تفاوت سقف عرشه فولادی مرکب و غیر مرکب
در سازههای امروزی، یکی از روشهای رایج اجرای سقف، ترکیب فولاد و بتن است که با استفاده از قالب عرشه بتن انجام میشود. در این سیستم، ورقهای گالوانیزه با فرم ذوزنقهای بهعنوان قالب ماندگار نصب شده و سپس بتن روی آنها ریخته میشود. این ورقها که نقش قالب و بخشی از سیستم باربر را بر عهده دارند، پایه اجرای این نوع سقف محسوب میشوند. این سیستم سقف به دو نوع مرکب و غیرمرکب تقسیم میشود که تفاوت اصلی آنها در نحوه عملکرد سازهای و میزان تحمل بار است. در این مقاله، تفاوتهای سقف عرشه فولادی مرکب و غیرمرکب را بررسی کرده و کاربردهای هر یک را توضیح میدهیم.
سقف عرشه فولادی مرکب چیست؟
در سقف عرشه فولادی مرکب، ورقهای گالوانیزه و بتن باهم بهعنوان یک عضو سازهای عمل میکنند و به همین خاطر است که به این نوع سازه، مرکب (ترکیب بتن و ورق) میگویند. گل میخ ورق گالوانیزه در این سقفها، هم نقش قالب بتن عرشه را ایفا میکند و هم قابلیت تحمل بار سقف را دارد.
برای ساخت سقف عرشه فولادی مرکب؛ ابتدا ورقهای گالوانیزه را به تیرهای اصلی و فرعی سازه وصل میکنند. تعداد گل میخها باید به اندازهای باشد که از لغزش ورق پیشگیری کند. در بعضی از پروژهها، سقف قبل از بتنریزی، آرماتوربندی میشود و در بعضی دیگر، بتنریزی بدون نیاز به آرماتوربندی انجام میشود. در مرحله بعدی بتنریزی انجام میشود. ورقها نقش قالب بتن را ایفا میکنند. بعد از خشک شدن بتن، عرشه مرکب کامل میشود و آن را با استفاده از گل میخها به تیرهای سازه وصل میکنند. سقف عرشه فولادی مرکب برای سازههایی که باید وزن کمتر و مقاومت بالایی داشته باشند، مورد استفاده قرار میگیرد.
سقف عرشه فولادی غیرمرکب چیست؟
در سقف عرشه فولادی غیرمرکب، ورقهای گالوانیزه قابلیت تحمل بار ندارند و فقط بهعنوان یک قالب برای بتنریزی عمل میکنند تا بعد از بتنریزی ساختار سازه منظم باشد و بتن فرم بگیرد. سقف عرشه فولادی غیرمرکب به آرماتوربندی نیاز دارد و بارهای سقف باید به تیرهای اصلی و فرعی منتقل شود.
برای اجرای عرشه غیرمرکب، ورقها را به تیرهای اصلی و فرعی وصل میکنند، اما نیازی به اتصالات خیلی محکم نیست و در بسیاری از پروژهها حتی از گل میخ هم استفاده نمیشود. مرحله دوم آرماتوربندی روی ورقهاست. در مرحله آخر نیز بتنریزی انجام میشود. در عرشه غیرمرکب، بتن و آرماتورها بار سقف را تحمل میکنند و آن را به تیرها انتقال میدهند.
تفاوت های سقف عرشه فولادی مرکب و غیر مرکب
نحوه عملکرد سازهای ورقها، مهمترین عامل تمایز میان سقف عرشه فولادی مرکب و غیرمرکب به شمار میآید. در سیستم مرکب، ورقهای گالوانیزه علاوهبر ایفای نقش قالب بتن عرشه، در تحمل بار سازه نیز مشارکت دارند؛ در حالیکه در نوع غیرمرکب، این ورقها صرفاً بهعنوان قالب بتن عرشه مورد استفاده قرار میگیرند و نقشی در باربری ندارند. همین تفاوت عملکردی، زمینهساز اختلافهای بیشتری در سایر جنبههای اجرایی و فنی این دو نوع سقف شده است که در ادامه به آنها پرداخته میشود.
