ساندویچ پانل چیست و انواع آن

امروزه که سرعت ساخت‌وساز و بهره‌وری از منابع اهمیت بالایی پیدا کرده است، استفاده از آهن آلات یا مصالح پیش‌ساخته به یکی از راهکارهای محبوب در پروژه‌های عمرانی تبدیل شده است. ساندویچ پانل‌ها، به‌عنوان یکی از این محصولات فلزی پرکاربرد، جایگزین مناسب و هوشمندانه‌ای برای دیوارها و سقف‌های سنتی به‌شمار می‌روند. این پنل‌های سبک، عایق و مقاوم، علاوه‌بر کاهش زمان اجرا، به بهینه‌سازی مصرف انرژی کمک ویژه‌ای می‌کنند. اینکه ساندویچ پانل دارای چه ساختار، مزایا و کاربردی است و چگونه می‌توان بهترین نوع آن را برای پروژه‌های صنعتی، تجاری یا مسکونی انتخاب کرد؟ در این مقاله، به‌تمامی این سؤالات به‌صورت دقیق و کاربردی پاسخ خواهیم داد.

ساندویچ پانل چیست؟

ساندویچ پانل (Sandwich Panel) یکی از مصالح نوین ساختمانی است که به‌دلیل وزن سبک، مقاومت بالا و عایق بودن، کاربرد گسترده‌ای در ساخت‌وسازهای صنعتی، تجاری و حتی مسکونی پیدا کرده است. این پنل‌ از سه لایه اصلی تشکیل می‌شود؛ دو لایه ورق فلزی در طرفین و یک لایه عایق در بخش میانی که به‌صورت فشرده و یکپارچه به هم متصل شده‌اند. ساختار ساندویچ پنل به گونه‌ای طراحی شده که در عین سبکی، استحکام مناسبی دربرابر فشار، رطوبت و شرایط محیطی مختلف داشته باشد.

در تولید ساندویچ پنل معمولاً از ورق‌های گالوانیزه، آلوزینک یا آلومینیوم برای لایه‌های بیرونی استفاده می‌شود و بخش میانی آن با عایق‌هایی مانند پلی‌یورتان (PU)، پلی‌استایرن (EPS)، پشم سنگ یا XPS پر می‌شود. این ترکیب باعث می‌شود ساندویچ پانل عملکرد بسیار خوبی در عایق‌کاری حرارتی، صوتی و رطوبتی داشته باشد و در کاهش مصرف انرژی نیز نقش مهمی ایفا کند. ساندویچ پنل‌ بسته به نوع کاربرد در دو دسته اصلی دیواری و سقفی تولید می‌شوند. ساندویچ پانل دیواری بیشتر برای پوشش دیوار سوله‌ها، کانکس‌ها، سردخانه‌ها و ساختمان‌های پیش‌ساخته کاربرد دارد؛ در حالی که ساندویچ پانل سقفی به دلیل طراحی خاص و مقاومت در برابر نفوذ آب، برای پوشش سقف سازه‌های صنعتی و انبارها استفاده می‌شود.

ساندویچ پانل محصولی ساختمانی است که سه لایه دارد. لایه میانی معمولا از مواد عایق ، اما لایه اول و آخر معمولا از فلزاتی نظیر آلومینیوم و فولاد گالوانیزه ساخته می‌شود. این محصول به دو نوع سقفی و دیواری تقسیم‌بندی می‌شود و به علت دوام بالا، مقاومت در برابر فشار فیزیکی، مقاومت در برابر خوردگی، عایق صدا و حرارت و رطوبت و حشرات موذی، وزن پایین و قیمت مناسب مورد استفاده قرار می‌گیرد.

انواع ساندویچ پانل

ساندویچ پانل به‌عنوان یکی از مصالح مدرن پیش‌ساخته، براساس نوع کاربرد و نوع عایق هسته در دسته‌بندی‌های مختلفی قرار می‌گیرد. انتخاب صحیح میان این مدل‌ها، تعیین‌کننده نهایی میزان عایق‌بندی حرارتی، صوتی و همچنین هزینه تمام‌شده پروژه است. در ادامه به بررسی انواع ساندویچ پنل می‌پردازیم:

