرایی و سازه‌ای مشخصی دیده می‌شود. تیرچه نیازیت معمولاً به شمع‌بندی نیاز دارد که به همین خاطر به آن سیستم سقف با شمع‌بندی نیز گفته می‌شود. اجرای آن نیز زمان‌برتر است، در حالی که مقطع سقفی کرومیت به‌صورت خودایستا اجرا می‌شود. از نظر وزن نیز، سیستم سقف با شمع‌بندی سبک‌تر است اما محدودیت‌هایی در دهانه‌های بزرگ دارد. انتخاب بین این دو سیستم به عواملی مانند نوع سازه، شرایط اجرایی، هزینه‌ها و اولویت‌های پروژه بستگی دارد و هر کدام در جای خود می‌توانند گزینه مناسبی باشند.