استیل بگیر و نگیر چیست؟

در بازار آهن‌آلات معمولاً برای تشخیص سریع، فولاد زنگ‌نزن را به دو گروه استیل بگیر (جذب آهن‌ربا می‌شود) و استیل نگیر (جذب آهن‌ربا نمی‌شود) تقسیم می‌کنند. به‌طور کلی، استیل‌های سری ۳۰۰ مثل 304 و 316 به‌دلیل حضور نیکل و ساختار آستنیتی اغلب «نگیر» هستند، در حالی‌که استیل‌های سری ۴۰۰ که عمدتاً کروم دارند، خاصیت مغناطیسی را حفظ کرده و معمولاً «بگیر» محسوب می‌شوند. انواع محصولات فولاد ضدزنگ مثل ورق، لوله و پروفیل استیل هم در همین دو دسته کلی قرار می‌گیرند.

البته این معیار همیشه صددرصد نیست؛ مثلاً استیل 304 معمولاً نگیر است، اما اگر تحت کار سرد قرار بگیرد (مثل نورد یا شکل‌دهی شدید)، ممکن است بخشی از ساختار آن به سمت مارتنزیتی شدن برود و تا حدی خاصیت مغناطیسی پیدا کند؛ به‌همین‌دلیل گاهی «304 بگیر» هم در بازار شنیده می‌شود. به‌طور کلی، ورق‌های استیل بگیر بیشتر در گریدهای 410، 420 و 430 شناخته می‌شوند و ورق‌های استیل نگیر نیز عمدتاً در گروه‌های متنوع سری ۳۰۰ قرار می‌گیرند؛ برای انتخاب دقیق، بهتر است علاوه بر خواص، از قیمت ورق استیل و مشخصات فنی هر گرید هم مطلع شوید.

استیل بگیر چیست؟

ورق‌های فولادی ضد زنگ از نوع فریتی را ورق استیل بگیر می‌گویند. به دلیل وجود آهن با ساختار BCC و فلز کربن و کروم در این ورق‌ها، به راحتی جذب آهنربا شده و از این رو، آن‌ها را استیل بگیر می‌نامند. 410، 420 و 430 از مهم‌ترین گریدهای این ورق هستند.

این محصول به دلیل مقاومت در برابر فرسودگی، زنگ زدگی و ... معروف شده است و به دو سری 200 و 300 تقسیم‌بندی می‌شود. سری 300 دارای دست کم 8 درصد نیکل است؛ در صورتی که در سری 200، نیکل با آلیاژهای ارزان‌تری مانند نیتروژن و منگنز جایگزین شده است.

استیل‌های بگیر با ساختار فریتی دارای خاصیت مغناطیسی هستند. این نوع استیل از افزودن کروم به ترکیب شیمیایی آلیاژ تشکیل شده و با افزودن کربن به عنوان عنصر آلیاژی اصلی سخت می‌شوند. لازم به ذکر است افزودن کربن به فولاد فریتی باعث تغییر ساختار فولاد به مارتنزیتی شده و اغلب از این فولاد در کاربردهای ساخت کارد و چنگال استفاده می‌شود.

استیل نگیر چیست؟

ورق استیل نگیر، نوعی فولاد زنگ نزن از خانواده آستنیتی است که به دلیل داشتن ساختار آستنیتی و مقدار بالای نیکل در ترکیب خود، خاصیت مغناطیسی ندارد و توسط آهنربا جذب نمی‌شود. این ویژگی باعث شده است که این محصولات در برابر خوردگی مقاومت بالایی داشته باشند و گزینه‌ای ایده‌آل برای استفاده در محیط‌های مرطوب و خورنده باشند. از میان گریدهای مختلف این نوع استیل، گریدهای 304 و 316 بیشترین کاربرد را در صنایع مختلف از جمله صنایع غذایی، دارویی و دریایی دارند.

استیل نگیر یا آستنیتی دارای 16 الی 26 درصد کروم و 35 درصد نیکل هستند. از این نوع استیل به دلیل مقاومت عالی در برابر خوردگی، معمولا در ساخت هواپیما و همچنین صنایع غذایی و لبنی استفاده می‌شود.

تفاوت استیل بگیر و نگیر چیست؟

اصلی‌ترین تفاوت استیل بگیر و نگیر، از زیرساخت متفاوت آن‌ها ناشی می‌شود. جایی که استیل بگیر از زیرساخت فریتی استفاده می‌کند و استیل نگیر، از نوع فولاد آستنیتی است. ورق آستنیتی در برابر سخت‌کاری و حرارت، مقاومت ندارد و در مقابل، ورق فریتی به خوبی برای این کاربردها، بهینه شده است.

 در ادامه، به سایر تفاوت‌های این دو استیل اشاره خواهیم کرد:

• استیل‌های بگیر در برابر خوردگی از خود مقاومت نشان نمی‌دهند؛ این در حالیست که استیل نگیر یا همان آستینت، به دلیل وجود عنصر نیکل، بهترین انتخاب برای مقاومت در برابر خوردگی به شمار می‌روند.
• ورق‌های استیل بگیر به دلیل مقاومت بالا در برابر حرارت و اکسیداسیون بالا، خیلی سخت مشتعل می‌شوند. به همین دلیل، گاهی به آن‌ها ورق نسوز هم گفته می‌شود.
• ورق‌های استیل بگیر در مواردی همچون خودروسازی، ساخت لوازم خانگی، کابینت‌های یخچال و ... کاربرد دارند. در حالی که استیل نگیر برای ساخت تانکرها، کپسول‌ها، مخازن آب و ... مورد استفاده قرار می‌گیرند.
• قیمت استیل بگیر در مقایسه با ورق‌های نگیر، مقداری کمتر است و در تولید برخی از قطعات خودرو، وسایل فلزی غذاخوری  درهای ماشین لباسشویی، سینک، کارد و چنگال، ماشین ظرفشویی و دیگر وسایل آشپزی، دکل‌های نفتی و ... کاربرد دارد.