انواع ساندویچ پنل براساس نوع کاربرد

براساس نوع کاربرد، ساندویچ‌ پانل‌ها به انواع مختلفی تقسیم می‌شوند تا هر بخش از سازه، عملکرد بهینه‌ای از نظر عایق‌کاری، مقاومت و دوام داشته باشد. این دسته‌بندی به انتخاب دقیق‌تر محصول متناسب با شرایط محیطی و نیاز پروژه کمک می‌کند. در ادامه، انواع ساندویچ پنل بر اساس کاربرد معرفی شده است:

• ساندویچ پانل دیواری

ساندویچ پانل دیواری را در دیواره‌های یک سازه استفاده می‌کنند. شاید پرکاربردترین مصرف این پانل در دیواره سوله‌های تولیدی و کارخانه‌ها باشد. این محصول را می‌توان به سرعت مونتاژ و نصب کرد. جدا از کارخانه‌ها شما می‌توانید ساندویچ پانل دیواری را در دیوار سالن‌ها، انبارها، مغازه‌ها، هایپرمارکت‌های بزرگ، گاراژها، سردخانه‌های میوه و تره بار و گوشت، غرفه‌ها و سالن‌های پرورش مرغ ببینید. دلیل استفاده فراوان از این محصول در محیط‌های کاری خطرات بالای این مدل محیط‌ها و ضدخوردگی ساندویچ پانل دیواری است. حتی این محصول می‌تواند جلوی نفوذ حشرات موذی را بگیرد. 
ساندویچ پانل‌های دیواری به چهار قسمت مهم ساندویچ پانل دیواری ساده، ساندویچ پانل دیواری دارای حالت نر و ماده، ساندویچ پانل پیچ مخفی دیواری و ساندویچ پانل قفل‌دار دیواری تقسیم می‌شوند. تفاوت آ‌ن‌ها در نصب کردن است. ساندویچ پانل دیواری ساده دارای طراحی خاص و منحصربه فردی نیست. اما ساندویچ دارای نر و مادگی بر اساس نر و مادگی ساخته شده است. لایه عایق این محصول از جنس فوم پلی‌یورتان است. متریال این محصول فلزی دارای حالت نر و ماده می‌تواند از هر نوعی باشد. معمولا در ساخت سوله به دلیل مقاومت از همین پانل نر و ماده استفاده می‌کنند. ساندویچ پانل‌های پیچ مخفی در انواع سقفی و دیواری تولید می‌شود ولی نوع دیواری آن بسیار پرکاربردتر است. دوام بسیار بالا، مزیت این ساندویچ پانل دیواری نسبت به رقبای خود است. دلیل دیگر استفاده از این محصول یکدستی و زیبایی آن است. با استفاده از این محصولات دیگر نیاز به عایق‌کاری دیوار نیست. زیرا بهترین نوع عایق‌ها در ساختار این محصولات قرار دارد.

• ساندویچ پانل سقفی

جدا از برتری قیمتی نسبت به مصالح سنتی، در محصولاتی که در سقف به کار می‌رود، وزن از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. ساندویچ پانل سقفی چون وزنی بسیار کمتری نسبت به محصولات مشابه دارد، بیشتر مورد استفاده قرار می‌گیرد. همچنین سرعت اجرای سقف با استفاده از ساندویچ پانل بسیار سریع و آسان است. این محصول در سقف کارخانه‌ها که به شکل شیبدار است به وفور دیده می‌شود. لازم به ذکر است که این محصول عایق خوبی برای آب باران و حتی برف است. این سقف‌ها را می‌توان در سازه‌ها با زیربنای بالا هم اجرا کرد و از این نظر هیچ محدودیتی وجود ندارد. 

• ساندویچ پانل سردخانه‌ای

نوعی پانل دیواری یا سقفی بسیار ضخیم (معمولاً بین ۱۰ تا ۱۵ سانتی‌متر) است که اتصالاتی بسیار فشرده دارد. این سازه برای جلوگیری از هرگونه تبادل حرارتی در سردخانه‌های زیر صفر و بالای صفر، تونل‌های انجماد و انبارداری مواد غذایی اجرا می‌شود.

انواع ساندویچ پنل براساس فوم عایق

فوم عایق به‌عنوان هسته مرکزی ساندویچ پانل، یکی از مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده عملکرد این محصول دربرابر انتقال حرارت، صدا و رطوبت است. به‌طور کلی، انواع فوم عایق ساندویچ پانل باتوجه‌به ویژگی‌های فنی و سطح مقاومت خود، در پروژه‌های مختلف ساختمانی و صنعتی مورد استفاده قرار می‌گیرند. در ادامه به معرفی آن‌ها می‌پردازیم.