- در عرشه مرکب از روشهای محکم برای اتصال مثل اتصالات برشی و گل میخ استفاده میشود اما در عرشه غیرمرکب اتصالات معمولی بهکار میرود.
- در عرشه مرکب مقاومت کلی سازه در تحمل بارهای کششی، خمشی و برشی بیشتر است.
- وزن سازه یا بار مرده در غیرمرکب بیشتر است، زیرا آرماتوربندی دارد و معمولا ضخامت بتن بهکاررفته در آن بیشتر از عرشه مرکب است.
- ساخت سقف عرشه فولادی مرکب پیچیدهتر از عرشه غیرمرکب است و به هزینه بیشتر و نیروی کار متخصص نیاز دارد.
- با طراحی و اجرای اصولی عرشه مرکب، میتواند ابعاد دهانهها را بزرگتر در نظر گرفت و نیاز به تیرهای فرعی کاهش پیدا میکند، اما عرشههای غیرمرکب برای دهانههای کوچک و متوسط کاربرد دارند.
کدام یک از سقف های عرشه فولادی مرکب و غیر مرکب برای پروژه شما مناسب است؟
تا این بخش از مقاله متوجه شدید که تفاوت های سقف عرشه فولادی مرکب و غیرمرکب چیست و هرکدام از آنها چه ویژگیهایی دارد. اکنون راهنمای انتخاب بین این دو نوع سقف ارائه خواهد شد. نوع عرشه فولادی مرکب، برای پروژههایی مناسب است که یک یا چند مورد از شرایط زیر را داشته باشند:
- سازههایی که در آنها دهانهها باید متوسط یا بزرگ باشد.
- پروژههایی که باید با وزن بهینه ساخته شوند.
- پروژههایی که محدودیت زمانی دارند، اما در عین حال باید مقاومت بالایی هم داشته باشند.
- سازههایی که باید با صرفهجویی در هزینههای مقاطع فولادی ساخته شوند.
- ساختمانهایی با کاربریهای سنگین که بار زنده زیادی به سقف وارد میشود (مثل پارکینگهای طبقاتی)
- پروژههای مناطقی که احتمال لرزش یا نشست در آنها وجود دارد
- پروژههایی که شرایط زیر را دارند، معمولا با سقف عرشه فولادی غیرمرکب ساخته میشوند:
- سازههای سبک که نیازی به دهانههای بزرگ ندارند.
- سازههایی که در آنها امکان اجرای اتصالات برشی و جوشکاری در آنها وجود ندارد.
- پروژههایی که در آینده احتمال تغییر سازهای در آنها وجود دارد.
- پروژههایی که محدودیتی در مصرف مقاطع فولادی یا وزن سازه ندارند.
عوامل تاثیر گذار بر قیمت سقف عرشه فولادی مرکب و غیرمرکب
انتخاب بین سیستم عرشه فولادی مرکب یا غیرمرکب به شرایط سازه، وزن بارگذاری و مقیاس پروژه بستگی دارد و همین تفاوتها، هزینه نهایی اجرا را نیز تغییر میدهد. هر دو سیستم در استفاده از ورق عرشه و بتن مشترک هستند و قیمت عرشه فولادی یکی از پایههای اصلی محاسبه هزینه در هر دو روش محسوب میشود؛ اما، جزئیات اجرایی و الزامات سازهای باعث اختلاف قابلتوجه در قیمت نهایی میشود. در نگاه اولیه، اجرای سقف عرشه فولادی مرکب ممکن است پرهزینهتر به نظر برسد، اما بررسی دقیقتر نشان میدهد که مقاومت بالاتر و عملکرد سازهای بهتر آن، در بسیاری از پروژهها منجر به کاهش قیمت فولاد و اجرا میشود. درمقابل، سیستم غیرمرکب با اجرای سادهتر آغاز میشود، اما در ادامه نیازمند مصرف بیشتر مصالح است. مهمترین عوامل تأثیرگذار بر قیمت اجرای سقف عرشه فولادی مرکب و غیرمرکب عبارتاند از:
- نوع سیستم سازهای
- اتصالات و نیروی اجرایی
- مصرف فولاد سازهای
- میزان آرماتور و بتن مصرفی
- ابعاد و وزن پروژه