برای ساخت ورق استیل، فرایندی وجود دارد که هرکسی ممکن است قصد داشته باشد از آن مطلع شود به همین سبب اگر با این پروسه آشنایی ندارید لازم است تا فرآیند تولید ورق استیل را مطالعه کنید.

گریدهای استیل بگیر و نگیر

در بازار، استیل بگیر معمولاً به ورق‌هایی گفته می‌شود که خاصیت مغناطیسی دارند و در تست آهن‌ربا جذب می‌شوند. این دسته از ورق‌ها بیشتر در سری ۴۰۰ قرار می‌گیرند و بر اساس ترکیب شیمیایی و کاربرد، در چند گرید رایج عرضه می‌شوند که در ادامه آن‌ها را برشمرده‌ایم:

گریدهای استیل بگیر

• ورق استیل 430
• ورق استیل 410
• استیل 420

استیل‌های نگیر کاربردهای گسترده‌تری نسبت به استیل‌های بگیر دارند. برای این منظور کافی است به گریدهایی همچون 304 و 316 که جزو معروف‌ترین فولادهای ضد زنگ آستنیتی هستند اشاره کنیم. بااین‌حال، این دسته از فولادهای ضد زنگ تنوع بیشتری داشته و مهم‌ترین ورق‌های استیل نگیر شامل موارد زیر می‌شوند:

گریدهای استیل نگیر

• ورق استیل 304 و 304L
• ورق استیل 316 و 316L
• ورق استیل 309 و 309S
• ورق استیل 310 و 310S
• ورق استیل 321

انواع ورق استیل بگیر و نگیر

منظور از انواع ورق استیل بگیر و نگیر، در حقیقت همان گریدهای مختلف این دو استیل هستند که در بالا به صورت اجمالی به آن‌ها اشاره شد. در ادامه، هر کدام از این گریدها را کمی بیشتر بررسی خواهیم کرد:

• ورق استیل بگیر 430

این ورق مقاومت بسیار خوبی در برابر خوردگی ناشی از اسیدهای آلی دارد. همچنین در مقابل حرارت تا 870 درجه سانتی‌گراد و اکسیداسیون تا 815 درجه سانتی‌گراد، به خوبی مقاومت می‌کند.

• ورق استیل بگیر 420

در ساخت این ورق‌ها از 12 درصد کروم استفاده شده و به همین دلیل، به خوبی در برابر خوردگی، از خود مقاومت نشان می‌دهند. این ورق استیل، یکی از بهترین انتخاب‌ها برای ساخت چاقو به شمار می‌رود.

• ورق استیل بگیر 410

این ورق فولادی ضد زنگ بسیار سخت، تا دمای 650 درجه سانتی‌گراد در برابر حرارت، از خود مقاومت نشان می‌دهد. این استیل به خوبی در برابر آب شیرین، هوای خشک، مواد قلیایی و ... مقاوم است.

• ورق استیل نگیر 304

این ورق در ساختار خود دارای حداقل 18 درصد کروم و 8 درصد نیکل است. این گرید یک فولاد آستنیتی بوده و در محیط‌های مغناطیسی، واکنش بسیار کمی از خود نشان می‌دهد.

• ورق استیل نگیر 316

فولاد زنگ نزن ۳۱۶ یک فولاد آلیاژسازی شده با عنصر مولیبدن است. این فولاد نیز در برابر میدان مغناطیسی واکنش ناچیزی نشان می‌دهد. فولاد ۳۱۶  نگیر را در مواردی استفاده می‌کنند که به فلز غیرمغناطیسی نیاز باشد.

مهم‌ترین نکات در زمان خرید استیل بگیر و نگیر

انتخاب بین استیل بگیر و نگیر فقط با تست آهن‌ربا انجام نمی‌شود و باید با نیاز واقعی پروژه هم‌خوانی داشته باشد. بسته به اینکه قطعه در چه محیطی ازلحاظ حرارت، رطوبت و مواد شیمیایی کار می‌کند و چه خواصی از آن انتظار دارید. برای خرید مطمئن‌تر، بهتر است قبل از سفارش، مشخصات فنی و استانداردهای محصول را دقیق بررسی کنید.

• کاربرد قطعه را مشخص کنید: نیاز به خاصیت مغناطیسی، شرایط کاری، تماس با رطوبت و نوع استفاده.
• گرید و سری را دقیق انتخاب کنید: سری ۳۰۰ معمولاً نگیر و سری ۴۰۰ غالباً بگیر.
• فقط به آهن‌ربا اکتفا نکنید: بعضی نگیرها بعد از کار سرد ممکن است کمی جذب شوند، پس معیار اصلی باید برگه مشخصات باشد.
• استاندارد و آنالیز را چک کنید: درخواست Mill Test Certificate (MTC) یا آنالیز شیمیایی برای اطمینان از ترکیب و کیفیت.
• ضخامت و تلرانس ابعادی را بررسی کنید: مخصوصاً برای برش‌کاری، خم‌کاری و جوش‌کاری حساس.
• از مشاوره تخصصی قبل از خرید استفاده کنید: برای جلوگیری از اشتباه در گرید، هزینه‌های دوباره‌کاری و افت عملکرد.