• ساندویچ پانل پشم سنگ: ساندویچ پانل سقفی پشم سنگ یکی از موارد پرکاربرد استفاده از ساندویچ پانل سقفی است. این محصول به علت عایق حرارتی بالا، ضدحریق نیز است و ضدحریق بودن مهم‌ترین ویژگی این محصول خاص به‌شمار می‌رود.
• ساندویچ پانل پلی استایرن: نوع ساندویچ پانل، هسته پلی‌استایرن است. این محصول برای ساختمان‌های مسکونی بسیار مقرون‌به‌صرفه بوده و تنوع رنگ و طرح این محصول بسیار بالا است. همچنین سالن‌های پرورش مرغ و حتی ماهی محل دیگر از این مدل سقف استفاده می‌کنند. 
• ساندویچ پانل پلی یورتان: پرکاربردترین، عایق‌ترین و محبوب‌ترین فوم در بازار آهن است. این فوم تزریقی به دلیل ساختار سلول‌بسته، بالاترین مقاومت را در برابر تبادل دما و رطوبت دارد و در دو گرید B1 و B2 (کندسوز) تولید می‌شود.
• ساندویچ پانل پلی استراین اکسترود شده (XPS): فومی با چگالی بالا و ساختار سلولی یکنواخت است که مقاومت بسیار بالایی در برابر جذب آب دارد و در ساختار پانل‌های مدرن خنک‌کننده‌ها کاربرد زیادی دارد.

انواع ساندویچ پنل براساس جنس ورق رویه و زیره

پوشش خارجی ساندوچ پانل‌ها که وظیفه محافظت از فوم را دارد، معمولاً از سه نوع ورق فولادی فرم‌داده شده تولید می‌شود که در ادامه به بررسی آن‌ها می‌پردازیم:

• ورق گالوانیزه: پرمصرف‌ترین گزینه با مقاومت مناسب دربرابر زنگ‌زدگی.
• ورق آلوزینک: ترکیبی از آلومینیوم و روی که مقاومت بالایی در محیط‌های اسیدی، خورنده و شرجی دارد.
• ورق آلومینیوم: گزینه‌ای سبک و ۱۰۰٪ ضد زنگ، اما با قیمت بالاتر.

ابعاد sandwich panel

ساندویچ پانل‌ها به‌عنوان یکی از مصالح مدرن ساختمانی در انواع سقفی و دیواری تولید می‌شوند و بسته به نوع کاربرد، دارای ضخامت، طول و عرض متفاوتی هستند. این محصولات معمولاً از دو لایه ورق فلزی و یک هسته عایق تشکیل شده‌اند که باعث سبک بودن و عایق حرارتی و صوتی مناسب آن‌ها می‌شود.

کاربردهای ساندویچ پانل

وزن کم این محصول باعث شده‌ است که آن را در سقف بسیاری از بناها مورد استفاده قرار دهند. همین امر باعث شده است که از این سازه سه‌لایه در سقف کارخانه‌ها استفاده کنند، زیرا کارخانه‌ها و محیط‌های تولیدی به علت استفاده زیاد از انواع انرژی در معرض حریق قرار دارد و این محصول در برابر حریق مقاومت دارد. 

• از پرکاربردترین استقاده‌ها از ساندویچ پانل کانکس‌ها هستند. بسیار پیش می‌آید که به‌دلیل حوادث طبیعی از قبیل سیل و زلزله افراد آسیب‌دیده مجبور می‌شوند که برای مدتی از کانکس استفاده کنند. به دلیل آن که کانکس امکانات سرمایشی و گرمایشی یک خانه را ندارد، سعی می‌کنند که با عایق کردن کل آن توسط ساندویچ پانل از گرما و سرمای شدید در داخل آن جلوگیری کنند.
• سردخانه‌های صنعتی و نیمه صنعتی دیگر مکان کاربرد ساندویچ پانل‌ها هستند. عایق حرارت بودن ساندویچ پانل‌ها عاملی است که برای سرد نگه داشتن داخل سردخانه از این محصولات بهره ببرند.
• ویلاهای پیش‌ساخته نیز در اغلب موارد با این پانل‌ها ساخته می‌شوند چون نصب و استفاده از آن‌ها راحت است. حتی این محصولات در صنایع دفاعی کاربرد دارد. عمده دلیل این کاربرد مقاومت ساندویچ پانل برابر خوردگی و زنگ‌‎زدگی است و همچنین مقاومت بالا هم‌زمان با وزن کم این محصولات بی‌تاثیر نیست.
• سازه‌های فضایی، سالن‌ها و انبارها در بسیاری از موارد از ساندویچ پانل ساخته می‌شوند. بیمارستان‌ها هم برای حفظ دمای مطلوب داخل فضای بیمارستان ممکن است از این محصول بهره ببرند.

نحوه نصب ساندویچ پانل

نصب ساندویچ‌های پانل به صورت‌های متفاوتی انجام می‌شود. نصب ساندویچ پانل سقفی با دیواری متفاوت است. در ادامه به هر کدام به اختصار اشاره می‌کنیم:

• نصب ساندویچ پانل سقفی
  در این روش معمولا ساندویچ پانل‌ها را بر روی تیرهای فرعی که عموما به شکل پروفیل هستند، قرار می‌دهیم. ساندویچ پانل‌ها با استفاده از پیچ سرمته گالوانیزه واشردار متصل می‌شوند. اگر به شکل صحیح و اصولی پیچ شوند، کاملا ضدرطوبت می‌شود و نیاز به تزریق فوم و کار دیگری نیست. این نصب نیازمند زیرساخت فلزی است.
• نصب ساندویچ پانل دیواری

در این نوع نصب هم، مانند ساندویچ پانل سقفی، نیازمند زیرساخت فلزی هستیم. باید به صوت کاملا مهندسی شده و دقیق، پروفیل‌ها را عمود بر ساندویچ‌های پانل قرار بگیرند. این کار نیازمند دقت زیاد است، تا تراز به‌درستی صورت پذیرد. بنابراین، با این روش می‌توان دیواری تا طول 13 متر ساخت. برای اتصال ساندویچ پانل دیواری به سقفی باید از ورق فلاشینگ استفاده نمود. مقاطع این ورق با توجه به ابعاد پروژه طراحی و تولید می‌شوند و به‌وسیله پیچ یا پرچ اتصال صورت می‌گیرد. عملیات نصب، علی‌رغم راحتی و سرعت نیازمند دقت بالا است، بنابراین حتی‌الامکان برای این کار از تیم متخصص استفاده کنید.

عوامل موثر بر قیمت ساندویچ پانل

قیمت ساندویچ پانل بستگی به فاکتورهای مختلفی دارد. جنس ورق‌های فلزی آن، همچنین متریال عایق سه لایه از فاکتورهای اساسی در تعیین قیمت ساندویچ پانل است. ضخامت ساندویچ پانل عامل دیگری در هزینه ساخت و در نتیجه قیمت این محصول است. حتی اگر تمام این فاکتورها یکسان باشند، ساندویچ پانل دیواری و سقفی قیمت متفاوتی دارند. معمولا نوع سقفی در شرایط یکسان از نوع دیواری گران‌تر است. این محصول در عرض‌های یک متر و بالاتر عرضه می‌شود. قیمت ساندویچ پانل دیواری و سقفی نقشی تعیین‌کننده در انتخاب پانل توسط کارفرما دارد. 

همچنین اهمیت و اولویت مقاومت در برابر خطرات محیط تعیین‌کننده است. برای مثال قیمت عایق پلی‌استایرن ارزان‌تر از عایق پشم شیشه و پشم سنگ است ولی از نظر مقاومت ضعیف‌تر از بقیه عایق‌ها عمل می‌کند. ولی نمی‌توان این نکته را فراموش کرد این محصول در صنایع ساختمانی، جدید محسوب می‌شود و در کل هزینه تمام‌شده آن در مقایسه با حالت سنتی که از آجر، سیمان و... استفاده می‌کردند، ارزان‌تر است. علاوه‌براین، کارخانه تولیدکننده، متراژ سفارش و نوع اتصالات و متعلقات موردنیاز نیز می‌توانند بر قیمت نهایی ساندویچ پانل تأثیرگذار باشند. به همین دلیل، پیش از خرید بهتر است مشخصات فنی پروژه به‌طور دقیق بررسی شود تا مناسب‌ترین گزینه از نظر عملکرد و هزینه انتخاب شود.